The Relationship Between Nurses’ Basic Value Orientations and Attitudes Towards Ageism

Öz

The research was carried out in a descriptive relational design to examine the relationship between nurses’ basic value orientations, such as universality, benevolence, security, stimulation, tradition, success, power, conformity, hedonism, self-direction and their attitudes towards ageism. The age Discrimination Attitude Scale and Schwartz Values Scale were used in the study. It was determined that the nurses participating in the study had positive attitudes toward older people (84.49±8.01). It was observed that the attitude of age discrimination did not change according to sociodemographic characteristics. It was observed that the age discrimination attitude score of those who lived with their grandparents and those who lost their grandparents (81.80±7.80) was more negative (86.80±7.40) than those who did not live with their grandparents. In addition, it was determined that nurses who received geriatric training (85.70±7.60) had a more positive attitude than those who did not (81.80±8.10). According to Path analysis, it was determined that the sub-dimension of universalism and conformity positively affected the attitude towards ageism, while the sub-dimension of hedonism had a negative effect. As a result, since receiving geriatric education has a positive relationship with attitudes towards elderly discrimination, nurses should be encouraged to participate in in-service geriatric training and certificate programmes, and necessary studies should be conducted to provide geriatric education in undergraduate and graduate programmes. Creating environments that increase nurses' exposure to universal values is important, especially before and after graduation.This section should briefly present the purpose, methodology, main findings, and conclusions of the study.

Anahtar Kelimeler

• Ageism
• Basic Values
• Nursing

Hemşirelerin Temel Değer Yönelimleri ile Yaşlı Ayrımcılığına İlişkin Tutumları Arasındaki İlişki

Öz

Araştırma hemşirelerin sahip oldukları evrensellik, iyilikseverlik, güvenlik, uyarılım, geleneksellik, başarı, güç, uyma, hazcılık, öz yönelim gibi temel değer yönelimlerinin yaşlı ayrımcılığına ilişkin tutumları ile ilişkisini incelemek amacıyla tanımlayıcı ilişkisel tasarımda yapılmıştır. Çalışmada Yaşlı Ayrımcılığı Tutum Ölçeği ve Schwartz Değerler Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmaya katılan hemşirelerin yaşlılara karşı olumlu tutuma sahip olduğu belirlenmiştir (84,49±8,01). Sosyodemografik özelliklere göre hemşirelerin yaşlı ayrımcılığı tutumunun değişmediği gözlenmiştir. Büyükanne ve büyükbabayla birlikte yaşayanlar ile büyükanne ve büyükbabasını kaybedenlerin yaşlı ayrımcılığı tutum puanının (81,80±7,80) büyükanne ve büyükbabasıyla yaşamayanlara göre daha olumsuz (86,80±7,40) olduğu görülmüştür. Ayrıca geriatri eğitimi alan hemşirelerin (85,70±7,60) geriatri eğitimi almayanlara (81,80±8,10) göre daha olumlu tutuma sahip olduğu belirlenmiştir. Yol analizi sonuçlarına göre, değer yönelimlerinden evrenselcilik ve uyma alt boyutu yaşlı ayrımcılığı tutumunu olumlu etkilerken hazcılık alt boyutunun ise olumsuz etkilediği saptanmıştır. Sonuç olarak geriatri eğitimi almanın yaşlı ayrımcılığı tutumuyla olumlu yönde bir ilişki gösterdiğinden hizmet içi geriatri eğitimlerine ve sertifika programlarına hemşireler teşvik edilmeli, lisans ve lisansüstü programlarda geriatri eğitimi verilmesi için gerekli çalışmaların yapılması gerekmektedir. Özellikle mezuniyet öncesi ve sonrası dönemde hemşirelerin evrensel değerlerle temasını artıracak ortamlar oluşturulması önemlidir.

Anahtar Kelimeler

• Hemşirelik
• Temel Değerler
• Yaşlı Ayrımcılığı

Etik Beyan

Bu çalışma Selçuk Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır (30.11.2022 / 2022-59).

Teşekkür

Çalışmaya destek veren kurum yöneticilerine ve hemşirelere katkıları için teşekkür ederiz.

Kaynakça

1. Altay, B., Aydın, T. (2015). Hemşirelik öğrencilerinin yaşlı ayrımcılığına ilişkin tutumlarının değerlendirilmesi. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 12, 11-18. https://doi.org/:10.5222/HEAD.2015.011
2. Aydemir, A. (2022). Hemşirelerin profesyonel değer algısının yaşlı ayrımcılığı tutumu üzerine etkisi. Sağlık ve Yaşam Bilimleri Dergisi, 4, 183-189. https://doi.org/10.33308/2687248X.202241240
3. Baştürk, M. (2019). Hemşirelerin yaşlı bireylere yönelik tutumlarının bakım davranışlarına etkisi. Namık Kemal Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Tekirdağ, Türkiye.
4. Bulut, E., Çilingir, D. (2016). Yaşlı ayrımcılığı ve hemşirelik bakımına yansımaları. TAF Prev Med Bull, 5, 446-449. https://doi.org/: 10.5455/pmb.1-1453803809
5. Ceylan, H., Öksüz, M. (2015). Sosyal hizmet lisans öğrencilerinin yaşlı ayrımcılığına ilişkin tutumlarının incelenmesi. Journal of International Social Research, 8, 22.
6. Demiray, T., Yılmaz, Ü. (2017). Opinions of the nursing students on ageism. İstanbul Med J, 18, 7-12. https://doi.org/: 10.5152/imj.2017.0299
7. Demirutku, K., Sümer, N. (2010). Temel değerlerin ölçümü: portre değerler anketinin Türkçe uyarlaması. Türk Psikoloji Yazıları,13, 17-25.
8. Dinçer, Y., Usta, E., Bulduk, S. (2016). Üniversite öğrencileri gözüyle yaşlılık nasıl algılanıyor? Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi, 9, 26-38. https://izlik.org/JA38ZE48WE

