EBEVEYNLERİN MESLEKİ HEDEFLERİ BİREYLER ÜZERİNDE NE KADAR ETKİLİ?*

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı spor bilimleri fakültelerini tercih eden bireylerin bu tercihlerinde ebeveynlerinin rolünün bir etkisi olup olmadığını belirlemektir. Yöntem: Çalışmaya 2022 yılında Hitit Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi Özel Yetenek Sınavı’na giren 465 (124 kadın, 341 erkek) öğrenci adayı katılım sağlamıştır. Çalışmaya katılacak olan öğrenci adayları, bilgilendirilmiş gönüllü olur formu doldurduktan sonra anketi cevaplandırmışlardır. Katılımcılara Birey-Ebeveyn Kariyer Tutarsızlığı Ölçeği ve demografik bilgileri içeren anket formu uygulanmıştır. Çalışmamızdan elde edilen verilerin istatistiksel analizinde SPSS 22 paket programı kullanılmıştır. Elde edilen verilerin normallik dağılımları Kolmogorov Smirnov testi ile test edilmiş ve normal dağılım göstermediği tespit edilmiştir. Katılımcıların demografik özellikleri için betimsel analizler yapılmıştır. Demografik değişkenler arasındaki anlamlı ilişkiyi test etmek için Ki-kare testi, iki farklı değişkeni olan anket sorularında Mann Whitney-U testi, ikiden fazla değişkeni olan anket sorularında ise Kruskal Wallis testi uygulanmıştır. Bulgular: Katılımcıların birey-ebeveyn kariyer tutarsızlığı ölçeğine verdikleri cevaplara ait istatistiksel puanlarının cinsiyet, ailede sporcu olup olmaması, aktif spor yapma durumları, sınavla yerleştirme ve başka bir üniversitede özel yetenek sınavına girme durumlarına verdikleri cevaplar değerlendirildiğinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır (p>0.05). Buna rağmen katılımcıların başka bir üniversitede özel yetenek sınavına girme durumlarının spor bilimleri tercih etmelerinde ve mezuniyet sonrası planlarında anlamlı farklılık olduğu görülmektedir (p>0.05). Sonuç: Çalışmadan elde ettiğimiz bulgulara göre spor bilimleri fakültelerini eğitim hayatı için tercih eden bireylerin mesleki tercihlerinde ebeveynlerinin rolünün belirleyici olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Buna sebep olarak ise son yıllarda spor bilimleri mezunlarının istihdamının azalması, spor bilimleri fakültesi mezunlarının sadece beden eğitimi öğretmeni olabileceği algısı, diğer iş imkanlarından ebeveynlerin bilgilerinin olmamasının etkili olabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Spor Bilimleri, Ebeveyn Mesleki Etkisi, Öğrenci

Anahtar Kelimeler

• Spor Bilimleri
• Ebeveyn Mesleki Etkisi
• Öğrenci

HOW EFFECTIVE ARE PARENTS' PROFESSIONAL GOALS ON INDIVIDUALS?

Öz

Aim: The purpose of this study is to determine if the role of parents has an impact on the preferences of individuals who prefer sports science faculties. Method: 465 (124 female, 341 male) student candidates who took the Hitit University Faculty of Sports Sciences Special Talent Exam in 2022 participated in the study. The student candidates who will participate in the study answered the questionnaire after completing the voluntary consent form. The Individual-Parent Career Inconsistency Scale and a questionnaire with demographic information were applied to the participants. The SPSS 22 program was used for statistical analysis of the data obtained from our study. The normal distribution of the obtained data was tested using the Kolmogorov-Smirnov test and it was found that they did not have a normal distribution. Descriptive analyzes were performed for the demographic characteristics of the participants. The chi-square test was used to test the significant relationship between the demographic variables, the Mann-Whitney U test was used for survey questions with two different variables, and the Kruskal-Wallis test was used for survey questions with more than two variables. Findings: There was no significant difference in the statistical values of the responses given by the participants on the scale for the inconsistency of the parents' individual careers (p > 0.05) in terms of gender, whether there is an athlete in the family, playing active sports, being placed by an exam, and taking a special talent exam at another university (p > 0.05). However, there seems to be a significant difference in the situation of the participants who took a special talent exam at another university, in their preference for sports science, and in their plans for after graduation. (p > 0.05). Conclusion: From the findings we have obtained from the study, it can be concluded that the role of parents is not crucial in the career preferences of individuals who prefer sports science faculties for their educational life. This is because the decline in employment of sport science graduates in recent years, the perception that sport science graduates can only become physical education teachers, and parents' lack of knowledge about other career options are considered to be effective. Key Words: Sports Sciences, Professional Influence of Parents, Student

