Mataramda Tuzlu Su Şiirinde Kısas İsteminin Nedeni

İsmet Özel’in Mataramda Tuzlu Su isimli şiiri, iyi, doğru ve hakiki olma varsayımı içinde olan bir şairin şahsında ifadesini bulan kısas isteminin nedenini, kendini yeterince bilmeme durumu olarak görünüşe çıkaran bir metindir. Kısa bir ifadeyle kısas istemi, iyi, doğru ve hakiki olma varsayımı içindeki insanın ödüllendirilmeyi beklerken cezalandırılmasına aynı şekilde karşılık vermesini ifade eder. Bilinçli olsun olmasın kısas istemi, daima intikamcıdır ve onun en derin nedeni ise insanın kendisini yeterince bilmemesidir. Metinde ifade bulduğu kadarıyla bir kısas istemi içinde olan ancak kendisini yeterince bilmeyen şair, yaşadığı entelektüel çevre tarafından takdir edilmeyi beklerken cezalandırılmış olduğu için bir sınır duruma gelir ve açılan olanaklar arasından bir seçim yapmak zorunda kalır. İki esas olanak vardır karşısında: O, ya kendisini takdir etmeyen insanları cezalandıracak ya da onları ödüllendirmeden, cezalandırmadan içinde olduğu kısasçı (intikamcı, cezacı) anlayışın ötesine geçecektir. Olanakların sınırında duran şair, ilkini seçip bir kısasta bulunur ve insanları “ısmarlama bir hayat yaşayanlar” ile “kısa yol” düşkünleri olarak aşağılar, kendisini ise uzun yola çıkmış mağdur birisi olarak yüceltir. Bir kısası içeren bu aşağılama ile yüceltmenin öncelikli nedeni, kendi olma istemi değil, verdiğine karşılık alamadığı için hüzünlü olan şairin kendisini yeterince bilmemesidir. Ayrıca içinde olunan ancak farkında olunmayan bu durum, karartıcıdır ve şairin aydınlanmasına engel olur, onu aşağıladığı “baygın meyve” düşkünü herkes gibi kısasçı kılar. Bu yazıda şairin seçimlerinde görünüşe çıkan kısas isteminin esas nedeninin kendini yeterince bilmeme durumu olduğu iddia edilmiştir.

İsmet Özel's poem, "Mataramda Tuzlu Su" is a literary text that reveals the reason for the demand for retribution—expressed in the person of a poet who assumes to be good, true, and genuine—as a state of not knowing oneself sufficiently. In short, the demand for retaliation expresses the idea that a person, assuming goodness, truth, and righteousness, should respond in kind to punishment when they expect to be rewarded. Whether conscious or unconscious, the desire for retribution is always vengeful, and its deepest root cause is a lack of self-knowledge. As expressed in the text, the poet, driven by a desire for revenge and lacking sufficient self-awareness, finds himself in a difficult position, punished instead of being appreciated by his intellectual circle, and forced to make a choice among the opportunities that open up. There are two main possibilities before him: He will either punish those who do not appreciate him, or he will transcend the retaliatory (vengeful, punitive) mindset he is currently in, neither rewarding nor punishing them. Standing at the limits of possibility, the poet chooses the former, drawing a line of reason: he despises those who "live a life on order" and those who "take shortcuts," while elevating himself as a wronged individual who has embarked on a long journey. The primary reason for this simultaneous humiliation and glorification, which includes a short poem, is not the poet's desire to be himself, but rather his self-ignorance, stemming from his sadness at not receiving anything in return for what he gave. Moreover, this situation, of which one is present but unaware, is so darkening that it prevents the poet from enlightening himself and makes him, like everyone else who is fond of the "fainting fruit" he despises, vengeful. This article argues that the deepest root cause of the retaliatory motives evident in elections is a lack of self-awareness.