9. Dinçoğlu, F.N. (2019). Üniversite hazırlık sınıfı öğrencilerinin değer yönelimleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, Türkiye.
10. Dukes, C., Dahlke, S., Pietrosanu, M., Kalogirou, M.R. (2021).Improving student nurses’ perspectives towards older people with an e-learning activity: A quasi-experimental pre-post design. Int J Older People Nurs,10, 1-9. https://doi.org/10.1111/opn.12425
11. Duru, A.G., Türten, Kaymaz, T., Canbolat, Ö., Kapucu, S. (2015). Hemşirelerin yaşlıya ilişkin tutumları. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi, 17, 10-20. https://izlik.org/JA47NE44NN
12. Er, S. Ateş, E. (2020). Hemşirelik mesleğini seçen bireylerde kuşaklar arası bireysel ve mesleki değerlerin belirlenmesi. Journal of Academic Research in Nursing, 6,514-522. https://doi.org/:10.5222/jaren.2020.54376
13. Fernández-Puerta, L., Caballero-Bonafé, A., de-Moya-Romero, J. R., Martínez-Sabater, A., & Valera-Lloris, R. (2024). Ageism and Associated Factors in Healthcare Workers: A Systematic Review. Nursing Reports, 14(4), 4039-4059. https://doi.org/10.3390/nursrep14040295
14. Gür, G.C., Yılmaz, E. (2020). The effects of mindfulness-based empathy training on empathy and aged discrimination in nursing students: A randomised controlled trial. Complementary Therapies in Clinical Practice, 39, 1-7 https://doi.org/10.1016/j.ctcp.2020.101140
15. Henry, J. D., Coundouris, S. P., & Nangle, M. R. (2024). Breaking the links between ageism and health: an integrated perspective. Ageing Research Reviews, 95, 102212. https://doi.org/10.1016/j.arr.2024.102212
16. Ismail Z, Ahmad WIW, Hamjah SH, Astina IK (2021). The impact of population ageing: a review. Iran J Public Health, 50(12):2451-2460. https://doi.org/: 10.18502/ijph.v50i12.7927.
17. Kely, M.A., Slatyer, S., Nichols, P, Osseiran-Moisson, R., Parsons, R., Brand, G. (2020). Enhancing students’ preparedness to care for older people: A mixed methods analysis. Collegian, 27, 553-560. https://doi.org/10.1016/j.colegn.2020.04.010
18. Kırdı, E., Büyükyılmaz, F. (2018). Hemşirelerin yaşlı hastalara yönelik tutumları ile duygusal zekâ düzeyleri arasındaki ilişki. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Dergisi, 3, 15-20. https://doi.org/10.48071/sbuhemsirelik.835443
19. Kıssal, A., Okan, F. (2018). Tokat ilinde aile sağlığı merkezi sağlık çalışanlarının yaşlı ayrımcılığına ilişkin tutumları. Turkish Journal of Family Practice 22, 202-212. https://doi.org/10.15511/tahd.18.00494
20. Köse, G., Ayhan, E., Taştan, S., İyigün, E., Hatipoğlu, S., Açıkel, C.H. (2015). Sağlık alanında farklı bölümlerde öğrenim gören öğrencilerin yaşlı ayrımcılığına ilişkin tutumlarının belirlenmesi. Gülhane Tıp Dergisi, 57, 145-151. https://doi.org/: 10.5455/gulhane.152591
21. Kuzminov, O. M., Prashchayeu, K. I., Bochko, O. V., Mudrakovskaya, E. V., Krupenkina, L. A., & Sinitsa, I. V. (2021). Ageism in clinical practice and improving educational programmes based on anti-ageism principles. Revista de la Universidad del Zulia, 12(33), 338-348. http://dx.doi.org/10.46925//rdluz.33.24
22. Law, J., Dahlke, S., Butler, J.I., Hunter, K.F., Martin, L.S., Pietrosanu, M. (2022). Improving practicing nurses’ knowledge and perceptions of older people: a quasi-experimental study. International Journal of Nursing Education Scholarship,1, 1-12. https://doi.org/: 10.1007/978-3-319-73820-8_13
23. Marques, S., Mariano, J., Mendonça, J., De Tavernier, W., Hess, M., Naegele, L., ... & Martins, D. (2020). Determinants of ageism against older adults: A systematic review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(7), 2560. https://doi.org/10.3390/ijerph17072560
24. Naldan, M., Kara, D., Soyalp, C., Gürol, A. (2018). Yoğun bakım ünitelerinde çalışan sağlık personelinin yaşlılığa ilişkin ayrımcı tutumlarının değerlendirilmesi. Bakırköy Tıp Dergisi, 14, 8-16. https://doi.org/: 10.5350/BTDMJB.20161001124434
