SOSYAL MEDYANIN AİLE DİNAMİKLERİNE ETKİSİ: SOSYAL HİZMET PERSPEKTİFİNDEN BİR SİSTEMATİK DERLEME

Öz

Sosyal medya küresel anlamda modern toplumların ayrılmaz bir parçası haline gelmiş, bununla birlikte aile ilişkileri de karmaşık bir hal almıştır. Sosyal medyada geçirilen zamanın yönetilememesi ile yalnızca bireysel sorunlar değil aynı zamanda aile içinde de farklı sorunlar yaşanmaktadır. Sosyal hizmet disiplini bağlamında aileler ile çeşitli konularda mesleki müdahaleler gerçekleştirilmektedir. Günümüzde sosyal medyanın hızlı ilerlemesi ile birlikte sosyal medyanın aile üzerinde oluştuğu sorunlar, sosyal hizmet uzmanlarının güncel çalışma alanını oluşturmaktadır. Bu makale toplumda hızlı gelişen sosyal medyanın aile üzerindeki etkilerini ele almaktadır. Sosyal medyanın aile içi iletişimi ve bilgiye erişimi kolaylaştırması gibi olumlu etkilerinden ziyade aile ilişkisindeki sorunlar ve boşanma, sağlık sorunları, sosyal medya bağımlılığı sorunlarına odaklanılmaktadır. Araştırmalar aşırı ve kontrolsüz sosyal medya kullanımının yalnızca bireyleri değil aile yaşamlarını da birçok yönden etkilediğini göstermektedir. Sonuç olarak ise sosyal medya araçlarının aile yapısında değişim ve dönüşümler gerçekleştirdiğini, bu değişim ve dönüşümün olumlu etkileri bulunduğu kadar olumsuz etkilerinin de bulunduğu vurgulanmaktadır. Sorunların bütüncül bir şekilde ele alınabilmesi için aileler ile gerçekleştirilen sosyal hizmet müdahalesi ile birlikte okul sosyal hizmetinin önemi vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• sosyal medya
• aile ilişkileri
• sosyal medya bağımlılığı
• sosyal hizmet

Assessment of the Problems Created by Social Media in The Family from A Social Work Perspective

Öz

The advent of social media has led to its integration into the fabric of modern societies around the globe, concomitantly resulting in the exacerbation of intrafamilial complexity. The inability to manage time spent on social media has had repercussions for individuals and families alike. Within the domain of social work, professional interventions are implemented with families to address a range of issues. In the contemporary context, characterised by the rapid proliferation of social media, the challenges it poses to familial structures have emerged as a pivotal domain of concern for social work professionals. The present article examines the repercussions of the accelerated growth of social media on familial structures within society. The article's focus is not on the positive effects of social media, such as facilitating communication within the family and access to information. Instead, it focuses on problems in family relationships and divorce, health issues and social media addiction. A plethora of research has been conducted on the subject and it has been demonstrated that excessive and uncontrolled use of social media has a detrimental effect on individuals and family life. In conclusion, it is emphasised that social media tools engender changes and transformations in family structures, and that these changes and transformations have both positive and negative effects. The significance of school social works, in conjunction with social work interventions implemented within familial contexts, is underscored to ensure a comprehensive approach to addressing issues.

Anahtar Kelimeler

• social media
• family relationships
• social media addiction
• social work

Kaynakça

1. KAYNAKÇA Acar, Ö., & Koyuncu, A. A. (2025). Çocuğa yönelik yeni bir risk: Sosyal medya anneliği. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 81–96. https://doi.org/10.52122/nisantasisbd.1622129
2. Aichner, T., Grünfelder, M., Maurer, O., & Jegeni, D. (2021). Twenty-five years of social media: A review of social media applications and definitions from 1994 to 2019. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 24(4), 215–222. https://doi.org/10.1089/cyber.2020.0134
3. Akarcan, M. (2024). Dijital medya bağımlılığının getirdiği sorunlar ve çözüm önerileri. Black Sea Journal of Public and Social Science, 7(1), 47–54.
4. Akdi, M. (2016). Ana-babanın çocuğun fotoğraf ve görüntülerinin sosyal medyada yayınlamasından doğan sorumluluğu. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 22(3), 123–144.
5. Barış, Ö., & Yeşilyurt, S. (2025). Sosyal medyada ailelerin medyatikleşmesi: Popüler aileler örneği. TRT Akademi, 10(24), 624–651. https://doi.org/10.37679/trta.1666392
6. Başaran, M. (2025). Analysis of parents’ posts using the innocent child hashtag on social media: Representations, meanings, and ethical issues. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(Özel Sayı), 1926–1942. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1758703
7. Bayzan, Ş. (2025). Ebeveynlerin çevrimiçi mahremiyet kaygıları ile sosyal medya davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 2025(Aile Özel Sayısı Cilt-2), 649–682. https://doi.org/10.21560/spcd.v2025i88554.1640077
8. Belfort, E. (2023). Family therapy principles applied to working with families around media use. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 62(10), 112. https://doi.org/10.1016/j.jaac.2023.07.503

