“SÜPER AKILLI” TOPLUMDA SOSYAL HİZMET: TOPLUM 5.0 PARADİGMASININ GETİRDİKLERİ

Öz

Bu makale, "süper akıllı toplum" vizyonu olarak tanımlanan Toplum 5.0 paradigmasının sosyal hizmet meslek ve disiplinine etkilerini incelemektedir. Toplum 5.0 vizyonu, teknolojiyi yalnızca ekonomik büyümeye hizmet eden bir araç olarak görmekten ziyade, insan odaklı yaklaşımla toplumsal sorunlara yenilikçi ve sürdürülebilir çözümler sunmayı hedeflemektedir. Bu anlamda çalışma, Toplum 5.0'ın insan refahı, sürdürülebilir kalkınma hedefleri ve dijital dönüşüm çerçevesinde sosyal hizmetin rolünü yeniden tanımlamasına odaklanmaktadır. Ulusal ve uluslararası alanyazın taraması yöntemiyle gerçekleştirilen bu incelemede, Toplum 5.0'ın sunduğu fırsatlar, sosyal hizmet uygulamalarına etkileri, beraberinde getirdiği zorluklar ve riskler analiz edilmiştir. Teknolojinin insan merkezli hizmet anlayışıyla entegrasyonu, büyük veri ve yapay zekâ destekli uygulamaların sosyal hizmet uygulamalarına etkileri ele alınmıştır. Çalışma, sosyal hizmetin Toplum 5.0 ilkeleri ve sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle uyumlu şekilde dönüşüm potansiyeline vurgu yapmaktadır. Gelecek vizyonu olarak Toplum 5.0’ın teknolojilerin sorumlu ve etik kullanımı, dinamik verilere erişim hızının artırılması, insan-robot etkileşiminin sınırları, çevrimiçi güvenlik gibi konu odakları nedeniyle ilerleyen zamanlarda daha sık tartışılacak bir konu olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Akıllı toplum
• sosyal hizmet
• dijitalleşme
• insan odaklılık
• sosyal inovasyon

Social Work in a “Super Smart” Society: The Implications of the Society 5.0 Paradigm

Öz

This article examines the impact of the Society 5.0 paradigm, defined as the vision of a “super smart society,” on the social work profession and discipline. The Society 5.0 vision aims to offer innovative and sustainable solutions to social issues with a human-centered approach, rather than viewing technology merely as a tool for economic growth. In this context, the study focuses on how Society 5.0 redefines the role of social work within the framework of human well-being, sustainable development goals, and digital transformation. This review, conducted through a national and international literature analysis, explores the opportunities presented by Society 5.0, its effects on social work practices, and the challenges and risks it brings. The integration of technology with human-centered service delivery, as well as the impact of big data and artificial intelligence-supported applications on social work practices, are discussed. The study highlights the transformation potential of social work in alignment with the principles of Society 5.0 and sustainable development goals. As a future-oriented vision, Society 5.0 is expected to become an increasingly debated topic due to its focus on the responsible and ethical use of technology, enhanced access to dynamic data, the boundaries of human-robot interaction, and online security issues.

Anahtar Kelimeler

• Smart society
• social work
• digitalization
• human-centered approach
• social innovation

Kaynakça

1. Acar, H., & Çamur Duyan, G. (2003). Dünyada Sosyal Hizmet Mesleğinin Ortaya Çıkışı ve Gelişimi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 14 (1), 1-19.
2. Acar, H., Çoban, İ. A., Polat, G. (2017). Sosyal Hizmetlerde Yanlış Uygulamalar, Etik İhlaller ve Sorunlara İlişkin Bir Araştırma. Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu Derneği.
3. Aktan, E. (2018). Büyük Veri: Uygulama Alanları, Analitiği ve Güvenlik Boyutu. Bilgi Yönetimi, 1 (1), 1-22.
4. Aktan, M. C., & Pak, M. D. (2020). Bir Güruh Hareketi Olarak Linçin Sosyal Medyada Yeniden Üretimi. 6. Uluslararası Sosyal Beşerî ve Eğitim Bilimleri Kongresi.
5. Aminullah, E., Fizzanty, T., Nawawi, N., Suryanto, J., Pranata, N., Maulana, I., … & Budiatri, A. P. (2022). Interactive Components of Digital MSMEs Ecosystem for Inclusive Digital Economy in Indonesia. Journal of the Knowledge Economy. 12, 1-31.
6. Arduin, P., Negre, E., & Rosenthal‐Sabroux, C. (2016). Knowledge and Decision for Smart Cities Initiatives: Cases of Paris and Nice. 2016 International Conference on Industrial Informatics and Computer Systems (CIICS).
7. Arısoy, A. G. İ. (2005). Türkiye’de Sanayileşme ve Temel Göstergeler Açısından Sanayinin Gelişimi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(1), 45-67.
8. Arsebük, G. (1999). İnsanın Evrim Süreci ve En Eski Kültürler. TÜBA-AR, 2, 31-49.

