Belediyeler ve Stratejik Yönetim: TR32 Bölgesi Büyükşehir Belediyeleri Bağlamında Bir İnceleme

Öz

Stratejik yönetim, örgütlerin önceden belirledikleri hedeflere erişebilmeleri, orta ve uzun vadeli planlar yapma ve gelecekteki muhtemel gelişmeleri öngörerek hareket etmeleri bakımından oldukça önemlidir. Bu bağlamda kamu örgütleri tarafından stratejik yönetim anlayışının, örgüt kültürüne ve yönetim anlayışına ne derece etkide bulunduğunun incelenmesi gereken önemli bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Dolayısıyla bu çalışmada konuya ilişkin olarak stratejik yönetimle ilgili kavramlar teorik açıdan ele alınarak, bazı büyükşehir belediyelerinin stratejik yönetime ilişkin dokümanlarında bu kavramlara ne ölçüde yer verilip verilmediği ile stratejik yönetim kültürünün ne derecede benimsendiği açıklanmaya çalışılacaktır. Çalışma kapsamında bir istatistiki bölge birimi olan TR32 bölgesindeki Aydın, Denizli ve Muğla büyükşehir belediyelerinin 2020-2024 stratejik planları ve her yıl sonu düzenlenen faaliyet raporları ele alınmış ve stratejik yönetim kültürü açısından analiz edilmiştir. Ancak söz konusu planlar döneminin ilgili büyükşehir belediyelerinin 2020 ve 2021 yıllarında yayınlanmış olan faaliyet raporlarıyla çalışma sınırlandırılmıştır. Bu doküman incelemesinden önce çalışmada ilgili teorik bilgiye değinme ve literatür taraması yapılmıştır. Ardından nitel veri yöntemi olan içerik analizi kullanılarak stratejik yönetimle ilgili belirlenen kavramların bu dokümanlarda kullanım düzeyleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca her bir büyükşehir belediyesinin ayrı ayrı incelenmesi sonrası elde edilen bulgular doğrultusunda belediyelerin karşılaştırılmasına yer verilerek değerlendirme yapılmıştır. Bu incelemeler sonucunda ilgili büyükşehir belediyelerinde stratejik yönetim yaklaşımının güçlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Belediyelerde stratejik yönetim
• Stratejik planlama
• Stratejik yönetim
• TR32 Bölgesi

Municipalities and Strategic Management: A Study in the Context of TR32 Region Metropolitan Municipalities

Öz

Strategic management is very important for organisations to achieve their set objectives, to plan for the medium and long term and to act by anticipating possible future developments. In this context, the extent to which the strategic management approach of public organisations influences the organisational culture and management approach is an important issue that needs to be examined. Therefore, this study will theoretically discuss the concepts related to strategic management and try to explain to what extent these concepts are included in the documents of some metropolitan municipalities related to strategic management and to what extent the strategic management culture is adopted. The study analysed the 2020-2024 strategic plans and annual reports of the metropolitan municipalities of Aydın, Denizli and Muğla in the TR32 region, which is a statistical regional unit, in terms of strategic management culture. However, the study was limited to the activity reports of the relevant metropolitan municipalities published in 2020 and 2021. Before this document analysis, the theoretical knowledge and literature review were made. Then, using content analysis, a qualitative data method, an attempt was made to identify the extent to which strategic management concepts were used in these documents. In addition, after analysing each metropolitan municipality separately, an evaluation was made by comparing the municipalities according to the results obtained. As a result of these analyses, it was concluded that the strategic management approach should be strengthened in the relevant metropolitan municipalities.