9. Berkey, K. M., & Hanson, S. H. (1991). Pocket guide family assesment and intervention. Mosby.
10. Biçer, U. (2014). Sosyal beceri eğitiminin ortaokul öğrencilerindeki internet bağımlılığı düzeyine etkisi [Yüksek lisans tezi]. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
11. Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Harvard University Press.
12. Canatan, K., & Aydın Avşar, S. (2019). Anne-baba ve ergen çocukların mahremiyet algısındaki farklılıkların sosyal medya üzerinden okunması. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(15), 93–125. https://izlik.org/JA98EC64TE
13. Carvaja, E. T. (2017). Families and technologies. What about the phubbing in Mexico? Horyzonty Wychowania, 16(37), 59–69. https://doi.org/10.17399/HW.2017.163704
14. Chetkow-Yanoov, B. H. (2014). Social work practice: A systems approach (2. baskı). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315043401
15. Cingel, D. P., Carter, M. C., & Krause, H. V. (2022). Social media and self-esteem. Current Opinion in Psychology, 45, 101304. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2022.101304
16. Coyne, S. M., Rogers, A. A., Zurcher, J. D., Stockdale, L., & Booth, M. (2020). Does time spent using social media impact mental health? An eight year longitudinal study. Computers in Human Behavior, 104, 106160. https://doi.org/10.1016/j.chb.2019.106160
17. Çil, S. N. (2020). Yetişkinlerde sosyal medya bağımlılığının depresyonla ilişkisi [Yüksek lisans tezi]. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
18. Çitil Akyol, C., & Sumbas, E. (2023). Sosyal medyada ebeveyn olmak: Babalar nerede? Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 23(3), 1282–1292. https://doi.org/10.11616/asbi.1265506
19. Çolakoğlu Akgül, S., & Ümmet, D. (2025). Romantik ilişkilerde sosyal medya kıskançlığı: Bilişsel kontrol-esneklik ve benlik farklılaşmasıyla ilişkisi. Aile Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 8(2), 50–66. https://doi.org/10.58434/apdad.1830283
20. Dağ Tüzmen, H., Duran, B., & Döner, Ş. İ. (2023). The effect of social media addiction on marriage role expectations. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi, 25(3), 44–55. https://doi.org/10.69487/hemarge.1306713
21. Demir, Ü. (2016). Sosyal medya kullanımı ve aile iletişimi: Çanakkale’de lise öğrencileri üzerine bir araştırma. Selçuk İletişim, 9(2), 27–50. https://doi.org/10.18094/si.99029
22. Demir, Z. (2025). Dijital-sosyal medya dünyasında aile olmak. ASBÜ YUVA Uluslararası Aile Araştırmaları Dergisi, 3(2), 181–209. https://izlik.org/JA76WU29LB
23. Dursun, A., & Özkan, M. S. (2019). Genç yetişkinlerin aldatmaya yönelik niyetleri üzerinde aldatmaya yönelik tutum ve sosyal medya kullanımının etkisi. Kastamonu Education Journal, 27(2), 475–484. https://doi.org/10.24106/kefdergi.2560
24. Erol, B. (2019). Bilişsel-davranışçı yaklaşıma dayalı psiko-eğitim programının ergenlerin problemli internet kullanım düzeylerine etkisi [Doktora tezi]. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
25. Fioravanti, G., Casale, S., Bocci Benucci, S., Prostamo, A., Falone, A., Ricca, V., & Rotella, F. (2021). Fear of missing out and social networking sites use and abuse: A meta-analysis. Computers in Human Behavior, 122, 106839. https://doi.org/10.1016/j.chb.2021.106839
26. Gökçay, G., Eryılmaz, S. E., & Küçük, F. (2024). The impact of social media addiction on healthy lifestyle beliefs in adolescents. Journal of Pediatric Nursing, 76, 223–229. https://doi.org/10.1016/j.pedn.2024.01.023
27. Gülnar, B., & Öztat, F. (2020). Aile içi yüz yüze iletişim, internet ve sosyal medya kullanım ilişkisi. Kurgu, 28(1), 31–42. https://izlik.org/JA36TF84NH
