A Qualitative Research On The Motherhood Experiences of Women Exposed To Violence: The Case of Hatay Province Violence Prevention and Monitoring Center

Yıl 2023, Cilt: 2 Sayı: 1, 55 - 90, 03.05.2023

Özge Sabahoğlu Mustafa Kale , Ayse Avcı

Öz

This study was aimed at examining the maternity experiences of women who were exposed to domestic violence. The research was carried out as phenomenology research, which is one of the qualitative research methods. Ten mothers who applied to the Violence Prevention and Monitoring Center of Hayat Province were included as participants in the present study. A semi-structured interview form was used as a data collection tool in the research. The data obtained from the interviews was subjected to content analysis. Most of the participating mothers stated that they have been exposed to violence since childhood and that this violence was perpetrated by their own mothers. They have been observed to believe that their mothers have valid reasons for the negativity experienced by the abusive mother. It has been observed that preschool-aged children of mothers are also subjected to violence. It has been understood that children who witness instant violence events generally exhibit crying behavior, and their reaction is to hug their mother out of fear or sadness. Regardless of the type of violence that the participating mothers were exposed to, it was determined that the violence was reflected in their own behavior, and they exhibited yelling at their children because they could not control their anger.

Anahtar Kelimeler

Motherhood , Experience of motherhood , Mother- child relations , Violence , Province Violence Prevention And Monitoring Center (ŞÖNİM

Şiddete Maruz Kalan Kadınların Annelik Deneyimleri Üzerine Nitel Bir Araştırma: Hatay İli Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi Örneği

Öz

Bu araştırmada; aile içi şiddete maruz kalan kadınların annelik deneyimlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, nitel araştırma yöntemi desenlerinden biri olan olgubilim araştırması olarak yürütülmüştür. Mevcut araştırmaya, Hatay İli Şiddeti Önleme ve İzleme Merkezine başvuran aile içi şiddete uğramış 10 anne katılımcı olarak dahil edilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. Katılımcı annelerin önemli bir kısmı çocukluk çağlarından itibaren şiddete maruz kaldıklarını ve bu şiddetin kendi anneleri tarafından gerçekleştirildiğini ifade etmiştir. Şiddet uygulayan annenin yaşattığı olumsuzlukların altında annelerinin haklı sebepleri olduğuna dair inançlara sahip oldukları görülmüştür. Annelerin okul öncesi çağında olan çocuklarının da şiddete tanıklık ettikleri tespit edilmiştir. Anlık şiddet olaylarına tanıklık eden çocukların genel olarak ağlama davranışı sergiledikleri ve tepkilerinin korku ya da üzüntüden dolayı anneye sarılmak olduğu anlaşılmıştır. Katılımcı annelerin maruz kaldıkları şiddet türü ne olursa olsun, şiddettin kendi davranışlarına yansıdığı ve öfkelerini kontrol edemedikleri için çocuklarına bağırma davranışı sergiledikleri saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Annelik , Annelik Deneyimleri , Anne – Çocuk İlişkileri , Şiddet , Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi (ŞÖNİM)