Anahtar Kelimeler

• Strategic management in municipalities
• Strategic planning
• Strategic management
• TR32 Region

Kaynakça

1. Al, Hamza (2008), Yeni Kamu Yönetimi, Değişim Yayınları, 1. Baskı, İstanbul.
2. Alev, Beril ve Öztop, Sezai (2022). “Batı Akdeniz Bölgesindeki ADIM Üniversitelerinin Stratejik Planlarının Değerlendirilmesi”, Medeniyet Araştırmaları Dergisi – Journal of Civilization Studies, Volume: 7, Issue: 2, pp: 76-94.
3. Alina, Carataș Maria, Cerasela, Spătariu Elena & Raluca Andreea Trandafir (2018), “Organizational Culture Impact on Strategic Management”, “Ovidius” University Annals, Economic Sciences Series. Volume: XVIII, Issue: 2, pp: 405-408.
4. Alkan, Ali Davut (2023), “Yerel Yönetimlerde Stratejik Yönetim”, Kent ve Çevre Politikaları Ekseninde Yerel Yönetimler (Ed. Çelebi Zengin, Esra), Nobel Yayınevi, 1. Baskı, Ankara.
5. Altan Yakup, Kerman, Uysal, Aktel, Mehmet ve Öztop, Sezai (2013), “Kamu Yönetiminde Stratejik Planlama: Büyükşehir Belediyeleri Örneği”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 18, Sayı: 3, ss: 111-130.
6. Altunışık, Remzi, Coşkun, Recai, Bayraktaroğlu, Serkan ve Yıldırım, Engin (2010), Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri SPSS Uygulamalı, Sakarya Yayıncılık, 6.Baskı, Sakarya.
7. Aktan, Coşkun Can (2008), “Stratejik Yönetim ve Stratejik Planlama”, ÇEİS Çimento Endüstrisi İşverenleri Sendikası Yayını, Cilt: 22, Sayı: 4. ss: 4-21.
8. Aydın Büyükşehir Belediyesi 2020-2024 Stratejik Plan.