28. Gürsoy Ulusoy, Ş., & Gürsoy Atar, Ö. (2020). Reflection of social media addiction on family communication processes. Adam Academy Journal of Social Sciences, 10(2), 425–445. https://izlik.org/JA47NA59AC
29. Griffiths, M. D., & Szabo, A. (2014). Is excessive online usage a function of medium or activity? Journal of Behavioral Addictions, 3(1), 74–77. https://doi.org/10.1556/jba.2.2013.016
30. Güleç, V. (2018). Aile ilişkilerinin sosyal medyayla birlikte çöküşü. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 2(2), 105–120. https://doi.org/10.17932/IAU.EJNM.25480200.2018.2/2.105-120
31. Hallaç, S., & Öz, F. (2014). Aile kavramına kuramsal bir bakış. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 6(2), 142–153. https://doi.org/10.5455/cap.20130625102321
32. Kalaman, S., & Çelik, F. (2019). Türkiye’deki evli bireylerin sosyal medya kullanımlarının evlilikleri üzerine etkisi: Nitel bir araştırma. OPUS International Journal of Society Researches, 13(19), 424–453. https://doi.org/10.26466/opus.589684
33. Karadağ, E., Tosuntaş, Ş. B., Erzen, E., Duru, P., Bostan, N., Şahin, B. M., ... & Babadağ, B. (2015). Determinants of phubbing, which is the sum of many virtual addictions: A structural equation model. Journal of Behavioral Addictions, 4(2), 60–74. https://doi.org/10.1556/2006.4.2015.005
34. Kaya, B. (2021). Beliren yetişkinlik döneminde romantik ilişki düzeylerinin yordayıcısı olarak sosyal medya bağımlılığı. Online Journal of Technology Addiction and Cyberbullying, 8(1), 23–42. https://izlik.org/JA29XE42CR
35. Kaya, Ç. S. (2023). Çocuklarda teknoloji bağımlılığı. H. Batman, C. Güngör, & H. Korkman (İçinde), Dezavantajlı çocuklar: Tespitler ve müdahale önerileri (ss. 103–122). Efe Akademi Yayınları.
36. Kaya, Ç. S. (2025). Çözüm odaklı grupla sosyal hizmet müdahalesinin ergenlerin dijital oyun bağımlılığı ve yalnızlık düzeylerine etkisi [Doktora tezi]. Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
37. Kayaalp, A., & Özdemir, N. E. (2025). The transformation of family structure in the digital society: Divorce, social media, and social service intervention in Turkey. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, Özel Sayı, 73–91. https://doi.org/10.17130/ijmeb.1782088
38. Kınıklı, E. N. (2021). Genç yetişkinlerde sosyal medya bağımlılığının aile bütünlük duygusu ve saldırganlık davranışı ile ilişkisinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. İstanbul Gelişim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
39. Kocatürk Bursa, H. B., & İlerisoy, M. (2025). Ortaokul öğrencilerinin sosyal medya bağımlılığı ile ebeveyn sosyal medya kullanımı arasındaki ilişkinin incelenmesi. APJEC - Academic Platform Journal of Education and Change, 8(1), 43–64. https://doi.org/10.55150/apjec.1623970
40. Kuss, D. J., & Griffiths, M. D. (2017). Social networking sites and addiction: Ten lessons learned. International Journal of Environmental Research and Public Health, 14(3), 311. https://doi.org/10.3390/ijerph14030311
41. Lewis, A. J., Knight, T., Germanov, G., Benstead, M. L., Joseph, C. I., & Poole, L. (2015). The impact on family functioning of social media use by depressed adolescents: A qualitative analysis of the Family Options Study. Frontiers in Psychiatry, 6, 131. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2015.00131
42. Livingstone, S., Stoilova, M., & Kelly, A. (2017). Cyberbullying: Incidence, trends and consequences. In Council of Europe (Ed.), Tackling cyberbullying and related problems: Existing and prospective solutions (pp. 13–30). Council of Europe.