9. Artan, T., & Uzun, K. (2017). İklim Mültecileri Bağlamında Yeşil Sosyal Hizmet Üzerine Bir Tartışma. Journal of Current Researches on Social Sciences, 7(4), 171-184.
10. Ayboğa, M. H., Görmüş, L. (2022). Endüstri 4.0 Türkiye’nin Durumu ve Yapılması Gerekenler. Marmara Sosyal Araştırmalar Dergisi, 17, 82-98.
11. Aytan, O. A. (2021). Hareketli Avcı-Toplayıcı Grupların Yaşam Biçimiyle Yerleşik Çiftçi Toplulukların Yaşam Biçim Arasındaki İnsan-Mekân İlişkisinin Mukayesesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(2), 979-1012.
12. Baker, S., Warburton, J., Hodgkin, S., & Pascal, J. (2017). The New Informational Paradigm: Developing Practice-Led Approaches to The Use of Mobile ICT in Social Work. The British Journal of Social Work, 48(6), 1791-1809.
13. Baydar, V., & Ersoy, A. F. (2017). Sosyal Hizmet ve Çevre: Ekososyal Yaklaşım. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi, 52 (2), 236-247.
14. Bigerna, S., Micheli, S., & Polinori, P. (2023). “Advantages and Disadvantages of Industry 5.0 in the Twenty-First Century”. Rosak-Szyrocka, J., Żywiołek, J., Shahbaz, M. (Eds.). Quality Management, Value Creation, and the Digital Economy. (s. 1-24). Routledge.
15. Chen, Z., & Chen, J. (2022). Decision-Making Model of Social Work Specialization Process Using Big Data Analysis and Chaos Cloud. Wireless Communications and Mobile Computing, March, 1-11.
16. Conti, D., Di Nuovo, S., & Di Nuovo, A. (2021). A Brief Review of Robotics Technologies to Support Social Interventions for Older Users. Human Centered Intel Systems (Conference paper), 221–232.
17. Coşar, M. Çağlar, Arslan Ağ, G., Bilir, M., & Kara, G. (2024). Bilim ve Sanat Merkezine Devam Eden Öğrencilerin Sosyal Beceri Düzeyleri ile Dijital Bağımlılık Düzeylerinin İncelenmesi. Ulusal Eğitim Dergisi, 4(2), 894–905.
18. Çelik, G., & Polat, G. (2018). Karmaşıklık Kuramının Uygulamalı Bir Sosyal Bilim Olan Sosyal Hizmete Yansımaları. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 7(2), 1320-1338.
19. Demir, K. A., Döven, G., & Sezen, B. (2019). Industry 5.0 and Human-Robot Co-working. Procedia Computer Science, 158, 688-695.
20. Demirbilek, M. (2016). Çevre, Çevre Mültecileri ve Çevreci Sosyal Hizmet. International Journal of Social Sciences and Education Research, 2(3),905-914.
21. Doğan, M. (2013). Türkiye Sanayileşme Sürecine Genel Bir Bakış̧. Marmara Coğrafya Dergisi, 28, (Temmuz), 211-231.
22. Dominelli, L. (2018). Yeşil Sosyal Hizmet: Çevresel Krizlerden Çevresel Adalete. (Çev. Ed.: A. İçağasıoğlu Çoban). Ankara: Nika Yayınları.
23. Elenbaas, L., Rizzo, M. T., & Killen, M. (2020). A Developmental-Science Perspective on Social Inequality. Current Directions in Psychological Science, 29(6), 610-616.
24. Favaretto, M., De Clercq, E., Schneble, C. O., & Elger, B. S. (2020). What Is Your Definition of Big Data? Researchers’ Understanding of The Phenomenon of The Decade. PLoS ONE, 15(2), e0228987.
25. Fukuda, K. (2019). Science, Technology and Innovation Ecosystem Transformation Toward Society 5.0. International Journal of Production Economics. 220, 107460.
26. Fukuyama, M. (2018); Society 5.0: Aiming for a New Human-Centered Society. Japan Economic Foundation, 47-50.
27. Flatebø S., Tran, V.N-N., Wang, C.E.A., & Bongo, L.A. (2024). Social Robots in Research on Social and Cognitive Development in Infants and Toddlers: A Scoping Review. PLoS ONE 19(5): e0303704.
