TÜRKİYE’DE BEDEN EĞİTİMİ ÖĞRETMENİ YETİŞTİRME ÇABALARI VE ÖNCÜ KURULUŞLAR (1908-1930)
Öz
Bu çalışmanın amacı 1908-1930 yılları arasında Türkiye’de beden eğitimi öğretmeni yetiştirme çabalarını, düşünsel ve kurumsal bağlamda incelemektir. Beden eğitimi dersleri, Tanzimat Dönemi sonrası yapılan reformların eğitimdeki yansımaları kapsamında 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren okul ders programlarına jimnastik adı altında girmiştir. Beden eğitiminin, özellikle II. Meşrutiyet sonrası hükümetin beden politikalarıyla uyuşması, süreç içerisinde tüm okul müfredatlarında dersin yer almasını sağlamıştır. Ancak ülkede yeterli sayıda kalifiye öğretmenin bulunmaması başlıca sorunu teşkil etmiş ve bu durum beden eğitimi öğretmeni yetiştirmeye yönelik çalışmaları beraberinde getirmiştir. Bu kapsamdaki ilk deneme, Selim Sırrı [Tarcan] Bey tarafından 1908’de özel bir okul olan Terbiye-i Bedeniye Mektebi’dir. Kurucusunun İsveç’e gitmesi sonucu okul amacına ulaşamayarak 1909 sonbaharında kapanmıştır. Balkan Savaşları sonrası idari erklerin beden eğitimi alanında yaşadığı bilinçlenmenin ardından, beden eğitimi öğretmenleri, öğretmen okulları bünyesinde yetiştirilmek istenmiştir. 1910’dan itibaren üstlendiği kritik görevlendirmelerle Selim Sırrı Bey daha önce örneği görülmemiş biçimde alana özel bir yükseköğretim kurumu açma girişimlerine 1913’de başlamıştır. Terbiye-i Bedeniye Darülmuallimini adındaki kurum 1914’de tüm hazırlıkları tamamlanmasına rağmen I. Dünya Savaşı’nın başlaması nedeniyle açılamamıştır. Cumhuriyet’e devredilen özlem, Atatürk ve hükümetinin beden eğitimine verdiği değerin etkisiyle nihayete ermiştir. Selim Sırrı Bey’in, 1923’de yapılan I. Heyet-i İlmiye’ye sunduğu layiha neticesinde Ankara’da bir yükseköğretim kurumu açılması kararlaştırılmıştır. Ancak okul inşaatına zamanında başlanamaması sonucu, ihtiyacı karşılamak adına 1926’da İstanbul’da bir Terbiye-i Bedeniye Mektebi/Kursu açılmıştır. Bahsi geçen okul Türkiye’de alanına özel düzenli eğitim veren ve beden eğitimi öğretmeni yetiştiren ilk kurumdur. İlk üç yılında beden eğitimi öğretmeni, son yılında ise beden eğitimi müfettişleri yetiştiren kurumda, 1926-1930 yılları arasında 148 erkek ve 63 kadın olmak üzere toplam 211 beden eğitimi öğretmeni yetiştirilmiştir. Gerekli öğretmen ihtiyacının karşılanması ve Ankara’da açılacak okulun inşaatına başlanması nedeniyle kurum 1930’da kapatılmıştır. Ankara’da bahsi geçe kurum olan Gazi Orta Muallim Mektebi ve Terbiye Enstitüsü Beden Terbiyesi Şubesi, 1932-1933 tedrisat yılının ikinci döneminde eğitim vermeye başlamıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akın, Y. (2004). Gürbüz ve yavuz evlatlar: Erken Cumhuriyet’te beden terbiyesi ve spor. İstanbul: İletişim Yayınları.
- Akyüz, Y. (2009). Türk eğitim tarihi MÖ 1000 - MS 2009. (14. Baskı), Ankara: Pegem Akademi.
- Ali Kemal. (1908, 21 Aralık). Terbiye-i bedeniye. İkdam, s. 1, sü. 1-3.
- Altıncı spor konferansı. (1909). Musavver Muhit, 1(11), 172-173.
- Altunya, N. (2006). Gazi Orta Öğretmen Okulu ve Eğitim Enstitüsü, Ankara: Gazi Üniversitesi.
- Andı, M. F., Taşcıoğlu, Y. ve Yorulmaz, H. (1999). Mektuplarla Tevfik Fikret ve çevresi. İstanbul: İBB Kültür İşleri Daire Başkanlığı Yayınları.
- Arıkan, R. (1995). Araştırma teknikleri ve rapor yazma. Ankara: Tübitay Ltd. Şti.
- Arlı, M. ve Nazik, M. H. (2004). Bilimsel araştırmaya giriş. Ankara: Gazi Kitapevi.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Spor Hekimliği
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
19 Mayıs 2020
Gönderilme Tarihi
21 Nisan 2020
Kabul Tarihi
16 Mayıs 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 1970 Cilt: 18 Sayı: Spor Tarihi Özel Sayı
APA
Şinoforoğlu, T. (2020). TÜRKİYE’DE BEDEN EĞİTİMİ ÖĞRETMENİ YETİŞTİRME ÇABALARI VE ÖNCÜ KURULUŞLAR (1908-1930). SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 18(Spor Tarihi Özel Sayı), 73-105. https://doi.org/10.33689/spormetre.724325
Cited By
TÜRKİYE’DEKİ ÜNİVERSİTELERDE SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTELERİ, BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR YÜKSEKOKULLARI İLE BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR BÖLÜMLERİNİN WEB SAYFALARINDAKİ MİSYON VE VİZYON İFADELERİNİN TEMATİK OLARAK ANALİZİ
Ankara Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.33689/spormetre.1215890