Geçmişten Günümüze Bir Saygı İfadesi Olarak "Tensipleriyle"

Tensip sözcüğü Türkiye Türkçesinde özellikle resmî yazışmalarda ve dilekçelerde kullanılan, Osmanlı Türkçesinden günümüze miras kalmış bir terimdir. Bu terim, özellikle hiyerarşik yapılarda, üst makamlara hitap eden yazışmalarda sıkça kullanılır. Kökeni Arapça nasaba نَسَبَ “uygun gelmek” fiili olan sözcük tef’il babında Türkçede türetilmiştir. Arapçada tensip sözcüğü yoktur. 19. yüzyıldan itibaren Osmanlı Türkçesinde bürokratik dilde görülen bir saygı ve nezaket ifadesi olarak tensibiyle ve tensipleriyle şeklinde kullanılan sözcük, Cumhuriyet’in ilk yıllarında da resmî yazışmalarda görülmüş, ardından kullanım sıklığı gittikçe azalmıştır. 2010’lu yıllardan itibaren sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla resmî kurum ve kuruluşlar ile siyasetçi ve bürokratların sosyal medya platformlarında yer alması sözcüğü daha görünür hâle getirmiştir. 2018 yılından itibaren bürokrasideki üst düzey atamaların hepsinin Cumhurbaşkanı tarafından yapılması tensipleriyle “bir işi veya durumu üst mertebedeki bir kişinin uygun görmesi ve onaylaması” ifadesinin tekrardan kullanım sıklığın artmasına neden olmuştur. Bu yazıda tensipleriyle sözcüğünün kökeni, yapısı ve bir saygı ve nezaket ifadesi olarak kullanılma işlevi üzerinde durulacak ve sözcüğün sözlükselleşme durumu incelenecektir.

The word tensip is a term used in Turkish, especially in official correspondence and petitions, and has been inherited from Ottoman Turkish. This term is frequently used in correspondence addressed to higher authorities, especially in hierarchical structures. The word, which originates from the Arabic verb nasaba نَسَبَ “to come in accordance”, was derived in Turkish in the form of tef’il. There is no word tensip in Arabic. The word was used in Ottoman Turkish as an expression of respect and courtesy seen in bureaucratic language from the 19th century onwards, in the form of tensibiyle and tensipleriyle, and was also seen in official correspondence in the early years of the Republic, but its frequency of use gradually decreased thereafter. With the spread of social media since the 2010s, the presence of official institutions and organizations, politicians and bureaucrats on social media platforms has made the word more visible. Since 2018, all high-level appointments in the bureaucracy have been made by the President, which has led to an increase in the frequency of the expression “the approval and approval of a job or situation by a high-ranking person”. In this article, the origin, structure and function of the word “tensipleriyle” as an expression of respect and politeness will be emphasized and the lexicalization of the word will be examined.