28. Gencer, T. E., & Aktan, M. C. (2021). Dijitalleşen Çağda ve Toplumda Değişen İhtiyaçlar ve Sorunlar: E-Sosyal Hizmet (Sosyal Hizmet 2.0) Gereksinimi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 32(3), 1143-1175.
29. GSB (Türkiye Cumhuriyeti Gençlik ve Spor Bakanlığı) (2023). “Genç Teknoloji Destek” Başvuruları Başladı. Erişim tarihi: 04.10.2024. https://gsb.gov.tr/haber-detay.html/1284.
30. Gillingham, P., & Graham, T. (2016). Big Data in Social Welfare: The Development of a Critical Perspective on Social Work’s Latest “Electronic Turn”. Australian Social Work, 70 (2), 1-14.
31. Güzel, B., & Buz, S. (2019). “Yeşil” Yoksulluk, Çevresel Adalet ve Sosyal Hizmet. Toplum ve Sosyal Hizmet, 30 (3), 1052-1069.
32. Hanley, J. (2021). Networks of Power and Counterpower in Social Work with Children and Families in England. Critical Social Policy, 42(3), 408-427.
33. Hwang, J. (2013). Big Data, How to Balance Privacy and Social Values. The Journal of Digital Policy and Management, 11(11), 143-153.
34. International Federation of Social Workers (IFSW). (2014). Global Definition of the Social Work Profession. Erişim tarihi: 28.07.2024. https://www.ifsw.org/what-is-social-work/global-definition-of-social-work/.
35. İpek, E. (2023). Dijital Ekonomide Refah Hizmetleri. Erikli Selek, S. ve Develi A. (Ed.), Dijitalleşme ve Sosyal Politika. (ss. 1-38). Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi Yayınları: 273.
36. Kaya, A. (2023). Endüstri 5.0: Türkiye ve Çin Karşılaştırması. Uluslararası Ekonomi, Finans ve Ticaret Dergisi, 1(1), 8-16.
37. Kaya Örk, E., & Çömez Polat, F. (2022). Çevresel Adaletsizlik Mağduru Grupların İhtiyaçlarını Karşılamada Yeni Bir Model Önerisi: “Yeşil Sosyal Hizmet Birimleri Kurulması”. Toplum ve Sosyal Hizmet, 33(3), 975-990. Keidanren (Japan Business Federation). (2016). Toward Realization of the New Economy and Society. Reform of the Economy and Society by the Deepening of “Society 5.0”, Keidanren, Tokyo. Erişim tarihi: 11.03.2024. https://www.keidanren.or.jp/en/policy/2016/029_outline.pdf. Keidanren (Japan Business Federation). (2017). Society 5.0 for SDGs. Erişim tarihi: 11.03.2024. https://www.keidanren.or.jp/en/policy/csr/2017reference2.pdf.
38. Kottak, C. P. (2002). Antropoloji: İnsan Çeşitliliğine Bir Bakış. (1. Baskı). Altuntek, S. N. vd. (Çev.). Ankara: Ütopya Yayınları.
39. Kurt, İ., Özbaysal, T., & Altun, N. (2024). Sürdürülebilir Kalkınma Bağlamında Teknolojik İlerlemenin Değerlendirilmesi: Toplum 5.0. Fiscaoeconomia, 8(1), 256-276.
40. Lipovenko, M., Gostilovich, A. O., Gostilovich, S., Ivanov, K. A., & Liu, M. (2022). Patterns and Principles of the Development of Digital Ecosystems. Nexo Revista Científica, 35(1), 174-185.
41. Malchenko, Y. A. (2020). From Digital Divide to Consumer Adoption of Smart City Solutions: A Systematic Literature Review and Bibliometric Analysis. Vestnik of Saint Petersburg University. Management, 19(3), 316-335.
42. Mumba, J. (2024). World Social Work Day 2024: Background and History. Erişim tarihi: 20.03.2024. https://www.ifsw.org/social-work-action/world-social-work-day/world-social-work-day-2024/.
43. Özateş Gelmez, Ö. S. (2022). Dijital Refah Devletlerinin İnsan Hakları ve Sosyal Adalet Bağlamında Değerlendirilmesi: Sosyal Yardım ve Hizmetlerin Dijital Dönüşümünde Ortaya Çıkan Etik Meseleler. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 22(57), 797-824.
44. Peeters, J. (2011). The Place of Social Work in Sustainable Development: Towards Ecosocial Practice. International Journal of Social Welfare, 21(3), 287–298.
