Examination of Life Skills Education Program’s Efect to Adjustment Level on Divorced Families’ Children

Öz

Problem Statement: In recent years, increase in divorce rates in our country is remarkable.This situation requires that psychological consultants working in schools can take care of children of
divorced families as individuals and in groups, and support their developments.
Purpose of the study: “Life Skills Education Program” is designed and applied for the divorced families’ children attending to 4th and 5th grade at a primary school located in a town of Ankara’s middle social-economic class. Purpose of the study is to determine whether it leads a change on
children’s adjustment level or not.
Procedure: In the research, 2 x 3 (experimental and control group, pre-post-follow-up test) experimental design was used.
Results and Conclusions: Research data is attained from Divorce Adjustment Scale applied to divorced families’ children attending research. Data shows that life skills education program which is
designed for children of divorced families increases children’s adjustment to divorce signiicantly, and this increase is permanent.
Recommendations: he indings show that psychological consultants working in schools can take advantage of education programs to support post-divorce adjustment process.

Anahtar Kelimeler

• family, divorce, child, adjustment ater divorce, education program

Yaşam Becerileri Eğitim Programı’nın Boşanmış Aile Çocuklarının Uyum Düzeylerine Etkisinin İncelenmesi

Öz

Problem Durumu: Son yıllarda ülkemizde boşanma oranlarındaki artış dikkat çekmektedir. Bu durum okullarda çalışan psikolojik danışmanlarımızın ebeveynleri boşanmış aile çocukları ile bireysel ve gruplar halinde ilgilenmesini ve gelişimini desteklemesini gerektirmektedir.
Araştırmanın Amacı: Ankara ilinin orta sosyo-ekonomik düzeydeki bir ilçesinde yer alan bir ilköğretim okulunun 4. ve 5. sınılarında öğrenim gören boşanmış aile çocukları için tasarlanan ve uygulanan “Yaşam Becerileri Eğitim Programı”nın çocukların uyum düzeylerinde bir değişime yol açıp açmadığını incelemektir.
Yöntem: Araştırmada 2 x 3’lük (deney - kontrol grubu, ön-son-izleme testi) deneysel desen kullanılmıştır.
Bulgular ve Sonuçlar: Araştırma verileri, araştırmaya katılan boşanmış aile çocuklarına uygulanan Çocuklar İçin Boşanmaya Uyum Ölçeğinden elde edilmiştir. Veriler, boşanmış aile çocukları için geliştirilen Yaşam Becerileri Eğitim Programı’nın çocukların boşanmaya uyumlarını anlamlı bir düzeyde arttırdığını ve bu artışın kalıcı olduğunu göstermektedir.
Öneriler: Elde edilen bulgular okullarda çalışan psikolojik danışmanlarımızın boşanma sonrası süreçte öğrencilerin uyumlarına destek olmak için eğitim programlarından yararlanabileceklerini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• aile, boşanma, çocuk, boşanma sonrası uyum, eğitim programı

Kaynakça

1. Akkaya, M. (2010). Bağlanma stilleri, stresle başa çıkma tarzları, problem çözme
2. becerileri ve iletişim tarzlarının boşanma süreci üzerindeki etkilerinin incelenmesi
3. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon.
4. Alpert Gillis, L. J., Pedro Carroll, J. L. ve Cowen, E. L. (1989). he children of divorce
5. intervention program: Development, implementation and evaluation of a program
6. for young urban children. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 57 (5), ss.
7. -589.
8. Amato, P. R. (1993). Children’s adjustment to divorce: heories, hypotheses and empirical