Kaynakça

• Adeniyi, O.V., Ajayi, A.I., Moyaki, M.G., Goon, D.T., Avramovic, G., Lambert, J. (2018). High rate of unplanned pregnancy in thecontext of integrated family planning and HIV care services in South Africa. BMC Health Services Research, 18:140.
• Afşar, S., Görgün Baran, A. ve Arıtan, C. (2017). “Şiddet Gören Kadınların Sığınmaevlerine Erişimini Engelleyen Etmenler” Fe Dergi 9, no. 1, 134-150.
• Ağacık, N. (2007), Annenin Aile İşlevselliği Algısına Yönelik Bir Araştırma, Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
• Aile İçi ve Kadına Karşı Şiddetle Mücadele Büro Amirliği Faaliyete Girdi, (www. tunceli.gov.tr/aile-ici-ve-kadina-karsi-siddetle-mucadele-buro-amirligi-faaliyete-girdi), 2020.
• Akyol, A. (2018). Anneliğin Kadın Çalışanlar Üzerine Etkileri: Yorumsamacı Bir Alan Araştırması, Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Alparslan, B. (2020). Nesiller Arası Aktarımda Kadınlık Ve Annelik İnşaları, Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Arendell, T. (2000). Conceiving and investigating motherhood: the decade’s scholarship. Journal of Marriage and the Family, 62(4), 1192-1207.
• Aydöner, N. (2018). Kadınlarda Şiddete Maruz Kalma Durumu İle Sosyal Destek Algısı, Depresyon Ve Psikolojik Dayanıklılık Arasındaki İlişkiler: Karşılaştırmalı Bir Çalışma, Yüksek Lisans Tezi, Işık Üniversitesi.
• Ayrancı, Ü., Günay, Y., Ünlüoğlu, İ. (2002). Hamilelikte Aile İçi Eş Şiddeti: Birinci Basamak Sağlık Kurumuna Başvuran Kadınlar Arasında Bir Araştırma, Anadolu Psikiyatri Dergisi, (3), 75-87.
• Barran, D. (2014). Effective help for children exposed to domestic abuse. The Journal of Family Health Care, 24(3), 10–12.
• Brown, C. S. ve Chu, H. (2012). Discrimination, Ethnic Identity and Academic Outcomes of Mexican Immigrant Children: The Importance of School Context. Child Development, 83(5), 1477–1485. Bülbül, A. (2003). Ankara Barosu Kadın Danışma Merkezi ve Şiddet Mağduru Kadınların Başvuruları, sh:114; Aktaran Suçla Mücadele Bağlamında Türkiye’de Aile İçi Şiddet Ülke Çapında Kriminolojik Viktimolojik Alan Araştırması ve Değerlendirmesi, 1. Baskı, Ankara: Beta Basım.
• Catron CE, Allen J (2008) E arly C h ild h ood Curriculum: A C reative P lay M odel. P ea rso n E d u cation Inc, New Jersey.
• Cogito (2015), Günümüzde Anne Olmak, Üç Aylık Düşünce Dergisi, 85, 209.
• Coker, A.L., Smith, P.H., McKeown, R.E. ve King, M.J. (2000). Frequency and Correlates of Intimate Partner Violence by Type: Physical, Sexual and Psychological Battering. AmJ Public Health, 90(4), 553-559. Coker, A.L., Smith, P.H., Thompson, M.P., McKeown, R.E., Bethea, L., ve Davis, K. (2002). Social support protects against the negative effects of partner violence on mental health. Journal of Women’s Helath & Gender-Based Medicine, 11 (5),, 465- 476.
• Coşkun, H. (2018). Sosyal medyada annelik kimliği bağlamında kullanılan açıklayıcı repertuarlar ve özne konumları (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Anabilim Dalı, İstanbul.
• Davies J, Lyon E, Monti-Catania D (1998) Safety Planning with Battered Women: Complex Lives/Difficult Choices, 7th ed. California, Sage Publications.
• Doğanavşargil Ö. ve Vahip I. (2003). Terapötik İşbirliği Neden Önemli? Psikiyatrik Yakınması "Olmayan" Bir Aile İçi Şiddet Olgusu, Klinik Psikiyatri Dergisi, 6, syf:165 – 169.
• Eggleston E (1999). Determınants of unıntended pregnancy among women in Ecuador. International Family Planning Perspectives.25(1): 27-33.
• Elsberg M., Pena R., Herrera A., Liljestrand J. ve Winkvist A., (2000). Candies in Hell: Women’s Experiences of Violence In Nikaragua, Social Science and Medicine, 51: 1595-1610.
• Ersoy, E., Karasu, Y., Çelik, E., Ersoy, A., Tokmak, A. ve Taşçı Y., (2015). Gebeliği plansız olan kadınların kişisel özellikleri ve kontrasepsiyon hakkındaki düşünceleri, Journal of Clinical and Experimental Investigations, 6 (3): 250-255.
• Family Violence Prevention Program, www.sac-isc.gc.ca/eng/1100100035253/1533304683142, 2021.
• Giray H., Keskinoğlu P., Sönmez Y., Meseri R., Karakuş N., Yücetin N. ve Günay T. (2005). Gebelikte aile İçi Şiddet ve Etkileyen Etmenler, STED, 14(8), 217-220.