43. Lucio, R., Shayman, E., Mitchell, B. D., & Souhrada, E. (2024). What is essential in school social work practice. School Mental Health, 16(2), 403–416. https://doi.org/10.1007/s12310-024-09637-2
44. Maral, T. (2025). Dijital ebeveynlikte yeni eğilimler: Helikopter ebeveynlik, sosyal medya ve mahremiyet ikilemi. Ombudsman Akademik, Özel Sayı 3 (Aile), 663–683. https://doi.org/10.32002/ombudsmanakademik.1675535
45. Ming, C. S. (2025). Revisiting and rethinking macro social work in the world of poverty and inequality. In R. Baikady (Ed.), Social work in an unequal world. Oxford Academic. https://doi.org/10.1093/oso/9780197807538.003.0019
46. Murphy, L. S., Lancy, K., & Hertlein, K. M. (2013). Attending to social network usage in teen and family treatment: A structural-developmental approach. Journal of Family Psychotherapy, 24(3), 173–187. https://doi.org/10.1080/08975353.2013.817239
47. Mutlu, E. (2013). Madde bağımlılığında ailenin rolü. Tıbbi Sosyal Hizmet Dergisi, 2, 13–17. https://izlik.org/JA96AC97AZ
48. Mutlu, E. (2019). Madde bağımlılığı ve sosyal hizmet. S. Attepe Özden & E. Özcan (İçinde), Tıbbi sosyal hizmet (ss. 247–261). Nobel Akademik Yayıncılık.
49. Nazir, T., & Pişkin, M. (2016). Phubbing: A technological invasion which connected the world but disconnected humans. The International Journal of Indian Psychology, 3(4), 5–12. https://doi.org/10.25215/0403.039
50. Özbesler, C., & Duyan, V. (2009). Social work in school settings. Education and Science, 34(154), 17–25.
51. Özen Çolak, N. B. (2025). Ebeveynlerin sosyal medyada çocukları üzerinden elde ettikleri kazancın çocuk malları kapsamında incelenmesi. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 61, 531–562. https://doi.org/10.54049/taad.1622188
52. Pamuk, M., & Kutlu, M. (2020). Ergenlerde akıllı cep telefonunun problemli kullanımını azaltmaya yönelik bir psikoeğitim programının etkililiğinin incelenmesi. OPUS International Journal of Society Researches, 15(21), 56–95. https://doi.org/10.26466/opus.621117
53. Payne, M. (2014). Modern social work theory (4. baskı). Palgrave Macmillan.
54. Prasetya, M. A., & Chow, H. W. (2023). The influence of social media on mental health and physical of adolescent athletes: A systematic review. Indonesian Journal of Kinanthropology (IJOK), 3(1), 28–34. https://doi.org/10.26460/ijok.v3n1.p28-34
55. Roberts, J. A., & David, M. E. (2016). My life has become a major distraction from my cell phone: Partner phubbing and relationship satisfaction among romantic partners. Computers in Human Behavior, 54, 134–141. https://doi.org/10.1016/j.chb.2015.07.058
56. Salgür, S. A. (2016). How does the use of social networking affect family communication of teenagers? Euromentor Journal-Studies, 7(1), 21–32. Schmidt, E., & Cohen, J. (2014). Yeni dijital çağ (Ü. Şensoy, Çev.). Optimist Yayınları.
57. Sülü Akgül, C. (2023). İnternet ve akıllı telefon bağımlılığından sosyotelizme: Sosyal hizmet perspektifinden derinlemesine bir inceleme. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 11(31), 69–101. https://doi.org/10.52528/genclikarastirmalari.1328519
58. Sürü, D. (2020). “Aileler İçin İnternet ve Sosyal Medya Kullanımı Psiko-eğitimi” programının kişiler üzerine olan etkisinin incelenmesi. KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, 6(1), 113–136. https://doi.org/10.21798/kadem.2020162324
59. Şentürk Dızman, Z. (2019). Sosyal medyanın boşanmaya etkileri. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 6(4), 548–555. https://izlik.org/JA95LW64AN
