YETİŞKİN SPORCULARDA BELİRSİZLİĞE TAHAMMMÜLSÜZLÜĞÜN YORDANMASINDA MÜKEMMELİYETÇİLİK VE ZİHİNSEL DAYANIKLILIĞIN ROLÜ
Öz
Bu çalışmanın amacı, 18-30 yaş aralığında ve farklı branşlardaki sporcuların belirsizliğe tahammülsüzlüğünün yordanmasında zihinsel dayanıklılık ve mükemmeliyetçiliğin rolünü araştırmaktır. Çalışmaya 123 kadın (Xyaş=21.21±2.71), 96 erkek (Xyaş=21.56±2.75) olmak üzere toplam 219 sporcu (Xyaş=21.37±2.72) gönüllü olarak katılmıştır. Katılımcıların 119’u takım sporları (futbol, hentbol, voleybol vb.), 100’ü bireysel sporlar (atletizm, boks, teakwando vb.) ile uğraşmaktadır. Katılımcılara kişisel bilgi formu, belirsizliğe karşı tahammülsüzlük ölçeği, sporda zihinsel dayanıklılık ölçeği, çok boyutlu mükemmeliyetçilik ölçeği uygulanmıştır. Verilerin analizinde, betimsel istatistik ve hiyerarşik çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Yapılan hiyerarşik regresyon analizi sonucunda belirsizliğe tahammülsüzlüğün yordanmasında cinsiyet, spor deneyimi ve spor türünün herhangi bir rolü bulunmamıştır (R=0.15; R2=0.02; Düzeltilmiş R2 =0.01; F(3,218)=1.48, p>.05). Mükemmeliyetçilik alt boyutlarından hatalarla aşırı ilgilenme (β=.51, p<.01) belirsizliğe tahammülsüzlüğün tüm alt boyutlarının pozitif yordayıcısı olarak bulunmuştur. Zihinsel dayanıklılık alt boyutlarından kontrol boyutu (β=-.35, p<.01) ise belirsizliğe tahammülsüzlüğün tüm alt boyutlarını negatif olarak yordamaktadır. Ayrıca zihinsel dayanıklılığın alt boyutlarından devamlılık (β=-.14, p<.01), belirsizliğe tahammülsüzlüğün belirsizlikle ilgili olumsuz benlik değerlendirmeleri alt boyutunun negatif yordayıcısı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak, hatalarla aşırı ilgilenen mükemmeliyetçi yapıdaki sporcuların belirsizlik karşısında tahammülsüzlük yaşadıklarını, kötü performans göstermekten endişelenen, olaylar istediği gibi gitmediğinde hayal kırıklığı yaşayan ve beklenmedik olaylar karşısında kaygılanan zihinsel dayanıklılığı düşük sporcuların belirsiz durumlar karşısında tahammülsüz oldukları sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Altıntaş A. (2015). Sporcuların zihinsel dayanıklılıklarının belirlenmesinde optimal performans duygu durumu, güdülenme düzeyi ve hedef yöneliminin rolü, doktora tezi, Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Altıntaş A., Koruç P.B. (2016). Sporda zihinsel dayanıklılık envanteri’nin psikometrik özelliklerinin incelenmesi (SZDE), Hacettepe Spor Bilimleri Dergisi, 27(4), 162–171.
- Bailey, DE., Jr., Landerman L., Barroso J., Bixby P., Mishel M.H., Muir A.J., Clipp E. (2009). Uncertainty, symptoms, and quality of life in persons with chronic hepatitis C. Psychosomatics, 50, 138-146.
- Barahmand U., Haji A. (2014). The impact of intolerance of uncertainty, worry and irritability on quality of life in persons with epilepsy: irritability as mediator, Epilepsy Researsch, 108(8), 1335-1344.
- Boelen P.A, Reijntje A., Carleton N.R. (2014). Intolerance of uncertainty and adult separation anxiety, Cognitive Behaviour Therapy, 43(2), 133-144.
- Britton G.I., Neale S.E., Davey G.C.L. (2018). The effect of worrying on intolerance of uncertainty and positive and negative beliefs about worry behav, Ther Exp Psychiatry, 62, 65-71.
- Brown M., Robinson L., Campione G.C., Wuensch K., Hildebrandt T., Micali N. (2017). Intolerance of uncertainty in eating disorders: a systematic review and meta analysis, European Eating Disorders Review, 25 (5), 329-343.
- Buhr K., Dugas M. J. (2002). The intolerance of uncertainty scale: psychometric properties of the english version, Behav Res Ther , 40, 931-945.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Spor Hekimliği
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
17 Mart 2020
Gönderilme Tarihi
9 Nisan 2019
Kabul Tarihi
9 Ocak 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 18 Sayı: 1
Cited By
Sporda Mükemmel Performans Ölçeği’nin (PPS-S) Çocuk ve Yetişkin Sporcular için Geçerlik ve Güvenirliğinin İncelenmesi: Kısa Form
Ulusal Spor Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.30769/usbd.724680Belirsizliğe Tahammülsüzlüğün Açıklanmasında Benmerkezcilik ve Duygusal Zekânın Rolü Nedir?
e-Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.30900/kafkasegt.963549Spor Bilimleri Fakültesindeki Öğrencilerin Sporda Zihinsel Dayanıklılık ve Sporda Ahlaktan Uzaklaşma Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Türkiye Spor Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.32706/tusbid.829164Yetişkin Bireylerde Aleksitimi ve Mükemmeliyetçilik Arasındaki İlişkide Belirsizliğe Tahammülsüzlüğün Aracı Etki Rolünün İncelenmesi
AYNA Klinik Psikoloji Dergisi
https://doi.org/10.31682/ayna.1370626INTOLERANCE AND PERSEVERANCE DILEMMA IN ATHLETES: THE ROLE OF SOCIAL SUPPORT
Ankara Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.33689/spormetre.1636650