Toplum Dilbilimsel Bir Bakış Açısıyla Sen de Eşekliğinle Bulun Fıkrasının Analizi

Toplum dilbilim, bireyleri birbirine bağlayan aynı zamanda karşılıklı etkileşim hâlindeki insanları ele alan bir bilim dalıdır. Bu bilim dalı, hem gelişim hem de değişim içinde sosyokültürel zemini incelemektedir. Çünkü ortak bir kültürü paylaşan, kendilerine has bir varlık gösteren insanların dil ve kültürel boyutu toplum dilbilimin çalışma sahası içerisindedir. Böylece toplum dilbilimde insanların bağlı bulundukları kültür çerçevesinde söylem yetisi ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada Sen De Eşekliğinle Bulun adlı Kayseri fıkra metni, toplum dilbilim yöntemleri açısından incelenmiştir. Çalışmada makro ve mikro toplum dilbilim analizi esas alınmıştır. Makro toplum dilbilim ile gönderici-metin ilişkisi ekseninde anlatı izlencesi tespit edilmiştir. Anlatı izlencesi çizildikten sonra metinde etkin olan faktörler ortaya çıkartılıp metin, üslup açısından değerlendirilmiş ve yetiler bağlamında büyük ölçekli olarak ele alınmıştır. Mikro toplum dilbilim ile de gönderici, alıcı, kod, iletişim kanalı, ileti bağlamı çözümlenmiş ve metindeki ileti bu eksende ortaya çıkartılmıştır. Böylece Anadolu coğrafyasının önemli kültür ve ticaret şehri olan Kayseri’nin, dil birlikleri ile kültürel mekanizmasının birleşiminden oluşan fıkra metni, büyük ve küçük ölçekle irdelendikten sonra bağlamdan kopmaksızın stratejik bir yaklaşım ve yorumla, Kayserili tipi odağında, okuyucuya toplum dilbilimsel ve bütünsel bir bakış açısı ile sunulmuştur.

Sociolinguistics is a discipline that examines the interconnectedness of individuals and the interaction between them. It examines the sociocultural context within which they develop and change. Because sociolinguistics encompasses the linguistic and cultural dimensions of people who share a common culture and possess unique existences, it is within its purview. Therefore, in sociolinguistics, discourse competence emerges within the framework of people's cultural affiliation. This study examines the Kayseri anecdote text “Sen De Eşekliğinle Bulun” from the perspective of sociolinguistic methods. The study is based on macro and micro sociolinguistic analysis. A narrative program is identified within the framework of macro sociolinguistics and the sender-text relationship. After the narrative syllabus was drawn, the factors at play in the text were revealed, the text was evaluated in terms of style, and the text was examined on a large scale within the context of competencies. Microsociolinguistics was used to analyze the sender, receiver, code, communication channel, and message context, revealing the message within the text. Thus, the anecdote text, which combines the linguistic associations and cultural mechanisms of Kayseri, a significant cultural and commercial city in Anatolia, was examined on both large and small scales. Focusing on the Kayserian character, with a strategic approach and interpretation that remains contextually oriented, the sociolinguistic aspects of the anecdote are presented to the reader from a holistic perspective.