Gelenekten Yıkıma: Roald Dahl’ın “Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler” Şiirinde Masal Şiddetine Revizyonist Bir Yaklaşım
Öz
Grimm Kardeşler’in ilk kez 1812 yılında yayımlanan Çocuk ve Ev Masalları (Kinder- und Hausmärchen) adlı masal derlemesi, sadeleştirme ve yeniden düzenleme süreçlerinin ardından 1857 yılında klasikleşmiş biçimine ulaşmıştır. Grimm Kardeşler, masalları dönemin burjuva toplumu ve onun çocukları için uygun hâle getirmek amacıyla, şiddet ve istismar tasvirleri ile cinsellik çağrışımları gibi unsurlardan büyük ölçüde arındırmıştır. Ancak yirminci yüzyılın ikinci yarısından itibaren, özellikle feminist yazarlar masalların normatif ve ataerkil dünyasını hedef alarak bu anlatıları eleştirel biçimde yeniden yazmaya başlamış; geleneksel masallardaki bakış açılarını dönüştürerek daha karanlık, rahatsız edici ve şiddet yüklü anlatılar üretmişlerdir. Çocuk edebiyatında tematik, biçimsel ve dilsel bağlamda belirgin bir özgürleşmenin yaşandığı bu dönemde, fiziksel, psikolojik ve dilsel şiddetin yanı sıra ihmal, istismar ve cinsellik gibi daha önce tabu kabul edilen konular da çocuk kitaplarına dâhil edilmeye başlanmıştır. Aynı süreçte geleneksel masallar farklı türler ve anlatı biçimleriyle etkileşime girerek, özellikle mizahi ve parodik stratejiler aracılığıyla çocuk okurlar için yeniden kurgulanmıştır. Roald Dahl’ın altı geleneksel masalı şiir formunda çocuk okurlar için yeniden yazdığı Revolting Rhymes (1982) adlı derleme, geleneksel masalları çağdaş zaman ve mekâna taşırken sözlü geleneğin özünde yer alan şiddet ve saldırgan söylemleri mizahi bir dil aracılığıyla yeniden görünür kılar. Bu çalışma, Dahl’ın söz konusu derlemede yer alan “Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler” şiirini revizyonist bir masal örneği olarak söylem analizi yöntemiyle incelemektedir. Çalışma, Dahl’ın mizahla harmanladığı şiddet tasvirlerinin masal geleneğinin statik dünya görüşünü, ataerkil değer sistemini ve çocuk edebiyatının yetişkinler tarafından belirlenen normatif sınırlarını hedef alan eleştirel ve dönüştürücü bir anlatı stratejisi olarak işlev gördüğünü tartışmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Roald Dahl, Revolting Rhymes, Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler, Çocuk edebiyatı, Revizyonist masallar
Kaynakça
- Bacchilega, Cristina (1997). Postmodern Fairy Tales: Gender and Narrative Strategies. Philadelphia: University of Pennsylvania Press.
- Bartu, Cemre Mimoza. (2021). “When Fairy Tales Go Astray: The Dark Humour of Violence in Roald Dahl’s Revolting Rhymes”. Hacettepe University Journal of the Faculty of Letters, 38(2), 522–531. https://doi.org/10.32600/huefd.889259
- Bettelheim, Bruno (1977). The Uses of Enchantment: The Meaning and Importance of Fairy Tales. New York: Vintage Books.
- Billington, Michael. (1990, November 24). “Roald Dahl obituary”. The New York Times.
- Bottigheimer, Ruth B. (2002). “Fractured Fairy Tales.” Jack Zipes (Ed.), The Oxford Companion to Fairy Tales: The Western Fairy Tale Tradition from Medieval to Modern (ss. 172-173). Oxford: Oxford University Press.
- Burger, Peter. (2002). “Contemporary Legends in the Short Stories of Roald Dahl”. Contemporary Legend, 5, 136–158.
- Carrick, Robert. (2002). “Roald Dahl”. D. Harris-Fain (Ed.), Dictionary of Literary Biography: British Fantasy and Science-Fiction Writers, 1918–1960 (ss. 37-47). Michigan: The Gale Group.
- Carter, Angela (1979). The Bloody Chamber. London: Gollancz.
- Culley, Jonathan. (1991). “Roald Dahl—“It’s about Children and it’s for Children”—But is it Suitable?” Children’s Literature in Education, 22(1), 59–73.
- Cumming vd. (2023, February 17). “The Rewriting of Roald Dahl”. The Telegraph. https://www.telegraph.co.uk/news/2023/02/17/roald-dahl-books-rewritten-offensive-matilda-witches-twits/