25. Ozaydin, T., Kocoglu-Tanyer, D., & Akın, B. (2023). Normative solidarity and compassion as determinants of ageism in nursing students: An analysis of mediation and moderation. Collegian, 30(2), 400-406. https://doi.org/10.1016/j.colegn.2022.11.004
26. Özbek, Yazıcı S., Kalaycı, I., Esin, K., Tekin, A. (2015). Yaşlı bakım programı öğrencilerinin yaşlı ayrımcılığına ilişkin tutumları. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi, 8, 77-87. https://izlik.org/JA85LR63AZ
27. Pehlivan, S., Vatansever, N. (2019). Hemşirelerin yaşlıya yönelik tutumları ve etkileyen faktörler. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 45, 47-53. https://doi.org/10.32708/uutfd.468622
28. Rababa, M., Alhawatmeh, H., Ali, N.A., Kassab, M. (2021). Testing the efectiveness of cognitive behavioral therapy in relieving nurses’ ageism toward older adults: a randomized controlled trial. Cognitive Therapy and Research, 45, 355-366. https://doi.org/: 10.1007/s10608-020-10167-4
29. Soper, D.S. (2022). A-priori sample size calculator for multiple regression [Software].Available from (https://www.danielsoper.com/statcalc).
30. Stanciu, A. (2022). Value systems as motivational forces for the suppression of ageism towards older people amongst young adults: An analysis across countries. Ageing & Society, 42(4), 868-895. https://doi.org/:10.1017/S0144686X20001257
31. Sun, Y. J., Wang, S. Y., Tsai, Y., Wei, W., & Chang, H. C. (2024). Registered nurses' perceptions and experience of working in aged care: A qualitative approach. Nursing Open, 11(1), e2060. https://doi.org/: 10.1002/nop2.2060
32. Sülüker, K., Türkoğlu, N. (2021). Birinci ve ikinci basamakta çalışan hemşirelerin yaşlı ayrımcılığına ilişkin tutumlarının karşılaştırılması. Türk Fen ve Sağlık Dergisi, 2, 166-175. https://izlik.org/JA68WK92YB
33. Şahin, H., Erdem, Y. (2017). Hemşirelik öğrencilerinin yaşlılara yönelik tutumlarının belirlenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 1, 219-231. https://izlik.org/JA63YN59RB
34. Temiz, S., & Öztürk, M. (2019). Empatinin yaşlı ayrımcılığı üzerindeki etkisi: gençler üzerine bir araştırma. EKEV Akademi Dergisi (80), 483-498. https://izlik.org/JA22FH57EH
35. Turan, E., Yanardağ, M. (2016). Attitudes of students of health sciences towards the older persons. Nurse Education Today, 36, 53-57. https://doi.org/10.1016/j.nedt.2015.07.011
36. TÜİK, (2025). Adrese dayalı nüfus kayıt sistemi sonuçları, 2024, Erişim Adresi https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayal%C4%B1-N%C3%BCfus-Kay%C4%B1t-Sistemi-Sonu%C3%A7lar%C4%B1-2024-53783&dil=1. Erişim Tarihi 24.02.2025.
37. Uysal, N., Toprak, F.Ü., Koç, A. (2020). Hemşirelik öğrencileri ve klinik hemşirelerinin yaşlılığa ilişkin tutumlarının karşılaştırılması. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi, 2, 461-471. https://doi.org/10.33715/inonusaglik.729543
38. Ünsar, S., Ero,l Ö., Kurt, S., Türüng, F., Sekmen, I., Sak, C., Türksen S (2015). Hemşirelik öğrencilerinin yaşlı ayrımcılığına ilişkin tutumlarının incelenmesi. Cumhuriyet Hemşirelik Dergisi, 1, 61-67. https://izlik.org/JA55RU58PR
39. Vasli, P., Pourshahri, E., Pourhasan, K., & Khajavian, N. (2025). Sociodemographic characteristics, moral sensitivity, and moral distress as predictors of nurses’ ageism toward older adults. Ethics & Behavior, 35(2), 97-106. https://doi.org/.org/10.1080/10508422.2024.2321154
40. Vefikuluçay Yılmaz D., Terzioglu, F. (2011). Development and psychometric evaluation of ageism attitude scale among the university students. Turkish Journal of Geriatrics/Türk Geriatri Dergisi, 14(3).
41. Zehirlioğlu, L., Yön, G.H., Bayat, E., Günay, B. (2015). Hemşirelerin yaşlılara yönelik tutumları ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hemşirelik E-Dergisi, 1, 10-18.