ARCHAEOMETRIC ANALYSES OF CERAMIC (LAMP AND FIGURINE) AND SOIL/CLAY SAMPLES FROM THE ZEUGMA ARCHAEOLOGICAL SITE

Öz

Zeugma, located within the borders of Gaziantep, was in the most strategic position of the ancient period and at the intersection of ancient roads. It was in a dominant position on the banks of the Euphrates River, which provided passage between the regions of Syria, Cilicia, Commagene and Oshrohoene. Within the scope of the study, four different types of lamps, terra-cotta figurines with different soil colors and soil/clay samples obtained during the excavations in the city were examined archaeometrically using various analytical methods. After the samples were photographed and coded, their dough colors and thicknesses were determined. Within the scope of the archaeometric studies, the petrographic properties of the samples were examined with thin-section optical microscope analysis and their chemical properties were examined with PED-XRF analysis.

Anahtar Kelimeler

• Zeugma
• archeometry
• ceramics
• thin section analysis
• XRF

ZEUGMA ARKEOLOJİK ALANINA AİT SERAMİK (KANDİL VE FİGÜRİN) VE TOPRAK/KİL ÖRNEKLERDE ARKEOMETRİK ANALİZLER

Öz

Gaziantep sınırları içinde yer alan Zeugma, Antik Dönem’in en stratejik konumunda ve antik yolların kesişme noktasında bulunmaktaydı. Suriye, Kilikya, Kommagene ve Oshrohoene bölgeleri arasında geçişi sağlayan Fırat nehrinin kıyısında çevresine hâkim bir konumdaydı. Çalışma kapsamında kentteki kazı çalışmalarında ele geçen dört farklı kandil tipi ile farklı toprak rengine sahip terra-cotta figürinler ile toprak/kil örnekleri çeşitli analitik metotlar kullanılarak arkeometrik yönden incelenmiştir. Örnekler fotoğraflanıp kodlandıktan sonra hamur renkleri ve kalınlıkları belirlenmiştir. Arkeometrik çalışmalar kapsamında örneklerin petrografik özellikleri ince kesit optik mikroskop analizi ile, kimyasal özellikleri de PED-XRF analizi ile incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Zeugma
• arkeometri
• seramik
• ince kesit analizi
• XRF

Kaynakça

1. Bailey, D.M., (1963). Greek And Roman Pottery Lamps. London: The Trustees of the British Museum.
2. Baramki, D. (1936). Two Roman cisterns at Beit Nattif. Quarterly of the Department of Antiquities of Palestine, 5, 3–10.
3. Cumont, F. (1917). Etudes Syriennes. Paris.
4. Gaius Plinius Secundus (2022). Doğa Tarihi / Historia Naturalis (Çev. İnanç Pastırmacı). Say Yayınları.
5. Garnett, K. S. (1975). Late Roman Corinthian Lamps from the Fountain of the Lamps. Hesperia, 44(2), 179.
6. Görkay, K. (2015). Zeugma: Geçmişten Günümüze Bir Geçit. İstanbul.
7. Harris, W. V. (1980). Roman Terracotta Lamps: The Organization of an Industry. The Journal of Roman Studies, 70, 126-145.
8. Kerr, P. F. (1977). Optical Mineralogy. McGraw-Hill Co., First Edition. New York.

9. Lichtenberger, A., & Kimberlee, M. (2018). Ancient fingerprints from Beit Nattif: studying Late Roman clay impressions on oil lamps and figurines. Antiquity, 92(361).
10. Metheny, J. R. (1907). Road notes from Cilicia and North Syria. JAOS, 28, 155-162.
11. Ohno, Y. (2007). “Spectral Colour Measurement”, J. Schanda (Ed.), CIE Colorimetry: Understanding the CIE System (Ch. 5). Wiley Publication, New York.
12. Özışık, G. (2000). Yapı Mühendisliğinde Tuğla Elemanlar ve Yapı Sistemleri. Birsen Yayınevi, İstanbul.
13. Pococke, R. (1745). A Description of the East and Some Other Countries (II). London.
14. Rapp, G. (2002). Archaeomineralogy. Springer-Verlag, Berlin.
15. Rice, P. M. (1987). Pottery Analysis: A Source Book. The University of Chicago Press.
16. Shackley, M. S. (2011). X-Ray Fluorescence Spectrometry (XRF) in Geoarchaeology. DOI: 10.1007/978-1-4419-6886-9-2. Springer Publication.
17. Strabon. (1987). Geographika Anadolu Kitap XII-XIII-XIV Kitaplar Antik Anadolu Coğrafyası (Çev. A. Pekman). İstanbul.
18. Wagner, J. (1976). Seleukeia am Euphrat/Zeugma. Wiesbaden.