• Goodkind, S., Wallace, C. M., ve Bachman, J. G. (2008). Racial, Ethnic, and Gender Differences in School Discipline among U.S. High School Students: 1991- 2005. Negro Educ Rev. 59(1-2), 47–62.
• Grealy, C., Humphreys, C., Milward, K., and Power, J. (2008) Urbis, Practice guidelines: women and children's family violence counselling and support program, Department of Human Services, Victoria.
• Gülkanat, G. (2019). Aile İçi Şiddet Mağduru Annelerin Kapsayıcı İşlevleri İle Çocukların Depresif Semptomları Ve Saldırgan Davranışları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi, Yüksek Lisans Tezi.
• Gürkan, Ö.C. ve Coşar, F. (2009). Ekonomik Şiddetin Kadın Yaşamındaki Etkileri. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi, 2(3), 124-129.
• Güven, S., Şener, A. ve Yıldırım, B. (2011). Eşlerin Farklı Değişkenlere Göre Sosyal Destek Algısı. Hacettepe Üniversitesi Sosyolojik Araştırmalar E-dergisi, 1-15.
• Hock, E., Gnezda, M.T. ve McBride, S.L. (1984). Mothers of infants: Attidues toward employment and motherhood following birth of the first child. Journal of Marriage and the Family, 46(2), 425-431.
• Holden GW (2003) Children exposed to domestic violence and child abuse: terminology and taxonomy. Clin Child Fam Psychol Rev,6:151-160.
• İstikbal, E. (2020). Anne Çocuk İlişkilerinin Nesiller Arası Aktarımının Annelerin Anlatıları Üzerinden Niteliksel Yöntemle Araştırılması, Yüksek Lisans Tezi, Maltepe Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Kadın Acil İhbar Sistemi (KADES), www.icisleri.gov.tr/kadin-acil-ihbar-sistemi-kades-ile-ihtiyaciniz-oldugu-anda-guvenlik-guclerimiz-bir-tikta-yaninizda, 25.11.2020.
• Kahraman, M. S. ve Çokamay, G. (2016). Aile İçi Şiddet ve Çocuklar Üzerindeki Etkileri: Temel Kavramlar, Güvenlik Planı Hazırlama ve Alternatif Tedavi Model Örnekleri, Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar-Current Approaches in Psychiatry, 8(4):321-336.
• Karaman, E. ve Doğan, N. (2018). Annelik Rolü Üzerine: Kadının “Annelik” Kimliği Üzerinden Tahakküm Altına Alınması, Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi e-dergi, 6(2), 1475-1496.
• Kutlu, L. (2007). Anneler çocukluklarında uygulanan ceza yöntemleri ile çocuklarına uyguladıkları ceza yöntemleri arasındaki ilişki. Anatolian journal of psychiatry, 8, s. 22-29.
• Lanier, C., & Maume, M. O. (2009). Intimate partner violence and social isolation across the rural/urban divide. Violence Against Women, 15(11). Lester, S. (1999). An introduction to phenomenological research. Taunton UK: Stan Lester Developments. Levendosky, A.A., Bogat, G.A., Theran, S.A., Trotter, J.S., Eye, A., & Davidson, W.S. (2004). The Social Networks of Women Experiencing Domestic Violence. American Journal of Community Psychology, 34, 95-109.
• Lipsky S., Caetano R., Field C. ve Larkin G., (2005). Psychosocial and Substance Use Risk Factors For Intimate Partner Violence, Drug and Alcohol Dependence, 78: 39-47.
• MacMillan HL,Wathen CN, Varcoe CM (2013) Intimate partner violence in the family: considerations for children's safety. Child Abuse Negl, 37:1186-1191.
• Marshall, C., & Rossman, G. B. (2014). Designing qualitative research. New York: Sage.
• Meighan M (1998). Maternal role attainment-becoming a mother. In Tomey A, Alligood M (eds). Nursing Theorists and Their Work. 4th ed. Louis Baltimore, Mosby; 538-554.
• Meighan M. (2014). Mercer’s becoming a mother theory in nursing practice. In Alligood M (eds). Nursing Theory, Utilization&Application. 5th ed. United Stataes, Elsevier, 332-50.
• Naveed, S., Ghanilashari, U., Waqas, A., Bhuiyan, M., Meraj, H. (2018). Gender of children and social provisions as predictors of unplanned pregnancies in Pakistan: a crosssectional survey. BMC Research Notes, 11:587.
• Neuman, W. L. (2012). Toplumsal Araştırma Yöntemleri: Nicel ve Nitel Yaklaşımlar I‐II. Cilt (5. Basım). İstanbul: Yayın Odası