45. Pink, S., Ferguson, H., & Kelly, L. (2021). Digital Social Work: Conceptualizing A Hybrid Anticipatory Practice. Qualitative Social Work, 21(2), 413-430.
46. Potočan, V., Mulej, M., & Nedelko, Z. (2020). Society 5.0: Balancing of Industry 4.0, Economic Advancement and Social Problems. Kybernetes, 50(3), 794-811.
47. Rasouli, S., Gupta, G., Nilsen, E. & Dautenhahn, K. (2022). Potential Applications of Social Robots in Robot-Assisted Interventions for Social Anxiety. International Journal of Social Robotics, 14, 1–32.
48. Reamer, F. G. (2013). Social Work in A Digital Age: Ethical and Risk Management Challenges. Social Work, 58(2), 163-172.
49. Reimeris, R. (2016). Theoretical Features of the Creative Society. Creativity Studies, 9(1), 15-24.
50. Rojas, C. N., Peñafiel, G. A. A., Buitrago, D. F. L., & Romero, C. A. T. (2021). Society 5.0: A Japanese Concept for A Super Intelligent Society. Sustainability, 13(12), 6567.
51. Romanelli, M. (2018). Towards Sustainable Ecosystems. Systems Research and Behavioral Science, 35(4), 417-426.
52. Salik Ata, N. (2024). Türkiye’nin Endüstri 4.0’a Geçiş Sürecinin Değerlendirilmesi. Yönetim Bilimleri Dergisi, 22(51), 119-141.
53. Saniuk, S., Grabowska, S., & Straka, M. (2022). Identification of Social and Economic Expectations: Contextual Reasons for the Transformation Process of Industry 4.0 into the Industry 5.0 Concept. Sustainability, 14(3), 1391.
54. Shan, S., & Liu, Y. (2021). Blended Teaching Design of College Students’ Mental Health Education Course Based on Artificial Intelligence Flipped Class. Mathematical Problems in Engineering, March, 1-10.
55. Simpson, S., Richardson, L., Pietrabissa, G., Castelnuovo, G., & Reid, C. (2021). Video Therapy and Therapeutic Alliance in the Age of COVID-19. Clinical Psychology & Psychotherapy, 28(2), 409–421.
56. Smids, J., Nyholm, S., & Berkers, H. (2020). Robots in the Workplace: A Threat to -or Opportunity for- Meaningful Work? Philosophy & Technology, 33, 503-522.
57. Triantafyllidis, A., Alexiadis, A., Votis, K., & Tzovaras, D. (2023). Social Robot Interventions for Child Healthcare: A Systematic Review of The Literature. Computer Methods and Programs in Biomedicine Update, 3, 100108.
58. Troisi, O., Visvizi, A., & Grimaldi, M. (2023). Rethinking Innovation Through Industry and Society 5.0 Paradigms: A Multileveled Approach for Management and Policy-Making. European Journal of Innovation Management, 27(9), 22-51.
59. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK). (2016). Yeni Sanayi Devrimi: Akıllı Üretim Sistemleri Teknoloji Yol Haritası. Ankara: TÜBİTAK Bilim, Teknoloji ve Yenilik Politikaları Daire Başkanlığı. Erişim tarihi: 05.03.2025. https://tubitak.gov.tr/sites/default/files/akilli_uretim_sistemleri_tyh_v27aralik2016.pdf.
60. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurum. (TÜBİTAK). TÜBİTAK 2024-2025 Öncelikli Ar-Ge ve Yenilik Konuları. Erişim tarihi: 05.03.2025. https://tubitak.gov.tr/tr/kurumsal/politikalar/tubitak-2024-2025-oncelikli-ar-ge-ve-yenilik-konulari.
61. United Nations (UN). (2015). The Sustainable Development Goals. Erişim tarihi: 11.03.2024. https://www.un.org/sustainabledevelopment/
62. Wijk, J. v., Zietsma, C., Dorado, S., Bakker, F. C., & Martí, I. (2018). Social Innovation: Integrating Micro, Meso, And Macro Level Insights from Institutional Theory. Business & Society, 58(5), 887-918.