9. Aydın Büyükşehir Belediyesi 2020 Faaliyet Raporu.
10. Aydın Büyükşehir Belediyesi 2021 Faaliyet Raporu.
11. Balcıoğlu, Merve (2012), Stratejik Yönetim ve Büyükşehir Modellerinde Stratejik Planlama: İzmir ve Ankara Uygulamalarının Karşılaştırılması. Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı, Konya.
12. Barca, Mehmet ve Nohutçu, Ahmet (2013), “Kamu Sektöründe Stratejik Yönetim ve Türk Kamu Yönetiminde Stratejik Planlama Uygulamasına Eleştirel Bir Bakış”, Kamu Yönetiminde Çağdaş Yaklaşımlar (Ed. Balcı, Asım, Nohutçu, Ahmet, Öztürk, Namık Kemal ve Coşkun, Bayram), Seçkin Yayıncılık, 3. Baskı, Ankara.
13. Bayrakdar, Burhan (2017), Türk Kamu Yönetiminde Belediyelerin Stratejik Yönetim Kültürü Oluşturma Çalışmaları, Ankara Üniversitesi FEB Dönem Projesi, Ankara.
14. Bayraktar, Ergin, Turan, Erol ve Çetin, Sefa (2020), “Stratejik Yönetim Kültürü ve Belediyeler: TR82 Bölgesi Belediyeleri Üzerine Bir İnceleme”, Kastamonu Üniversitesi İİBF Dergisi, Cilt: 22, Sayı: 1, ss: 56-90.
15. Backoff, Robert, Wechsler, Barton & Crew, Roberte E. (1993), “The Challenge of Strategic Management in Local Government”, Public Administration Quarterly, Volume: 17, Issue: 2, pp: 127-144.
16. Belediyeler İçin Stratejik Planlama Rehberi (2019), Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. Ankara.
17. Bozkurt, Paşa (2019), Türk Kamu Yönetiminde Stratejik Yönetim ve Politiği: Bir Kamu Kurumu Örneğinde, Gazi Kitabevi, Ankara.
18. Bozlağan, Recep ve Akçakaya, Onur (2016), “Stratejik Yönetim Yaklaşımı ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi Stratejik Planları Üzerine Bir İnceleme”, Ardahan Üniversitesi İİBF Dergisi, Sayı: 3, ss: 99-119.
19. Bracker, Jeffery S. (1980), “The Historical Development Of The Strategic Management Concept”, The Academy Of Management Review, Volume: 5, No: 2, pp: 219-224.
20. Bryson, John M. & Roering, William D. (1988), “Initiation of Strategic Planning by Governments”, Public Administration Review, Vol: 48, No: 6, pp: 995-1004.
21. Coşkun, Bayram ve Pank Yıldırım, Çiğdem (2018), Türkiye’de Stratejik Planlama: Son Dönem Gelişmelerin İncelenmesi”, Strategic Public Management Journal, Volume: 4, Issue: 8, pp:1-16.
22. Coşkun, Bayram ve Almalı, Vedat (2020), “Belediyeler ve Stratejik Planlama: Van ve Muğla Büyükşehir Belediyelerinin 2015-2019 Yılları Stratejik Planlarının Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi”, Strategic Public Management Journal, Volume: 6, Issue: 11, pp: 15-32.
23. Coşkun, Bayram ve Pank Yıldırım, Çiğdem (2021), “Yeni Kamu Yönetimi Yaklaşımı ve Kamu Yönetimi Reformu İlişkisi: Türkiye Üzerine Bir İnceleme”, Postmodern Kamu Yönetimi (Ed. Parlak, Bekir ve Doğan, Kadir Caner), Nobel Yayınevi, 1.Baskı, Ankara.
24. Çubukcu, Murat (2020), “Stratejik Yönetim Süreciyle Örgüt Kültürünün Uyumuna Dair Literatürdeki Tartışmalar”, Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, Cilt: 3, Sayı: 1, ss.138-151.
25. Demirkaya, Yüksel (2015), “Strategic Planning In The Turkish Public Sector”, Transylvanian Review of Administrative Sciences, Special Issue. pp: 15-29.
26. Denizli Büyükşehir Belediyesi 2020-2024 Stratejik Plan.
27. Denizli Büyükşehir Belediyesi 2020 Faaliyet Raporu.
28. Denizli Büyükşehir Belediyesi 2021 Faaliyet Raporu.
29. Ekşi, Hülya (2009), “Stratejik Yönetim ve Örgüt Kültürü: İlişkisel Bir Analiz”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 24, ss. 165-172.
30. Eryılmaz, Bilal (2019), Kamu Yönetimi, Umuttepe Yayınları, 12. Baskı, Kocaeli.
31. Eryiğit, Burak Hamza (2012). Belediyelerde Stratejik Planlama Sürecinde Dikey ve Yatay Entegrasyon: İstanbul Örneği, Yayınlanmış Doktora Tezi, Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı, Sakarya.
32. Eryiğit, Burak Hamza (2013), “Stratejik Planlama, Stratejik Planlamaya İlişkin Alternatif Yaklaşımlar ve Stratejik Yönetim Okulları”, Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, Cilt: 4, Sayı: 9., ss.152-172.
33. Eryiğit, Burak Hamza (2022), “Pandeminin Türkiye Belediyeciliğinin Stratejik Planlama Anlayışına Öğrettikleri: Stratejik Yönetim Okullarının Savunuları Üzerinden Mukayeseli Bir Değerlendirme”, Pandemi Sürecinde Dirençli Şehirler (Ed. Mengi, Ayşegül). İlksan Matbaacılık, 1.Baskı, İzmit/Kocaeli.
34. Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzu Sürüm 3.1 (2021), Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. Ankara.
35. Kamu İdarelerince Hazırlanacak Stratejik Planlar ve Performans Programları İle Faaliyet Raporlarına İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (2021).
36. Karakaya, Abdullah, Ay, Ferda Alper ve Gürel, Saadet (2013), “Stratejik Yönetim Süreci Bağlamında Kültür ve Yönetim Tarzı Etkileşimi: Karadeniz Bölgesindeki Belediyelere Yönelik Bir Araştırma”, CÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 37, Sayı: 2, ss: 71-98.
37. Karataş, Zeki (2017), “Sosyal Bilim Araştırmalarında Paradigma Değişimi: Nitel Yaklaşımın Yükselişi”, Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, Cilt: 1, Sayı: 1, ss: 68-86.
38. Kerman, Uysal, Altan, Yakup ve Öztop, Sezai (2012), “Büyükşehir Belediyeleri ve İl Özel İdarelerinde Stratejik Planlama: Ankara, İstanbul ve İzmir Örneği”, Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, Cil:4, Sayı:1, ss :89-100.
39. Kerman, Uysal, Altan Yakup, Aktel, Mehmet ve Öztop (2012), “Belediyelerde Stratejik Planlama: Ege Bölgesi İl Belediyeleri Örneği”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 17, Sayı:.2, ss: 1-15.
40. Kırhasanoğlu, Şifa (2022), “Yerel Yönetimlerde Stratejik Yönetim Kültürünün Stratejik Planlama ve Faaliyet Raporları Aracılığıyla Değerlendirilmesi: TR90 Bölgesi Belediyeleri Örneği”, 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 3, Sayı: 3, ss: 258-271.
41. Muğla Büyükşehir Belediyesi 2020-2024 Stratejik Plan.
42. Muğla Büyükşehir Belediyesi 2020 Faaliyet Raporu.
43. Muğla Büyükşehir Belediyesi 2021 Faaliyet Raporu.
44. Okumuş, Fevzi, Koyuncu, Mustafa ve Günlü, Ebru (2014), İşletmelerde Stratejik Yönetim, Seçkin Yayıncılık, Ankara.
45. Öncü, Hasan ve Anıl, İbrahim (2022), “Belediyelerde Stratejik Yönetim Uygulamaları Üzerine Bir Araştırma”, Troyacademy. Cilt: 7, Sayı: 3, ss: 230-332.
46. Özer, Mehmet Akif (2011), 21.Yüzyılda Yönetim ve Yöneticiler, Nobel Yayıncılık, 2. Baskı, Ankara.
47. Öztürk, Namık Kemal (2015), Yönetim Temel Kavramlar ve Uygulamalar, Paradigma Akademi, 3. Baskı, Çanakkale.
48. R.davıd, Fred, R.davıd, Forest & Meredıth E.davıd (2023), Stratejik Yönetim, (Çev. Şener, İrge ve Karapolatgil, Ahmet Anıl), Palme Yayınevi, 17. Baskı, Ankara.
49. Parlak, Bekir (2011). Kamu Yönetimi Sözlüğü, MKM Yayıncılık, 1. Baskı, Bursa.
50. Pina, Vıcente, Torres, Lourdes & Yetano, Ana (2011), “The Implementation of Strategic Management in Local Governments: An International Delphi Study”, Public Administration Quarterly, Volume: 35, Issue: 4, pp: 551-590.
51. Poister, Theodore H. & Streib, Gregory D. (1999), “Strategic Management in The Public Sector: Concepts, Models and Processes”, Public Productivity & Management Review, Vol: 22, No: 3, pp: 308-325.
52. Poister, Theodore H. & Streib, Gregory D. (2005), “Elements of Strategic Planning and Management in Municipal Government: Status after Two Decades”, Public Administration Review, Vol. 65, No.1, 45-56.
53. Samad, Sarminah, Alghafis, Rasha & Al-Zumana, Abad (2018), “Examining The Effects Of Strategic Management And Organizational Culture On Organizational Performance”, Management Science Letters. Volume: 8. Issue: 12. pp: 1363–1374.
54. Tamer, Gülay (2019), “The Effects Of Organizational Culture On The Relationship Of Organizational Learning And Innovation: A Research In A Private Health Institution”, International EUropean Journal of Managerial Research Dergisi (EUJMR), Cilt: 3, Sayı: 4, ss: 27-44.
55. Yıldırım, Ali ve Şimşek, Hasan (2008). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri, Seçkin Yayıncılık, 6. Baskı, Ankara.
56. Zaei, Mansour Esmaeil, Yarahmadzehi, Mohammad Hossien & Abtin, Abdulaziz (2013), “Strategic Management Practices İn The Local Authorities: Factors Associated With Adoption Of Strategic Management Practices İn The Local Authorities”, Interdisciplinary Journal Of Contemporary Research In Business, Vol 5, No 3. pp. 739-744.
57. 5018 Sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu (2003).
58. 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu (2004).
59. 5393 Sayılı Belediye Kanunu (2005).
60. URL-1 (2023). Erişim Adresi: https://www.mbaknol.com/strategic-management/importance-of-organizational-culture-in-strategic-management/ .