• Osofsky JD (2005) Therole of non-mental-health professionals-the professional view point: the effects of exposureto violence on children of different ages: prevention and ıntervention–effective collaboration with police and court. In Developing Strategies to Deal with Trauma in Children (Eds. J Donnelly, A Kovacova, H Osofsky, J Ososfsky, C Paskell, J Salem-Pickartz):77-88. Amsterdam, IOS Press.
• Ovacık, A. C. (2008) Aile içi şiddetin erkek çocuğun şiddet içeren suç. işleme davranışına etkisi (Yüksek lisans tezi). İstanbul, İstanbul Üniversitesi Adli Tıp Enstitüsü.
• Owen, F. ve D. Owen, (2008), Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet. Ankara: KSGM.
• Özer, H. D. (2019). Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun Kapsamında Verilen Tedbir Kararlarının İş Hukukuna Yansıması. 2. Uluslararası Kadın ve Hukuk Kongresi. Türkiye Barolar Birliği, Ankara, 1177-1187.
• Özkan H, Polat S. (2011). Maternal identity development education on maternity role attainment and my baby perception of primiparas. Asian Nursing Research 5:108-117.
• Özkazanç. A. (2013). Cinsellik, Şiddet ve Hukuk. Ankara. Dipnot Yayınları.
• Özmen S., (2004). Aile İçinde Öfke ve Saldırganlığın Yansımaları, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi,37(2).
• Panda P. ve Agarwal B., (2005). Marital Violence, Human Development, and Women’s Property Status In Indıa, World Development, 5: 823-850.
• Riger, S., Raja, S.,ve Camacho, J. (2002). The radiating impact of intimate partner violence. Journal of Interpersonal Violence, 17, 184-205.
• Ruiz Perez I., Castano J., Kindelan M., Pinto M., Barrera M., Bonet Pla A., Santiago M., Torrubiano H., Ruiz L., (2006), Sociodemographic Associations Physical, Emotional, and Sexual Intimate Partner Violence in Spanish Women, Ann Epidemiology , 16: 357-363.
• Silverman, D. (2001). Interpreting Qualitative Data: Methods for Analysing Talk, Text and Interaction. London: SAGE Publication.
• TBMM. (2014). Türkiye Büyük Millet Meclisi Çocuklarda ve Gençlerde Artan Şiddet Eğilimi ile Okullarda Meydana Gelen Olayların Araştırılarak Alınması Gereken Önlemlerin Belirlenmesi Amacıyla Kurulan (10/337, 343, 356, 357) Esas Numaralı Meclis Araştırması Komisyonu Rapor. Ankara: Türkiye Büyük Millet Meclisi.
• Türkiye Büyük Millet Meclisi Komisyon Çalışmaları (2005). Töre ve namus cinayetleri ile kadınlara ve çocuklara yönelik şiddetin sebeplerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla kurulan (10/148, 182, 187, 284, 285) esas numaralı Meclis Araştırması Komisyonu raporu.
• Uçar H. (2014). Gebelerin psikososyal sağlık durumları ile annelik rolü arasındaki ilişki. Yüksek Lisans Tezi. Atatürk Üniversitesi. Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Erzurum.
• Uçar, M. (2007). İstanbul Ümraniye İlçesi Kazım Karabekir Mahallesinde Yaşayan Kadınların Şiddet Tanımları Ve Şiddete Yaklaşımlarının Belirlenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
• UNICEF (2017). A familiar face: Violence in the lives of children and adolescents. 31.03.2020 tarihinde https://www.unicef.org/publications/files/Violence_in_the_lives_of_children_and_adolescents.pdf adresinden alındı.
• Ünal, G. (2005). Aile içi şiddet, Aile ve Toplum 7(2), 1-8.
• Vatandaş C (2003). Aile ve şiddet: Türkiye’de Eşler Arası Şiddet. Afyon: Afyon Kocatepe Üniversitesi Yayını.
• Wellings, K., Jones, K.G., Mercer, C.H., Tanton, C., Clifton, S., Datta, J. (2013). The prevalence of unplanned pregnancy and associated factors in Britain: findings from the third national survey of sexual attitudes and lifestyles (Natsal-3). Lancet, 382(9907):1807–16.
• Yağar, F. ve Dökme, S. (2018). Niteliksel Araştırmaların Planlanması: Araştırma Soruları, Örneklem Seçimi, Geçerlik ve Güvenirlik, Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3): 1-9.
• Yanık, A., Hanbaba, Z., Soygür, S., Ayaltı, B. ve Doğan, M. (2014). Kadına Yönelik Şiddet Davranışlarının Değerlendirilmesi: Türkiye’den Kanıt, Electronic Journal of Vocational Colleges, 10(6), 104-111.
• Yetim, D. ve Şahin, E. M. (2008). Aile Hekimliğinde Kadına Yönelik Şiddete Yaklaşım, Aile Hekimliği Dergisi, 2(2), 48-53.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2013). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (6. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.