EN
TR
SPRİNT PERFORMANSININ BİYOMEKANİK BELİRLEYİCİLERİ VE YATAY KUVVET-HIZ PROFİLİ BİLEŞENLERİ: GELENEKSEL DERLEME
Öz
Sprint, özellikle sporcuların ivmelenme ve yüksek hızda koşma yetenekleriyle ilişkilidir. Sprint sırasında, sporcular yüksek düzeyde yatay kuvvet (YK) üretmekte ve bu kuvveti etkili bir şekilde zemine uygulamaktadır. Yatay kuvvet-hız (YK-H) profili bileşenleri, bu süreçte kritik bir rol oynamaktadır ve performansın optimize edilmesinde önemli bir bileşen olarak kabul edilmektedir. Son yıllarda, kuvvet-hız (K-H) ilişkisine yönelik artan ilgiyle birlikte, birçok antrenör ve saha profesyoneli, sprint performansını optimize etme bağlamında bu alana dair bilgisini geliştirmektedir. Bu derlemenin amacı, YK-H profilinin bileşenlerini derinlemesine incelemek için kavramsal bir çerçeve sunmak ve sprint performansının nöromüsküler ve biyomekanik özelliklerini ayrıntılı olarak gözden geçirmektir. Zemine uygulanan YK yönü ve büyüklüğü, sporcunun ivmelenme hızını ve maksimum hıza ulaşma yeteneğini belirlemektedir. Sprint sırasında sporcunun vücut pozisyonu, kuvvetin etkin bir şekilde uygulanmasını sağlamaktadır. Sprintin ivmelenme aşamasında yere uygulanan kuvvetin doğru yönde yönlendirilmesi, performansın optimize edilmesi açısından kritik bir faktördür. Bu nedenle, antrenmanlar sırasında kuvvetin doğru yönde uygulanmasına odaklanmak, sprint performansını iyileştirmek için önemlidir. F0rel, Pmaxrel ve YKmax gibi bileşenlerin geliştirilmesi, sprintin ilk aşamalarındaki performansı artırabilir ve bu sayede sporcunun genel sprint yeteneklerini önemli ölçüde iyileştirebilir. Ayrıca, bu bileşenler, olası yaralanma risklerini azaltmada ve sprint performansını artırmada kritik rol oynamaktadır. Sonuç olarak, YK-H profili bileşenlerinin bireysel ihtiyaçlara göre optimize edilmesi, sporcunun performansını artırmak ve yaralanma risklerini en aza indirmek için stratejik bir yaklaşım olarak değerlendirilebilir. Bu derleme, sprint performansını geliştirmek isteyen sporcular ve antrenörler için kapsamlı bir rehber sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abade, E., Silva, N., Ferreira, R., Baptista, J., Gonçalves, B., Osório, S., & Viana, J. (2021). Effects of adding vertical or horizontal force-vector exercises to in-season general strength training on jumping and sprinting performance of youth football players. The Journal of Strength & Conditioning Research, 35(10), 2769-2774.
- Adamson, G., & Whitney, R. (1971). Critical appraisal of jumping as a measure of human power. In Biomechanics II (Vol. 6, pp. 208-211). Karger Publishers.
- Alcazar, J., Csapo, R., Ara, I., & Alegre, L. M. (2019a). On the shape of the force-velocity relationship in skeletal muscles: The linear, the hyperbolic, and the double-hyperbolic. Frontiers in physiology, 10, 438208.
- Alonso-Callejo, A., García-Unanue, J., Guitart-Trench, M., Majano, C., Gallardo, L., & Felipe, J. L. (2024). Validity and reliability of the acceleration-speed profile for assessing running kinematics' variables derived from the force-velocity profile in professional soccer players. The Journal of Strength & Conditioning Research, 38(3), 563-570.
- Baena-Raya, A., García-Mateo, P., García-Ramos, A., Rodríguez-Pérez, M. A., & Soriano-Maldonado, A. (2022). Delineating the potential of the vertical and horizontal force-velocity profile for optimizing sport performance: A systematic review. Journal of Sports Sciences, 40(3), 331-344.
- Barany, M. (1967). ATPase activity of myosin correlated with speed of muscle shortening. The Journal of general physiology, 50(6), 197-218.