Anahtar Kelimeler

• Sports Sciences
• Professional Influence of Parents
• Student

Kaynakça

1. Agliata, A. K. & Renk, K. (2007). “College Students’ Adjustment: The Role of Parent–College Student Expectation Discrepancies and Communication Reciprocity”, Journal of Youth and Adolescence, 37(8), 967-982. https:// doi.org/10.1007/s10964-007-9200-8.
2. Akosah-Twumasi, P., Emeto, T. I., Lindsay, D., Tsey, K., & Malau-Aduli, B. S. (2018). A systematic review of factors that influence youths career choices—the role of culture. In Frontiers in Education (Vol. 3, p. 58). Frontiers Media SA.
3. Bandura, A. (2001). “Social Cognitive Theory: An Agentic Perspective”, Annual Review of Psychology, 52, 1-26. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.1
4. Briscoe, J. P., Hall, D. T. & Mayrhofer, W. (2011). Careers around the World: Individual and Contextual Perspectives, Routledge. eBook.
5. Çetin, C. & Karalar, S. (2016). X, Y ve Z Kuşağı Öğrencilerin Çok Yönlü ve Sınırsız Kariyer Algıları Üzerine Bir Araştırma, Yönetim Bilimleri Dergisi, 14(28), 157-197.
6. Dikili, A. (2012). “Yeni Kariyer Yaklaşımlarına İlişkin Değerlendirmeler”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(2), 473-484.
7. Gökbaraz, N. & Bozyiğit, E. (2021). Birey-Ebeveyn Kariyer Hedefi Tutarsızlığı Ölçeği: Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencileri Örneği. Yüksek Lisans Tezi, Sosyal Bilimler Üniversitesi, Pamukkale Üniversitesi, Denizli.
8. Kepçeoğlu, M. (2004). Psikolojik Danışma ve Rehberlik. İstanbul: Alkım Yayıncılık.

9. Locke, E. A. & Latham, G. P. (2002). “Building A Practically Useful Theory of Goal Setting and Task Motivation: A 35-Year Odyssey”, American Psychologist, 57(9), 705-717. https://doi.org/10.1037/0003-066x.57.9.705
10. Liu, Y., Mao, Y. & Wong, C. S. (2020). “Theorizing Parental Intervention and Young Adults’ Career Development: A Social Influence Perspective”, Career Development International, 25(4), 415-428. https://doi.org/10.1108/ CDI-01-2019-0028.
11. Öztemel K. (2012). Kariyer Kararsızlığı ile Mesleki Karar Verme Öz Yetkinlik ve Kontrol Odağı Arasındaki İlişkiler Relationships between Career Indecision Career Decision Making Self Efficacy and Locus of Control. GEFAD / GUJGEF 32 (2): 459-477
12. Sawitri, D. R., Creed, P. A., & Perdhana, M. S. (2021). The discrepancies between individual-set and parent-set career goals scale: Development and initial validation. Journal of Career Development, 48(5), 654-669.
13. Sawitri, D. R., Suryadi, B. & Perdhana, M. S. (2019). “The Moderator Role of Individual Goal Clarity in the Relationships between Career Goal Discrepancies and Distresses”, Journal of Educational, Health and Community Psychology, 8(4), 454-464. https://doi.org/10.12928/jehcp.v8i4.14660.
14. Schoon, I. & Polek, E. (2011). “Teenage Career Aspirations and Adult Career Attainment: The Role of Gender, Social Background and General Cognitive Ability”, International Journal of Behavioral Development, 35, 210- 217. http://doi.org/10.1177/0165025411398183
15. Tynkkynen, L., Nurmi, J. E. & Salmela-Aro, K. (2010). “Career Goal-Related Social Ties during Two Educational Transitions: Antecedents and Consequences”, Journal of Vocational Behavior, 76, 448-457. http://doi. org/10.1016/j.jvb.2009.12.001
16. Wong, S. C. K. & Liu, G. J. (2010). “Will Parental İnfluences Affect Career Choice?” International Journal of Contemporary Hospitality Management, 22(1), 82-102. https://doi.org/10.1108/09596111011013499