60. Tanık Önal, N., İlhan, A. G., & Önal, N. (2025). Aile ve çocukların sosyal medya platformlarındaki görünürlüğü: Sharenting. İnönü University Journal of the Faculty of Education, 26(3), 1459–1511. https://doi.org/10.17679/inuefd.1619879
61. Taş, İ., & Ayas, T. (2018). Effects of psychoeducational program for reducing psychological symptoms on internet addiction among adolescents. Education and Science, 43(196), 257–279. https://doi.org/10.15390/EB.2018.7652
62. Terras, M. M., & Ramsay, J. (2016). Family digital literacy practices and children's mobile phone use. Frontiers in Psychology, 7, 1957. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2016.01957
63. Tiryaki, S., & Karakuş, M. (2018). Evli bireylerin sosyal medya kullanımları üzerine bir saha araştırması. Kurgu, 26(3), 422–443. https://izlik.org/JA79NX78XS
64. Trimeche, M., Zidi, M., Al-Shalaki, T., Alnair, A. M. A., SaadAshwal, E. S., Ibrahim, M. M. H., ... & Helal, I. E. A. (2023). Addressing family mutism: Expert perspectives and intervention strategies in the context of excessive social media use in Saudi Arabian families. International Journal of Advanced and Applied Sciences, 10(8), 197–208. https://doi.org/1021833ijaas202308023
65. Turel, O., Qahri-Saremi, H., & Vaghefi, I. (2021). Special issue: Dark sides of digitalization. International Journal of Electronic Commerce, 25(2), 127–135. https://doi.org/10.1080/10864415.2021.1887694
66. Türkiye İstatistik Kurumu. (2026). Evlenme ve boşanma istatistikleri. https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/58165/metadata
67. Van den Eijnden, R. J., Lemmens, J. S., & Valkenburg, P. M. (2016). The Social Media Disorder Scale. Computers in Human Behavior, 61, 478–487. https://doi.org/10.1016/j.chb.2016.03.038
68. Wong, B. (2023, 18 Mayıs). Top social media statistics and trends. Forbes Advisor. https://www.forbes.com/advisor/business/social-media-statistics/
69. Yardım, G. (2020). Sosyal medyadaki kültürel kimliklerin dönüşümü odaklı “Blogger Anne” kimliklerinin incelenmesi. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 33, 129–157. https://doi.org/10.31123/akil.696758
70. Yavuz, A., & Erdal Aytekin, P. (2025). Tradwife influencers in the U.S. and Türkiye: A comparison of traditional womanhood and family roles on social media. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 48, 301–319. https://doi.org/10.31123/akil.1629970
71. Yaylalı, F. N., & Taş, K. (2026). İlahiyat fakültesi öğrencilerinin sosyal medya kullanımı ve aile içi iletişim arasındaki ilişki. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(Aile Özel Sayısı), 449–468. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1801544
72. YEDAM. (2024, 4 Mart). Bağımlılıkta sosyal sorunlar ve sosyal hizmetin bağımlılıktaki rol ve görevleri. https://www.yedam.org.tr/uzman-yazilari/bagimlilikta-sosyal-sorunlar-ve-sosyal-hizmetin-bagimliliktaki-rol-ve-gorevleri
73. Yeşilay. (2024, Haziran). Sosyal medya bağımlılığı tedavisinde izlenen yollar. https://www.yesilay.org.tr/tr/makaleler/sosyal-medya-bagimliligi-tedavisinde-izlenen-yollar
74. Yılmaz, G., Şar, A. H., & Civan, S. (2015). Ergenlerde mobil telefon bağımlığı ile sosyal kaygı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Online Journal of Technology Addiction and Cyberbullying, 2(2), 20–37.
75. Yunfang, D., & Yaoming, H. (2006). A preliminary discussion on the contributions and limitations of systems ecology theory to social work. Journal of Zhangzhou Normal University (Philosophy and Social Sciences Edition), 20(1). https://doi.org/10.3969/j.issn.1004-468X.2006.01.007
76. Zastrow, C. (2017). Introduction to social work and social welfare: Empowering people (12. baskı). Cengage Publication.