9. support. Journal of Marriage and Family, 55 (1), ss. 23-38.
10. Amato, P. R. (2001). Children of divorce in the 1990’s: An update of the Amato and Keith
11. meta-analysis. Journal of Family Psychology, 15 (3), ss. 355-370.
12. Amato, P.R. ve Keith, B. (1991). Parental divorce and the well-being of children: A metaanalysis.
13. Psychological Bulletin, 110 (1), ss. 26-46.
14. Amato, P. R., Loomis, L. S. ve Booth, A. (1995). Parental divorce, marital conlict and
15. ofspring well-being during early adulthood. Social Forces, 73 (3), ss. 895-915.
16. Arabacı Pişken, G. (2008). Boşanmanın çocuklar bakımından sonuçları (Yayımlanmamış
17. Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi, Konya.
18. Aral, N. ve Başar, F. (1998). Boşanmış aileye sahip olan ve olmayan çocukların kaygı
19. düzeylerinin incelenmesi. VII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi. Selçuk Üniversitesi
20. Eğitim Fakültesi, 9-11 Eylül. Erişim tarihi: 16.02.2009, htpp://www.pegem.net/
21. akademi/kongre.
22. Arıkan, Ç. (1996). Halkın boşanmaya ilişkin tutumları araştırması. Ankara: Başbakanlık
23. Aile ve Araştırma Kurumu Yayınları.
24. Arifoğlu Çamkuşu, B. (2006). Çocuklar İçin Boşanmaya Uyum Programı’nın çocukların
25. boşanmaya uyum, kaygı ve depresyon düzeylerine etkisi (Yayımlanmamış Doktora
26. Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
27. Arifoğlu Çamkuşu, B., Şanlı Richard, N., Razı, G. ve Öz, F. (2010). Çocuklar için
28. boşanmaya uyum envanteri geçerlik ve güvenirlik çalışması. Çocuk ve Gençlik Ruh
29. Sağlığı Dergisi, 17 (3), ss. 121-127.
30. Aslıhan, M. N. (1998). Parçalanmış veya tam aileye sahip çocukların öz-kavramı, depresyon
31. düzeyleri ve akademik başarılarının yaş ve cinsiyet yönünden karşılaştırılması
32. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Çukurova Üniversitesi, Adana.
33. Benedek, E.P. ve Brown, C. F. (1997). Boşanma ve çocuğunuz (S. Katlan, Çev.) Ankara: Hyb
34. Yayıncılık.
35. Burke, D. M. ve Van de Streek, L. (1989). Children of divorce: An application of Hammond’s
36. group counselling for children. Elementary School Guidance and Counselling, 24 (2),
37. ss. 112-118.
38. Büyüköztürk, Ş. (2009). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı.
39. (10. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
40. Büyükşahin, G. (2009). Boşanmış ve boşanmamış (tam) ailelerden gelen 11-13 yaş arası
41. çocukların anne baba tutumlarını algılama biçimlerinin sosyal uyum düzeyleri ile
42. ilişkisi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Maltepe Üniversitesi, İstanbul.
43. Fiyakalı, N. C. (2008). Anne-babası boşanmış ve boşanmamış lise öğrencilerinin sürekli
44. öke düzeyleri ve öke ifade tarzlarının bazı değişkenler açısından karşılaştırılması
45. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Pamukkale Üniversitesi, Denizli.
46. Gilman, J., Schneider, D. ve Shulak, R. (2005). Children’s ability to cope post-divorce: he
47. efects of kids’ turn intervention program on 7 to 9 years olds. Journal of Divorce &
48. Remarriage, 42 (3-4), s. 109.
49. Kalmijn, M. ve Monden, C. (2006). Are the negative efects of divorce on well-being
50. dependent on marital quality? Journal of Marriage and Family, 68 (1), ss. 1197-1213.
51. Karakuş, S. (2003). Anne-babası boşanmış ve boşanmamış çocukların depresyon düzeylerinin
52. incelenmesi ve okul başarısına yansıması (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
53. Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
54. Kelly, J. B. (2000). Children’s adjustment in conlicted marriage and divorce: A decade
55. review of research. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry, 39 (8), ss. 963-973.
56. Keskin, I. (2007). Boşanmanın sosyolojik ve psikolojik nedenleri ve boşanmanın ortaya
57. çıkardığı sonuçlar (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Niğde Üniversitesi, Niğde.
58. Nazlı, S. (2011). Kapsamlı gelişimsel rehberlik programları. (4. Baskı). Ankara: Anı
59. Yayıncılık.
60. Öngider, N. (2006). Evli ve boşanmış ailelerde algılanan ebeveyn kabul veya reddinin
61. çocuğun psikolojik uyumu üzerindeki etkileri (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Ege
62. Üniversitesi, İzmir.
63. Öztürk, S. (2006). Anne-babası boşanmış 9-13 yaşlarındaki çocuklar ile aynı yaş grubundaki
64. anne-babası boşanmamış çocukların benlik saygısı ve kaygı düzeyleri ilişkisi
65. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
66. Pedro Carroll, J. L. ve Cowen, E. L. (1985). he children of divorce intervention program:
67. An investigation of the eicacy of a school-based prevention program. Journal of
68. Consulting and Clinical Psychology, 53 (5), ss. 603-611.
69. Pedro Carroll, J. L., Sutton, S. E. ve Wyman, P. A. (1999). A two-year follow-up evaluation
70. of a preventive intervention for young children of divorce. School Psychology Review,
71. (3), ss. 467-476.
72. Stolberg, A. L. ve Garrison, K. M. (1985). Evaluating a primary prevention program for
73. children of divorce. American Journal of Community Psychology, 13 (2), ss. 111-124.
74. Şimşek Yüksel, D. (2006). Grupla psikolojik danışmanın ana-babası boşanmış ergenlerde
75. boşanmanın olumsuz etkileri ile başa çıkma stratejileri ve benlik saygıları üzerindeki
76. etkisi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Mersin Üniversitesi, Mersin.
77. Şirvanlı Özen, D. (1998). Eşler arası çatışma ve boşanmanın farklı yaş ve cinsiyetteki
78. çocukların davranış ve uyum problemleri ile algıladıkları sosyal destek üzerindeki rolü
79. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
80. Turan Cebeci, S. C. (2009). Tam aileye ve tek ebeveyne sahip ailelerden gelen 7-12
81. yaşları arasındaki çocukların bağlanma stilleri ve kaygı durumları arasındaki ilişki
82. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Maltepe Üniversitesi, İstanbul.
83. Ural, A. ve Kılıç, İ. (2011). Bilimsel araştırma süreci ve SPSS ile veri analizi. (3. Baskı).
84. Ankara: Detay Yayıncılık.
85. Wolchik, S. A., West, S. G., Sandler, I. N., Tein, J. Y., Coastworth, D., Lengua, L., Weiss, L.,
86. Anderson, E. R., Greene, S. M. ve Grifin, W. A. (2000). An experimental evaluation
87. of theory-based mother and mother-child programs for children of divorce. Journal
88. of Consulting and Clinical Psychology, 68 (5), ss. 843-856.
89. Wolf, S. (2004). Problem çocuklar. (6. Baskı). (A. Oral ve S. Kara, Çev.) İstanbul: Say
90. Yayınları.