- Bettariga, F., Maestroni, L., Martorelli, L., Turner, A., & Bishop, C. (2023). The effects of a 6-week unilateral strength and ballistic jump training program on the force-velocity profiles of sprinting. The Journal of Strength & Conditioning Research, 37(7), 1390-1396.
- Bezodis, N., Colyer, S., Nagahara, R., Bayne, H., Bezodis, I., Morin, J.-B., Murata, M., & Samozino, P. (2021). Ratio of forces during sprint acceleration: A comparison of different calculation methods. Journal of biomechanics, 127, 110685.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Antrenman, Spor Biliminde Biyomekanik, Spor Biliminde Hareket Eğitimi, Egzersiz ve Spor Bilimleri (Diğer)
Bölüm
Derleme
Erken Görünüm Tarihi
25 Haziran 2025
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2025
Gönderilme Tarihi
2 Eylül 2024
Kabul Tarihi
3 Mayıs 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 23 Sayı: 2
APA
Çabuk, S., & İnce, İ. (2025). SPRİNT PERFORMANSININ BİYOMEKANİK BELİRLEYİCİLERİ VE YATAY KUVVET-HIZ PROFİLİ BİLEŞENLERİ: GELENEKSEL DERLEME. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 23(2), 189-209. https://doi.org/10.33689/spormetre.1542027
AMA
1.Çabuk S, İnce İ. SPRİNT PERFORMANSININ BİYOMEKANİK BELİRLEYİCİLERİ VE YATAY KUVVET-HIZ PROFİLİ BİLEŞENLERİ: GELENEKSEL DERLEME. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi. 2025;23(2):189-209. doi:10.33689/spormetre.1542027
Chicago
Çabuk, Salih, ve İzzet İnce. 2025. “SPRİNT PERFORMANSININ BİYOMEKANİK BELİRLEYİCİLERİ VE YATAY KUVVET-HIZ PROFİLİ BİLEŞENLERİ: GELENEKSEL DERLEME”. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 23 (2): 189-209. https://doi.org/10.33689/spormetre.1542027.
EndNote
Çabuk S, İnce İ (01 Haziran 2025) SPRİNT PERFORMANSININ BİYOMEKANİK BELİRLEYİCİLERİ VE YATAY KUVVET-HIZ PROFİLİ BİLEŞENLERİ: GELENEKSEL DERLEME. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 23 2 189–209.
IEEE
[1]S. Çabuk ve İ. İnce, “SPRİNT PERFORMANSININ BİYOMEKANİK BELİRLEYİCİLERİ VE YATAY KUVVET-HIZ PROFİLİ BİLEŞENLERİ: GELENEKSEL DERLEME”, SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, c. 23, sy 2, ss. 189–209, Haz. 2025, doi: 10.33689/spormetre.1542027.
ISNAD
Çabuk, Salih - İnce, İzzet. “SPRİNT PERFORMANSININ BİYOMEKANİK BELİRLEYİCİLERİ VE YATAY KUVVET-HIZ PROFİLİ BİLEŞENLERİ: GELENEKSEL DERLEME”. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 23/2 (01 Haziran 2025): 189-209. https://doi.org/10.33689/spormetre.1542027.
JAMA
1.Çabuk S, İnce İ. SPRİNT PERFORMANSININ BİYOMEKANİK BELİRLEYİCİLERİ VE YATAY KUVVET-HIZ PROFİLİ BİLEŞENLERİ: GELENEKSEL DERLEME. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi. 2025;23:189–209.
MLA
Çabuk, Salih, ve İzzet İnce. “SPRİNT PERFORMANSININ BİYOMEKANİK BELİRLEYİCİLERİ VE YATAY KUVVET-HIZ PROFİLİ BİLEŞENLERİ: GELENEKSEL DERLEME”. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, c. 23, sy 2, Haziran 2025, ss. 189-0, doi:10.33689/spormetre.1542027.
Vancouver
1.Salih Çabuk, İzzet İnce. SPRİNT PERFORMANSININ BİYOMEKANİK BELİRLEYİCİLERİ VE YATAY KUVVET-HIZ PROFİLİ BİLEŞENLERİ: GELENEKSEL DERLEME. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi. 01 Haziran 2025;23(2):189-20. doi:10.33689/spormetre.1542027