The Digitalisation of Firefighting: The Rise of Unmanned Technologies in Firefighting

Yıl 2025, Cilt: 4 Sayı: 2, 1 - 26, 31.12.2025

Tayfun Varnalı

https://doi.org/10.5281/zenodo.18095505

Öz

This study provides a comprehensive and detailed assessment of the historical development of vehicles and technologies used in firefighting, as well as the technical, operational, and functional characteristics of unmanned firefighting systems, which are becoming increasingly widespread today. The classification, areas of use, advantages, and modernisation processes of traditional firefighting tools are examined from a scientific perspective. In particular, the effectiveness of robotic systems, unmanned aerial vehicles (UAVs), and unmanned ground vehicles (UGVs) in firefighting is examined in depth in terms of technological innovations, automation capacity, advanced sensor systems, and strategic applications. Additionally, comparative data on the global firefighting equipment and robotic systems market has been analysed, and comprehensive evaluations of regional development dynamics, market growth forecasts, technology transfer, investment trends, and the future of the sector have been presented. This compilation-style research study was prepared based on scientific studies in the literature, sectoral reports, and manufacturer data, and aims to provide a comprehensive and holistic perspective on the current state of fire safety technologies and future development trends. In this context, the study not only adds a new synthesis and depth of analysis to the academic literature but also directly contributes to practice by enabling institutions and decision-makers involved in firefighting to closely follow technological developments and shape their strategic planning accordingly.

Anahtar Kelimeler

Fire Extinguishing Technologies , Fire Fighting Vehicles , Unmanned Systems , Fire Robots , Global Market , Technological Transformation

İtfaiyeciliğin Dijitalleşmesi: Yangın Söndürmede İnsansız Teknolojilerin Yükselişi

Öz

Bu çalışma, yangınla mücadelede kullanılan araç ve teknolojilerin tarihsel gelişim sürecinden başlayarak, günümüzde giderek yaygınlaşan insansız yangın söndürme sistemlerinin teknik, operasyonel ve işlevsel özelliklerine kadar kapsamlı ve detaylı bir değerlendirme sunmaktadır. Geleneksel yangın söndürme araçlarının sınıflandırılması, kullanım alanları, avantajları ve modernleşme süreçleri bilimsel bir perspektifle ele alınmıştır. Özellikle robotik sistemler, insansız hava araçları (İHA) ve insansız kara araçlarının (İKA) yangınla mücadeledeki etkinliği, teknolojik yenilikler, otomasyon kapasitesi, gelişmiş sensör sistemleri ve stratejik uygulamalar açısından derinlemesine incelenmiştir. Ayrıca, küresel yangın söndürme araçları ve robot sistemleri pazarına ilişkin karşılaştırmalı veriler analiz edilmiş; bölgesel gelişim dinamikleri, pazar büyüme öngörüleri, teknoloji transferi, yatırım eğilimleri ve sektörün geleceğine yönelik kapsamlı değerlendirmeler sunulmuştur. Derleme niteliğindeki bu araştırma, literatürdeki bilimsel çalışmalar, sektörel raporlar ve üretici firma verileri temel alınarak hazırlanmış olup, yangın güvenliği teknolojilerinin güncel durumu ve gelecekteki gelişim trendlerine ilişkin bütüncül ve kapsamlı bir perspektif sağlamayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda çalışma, hem akademik literatüre yeni bir sentez ve analiz derinliği kazandırmakta hem de yangınla mücadelede görevli kurum ve karar vericilere teknolojik gelişmeleri yakından takip edebilme ve stratejik planlamalarını bu doğrultuda şekillendirebilme olanağı sunarak uygulamaya da doğrudan katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yangın Söndürme Teknolojileri , İtfaiye Araçları , İnsansız Sistemler , Yangın Robotları , Küresel Pazar , Teknolojik Dönüşüm

Kaynakça

• Acar, M., & Çağdaş, D. Y. (2019). Endüstri devriminin ışığında “Afet 4.0”. In E. S. Bayrak Meydanoğlu, M. Klein, & D. Kurt (Eds.), Dijital dönüşüm trendleri (ss. 231–257). İstanbul: Filiz Kitabevi.
• Acar, O., & Honkavaara, E. (2024). A review of vehicles for fire suppression. Preprints, 1-17. https://doi.org/10.20944/preprints202409.0184.v2
• Alexander, J. C. (1992). Durkheim's problem and differentiation theory today. In H. Haferkamp & N. J. Smelser (Eds.), Social change and modernity (pp. 179-205). Los Angeles, CA: University of California Press.
• Alkemade, F. (2019). A century of fluid mechanics in the Netherlands. Springer.
• AlQahtani, A. A. S., Sulaiman, M., Alshayeb, T., & Alamleh, H. (2025). From inception to innovation: A comprehensive review and bibliometric analysis of IoT-enabled fire safety systems. Safety, 11(2), 41.
• Angın, C. (2024). Afet yönetiminde mülki idare ve belediyeler: İş birliğine dayalı afet yönetimi yaklaşımıyla 6 Şubat 2023 depremleri. Memleket Siyaset Yönetim, 19(43), 687-714. https://doi.org/10.56524/msydergi.1512154
• Ateş, H., & Düzgün, M. (2020). İnsansız hava araçları (İHA): Temel bilgiler ve kullanım alanları. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
• Baker, E. (2018). Fire engines (Vol. 852). Bloomsbury Publishing.
• Balcerzak, A. T., Jasiuk, B. E., Fellner, C. A., & Feltynowski, D. M. (2021). The Polish perspective of using unmanned aerial vehicle systems in international firefighting and crisis management missions: Legal and technological analysis. In 2021 International Conference on Unmanned Aircraft Systems (ICUAS) (pp. 1478–1487). IEEE. https://doi.org/10.1109/ICUAS51884.2021.9476758
• Bogue, R. (2021). The role of robots in firefighting. Industrial Robot: The International Journal of Robotics Research and Application, 48(2), 174–178.
• Bulut, E., & Kurt, M. (2020). MÖ 3. ve 2. binyıllarda Mezopotamya'da sulama kanalları ve toplumsal yaşama etkileri. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 30(2), 415–426. https://doi.org/10.18069/firatsbed.701578
• Çağlayan, N., Satoğlu, Ş. I., & Kapukaya, E. N. (2018). Afet yönetiminde büyük veri ve veri analitiği uygulamaları: Literatür araştırması. In 7. Ulusal Lojistik ve Tedarik Zinciri Kongresi Bildiriler Kitabı https://cdn.loder.org.tr/loder/production/uploads/files/2023/12/a04825e0f448a81.pdf
• Candan, P. (2016). Yerel yönetim öncülüğünde toplumsal değişim olgusunun incelenmesi: Seferihisar örneği. [Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Carter, M. R., Little, P. D., Mogues, T., & Negatu, W. (2007). Poverty traps and natural disasters in Ethiopia and Honduras. World Development, 35(5), 835–856.
• Central Board of Secondary Education. (2006). Natural hazards and disaster management. Preet Vihar.
• Chen, Y., Li, Y., Wu, G., Zhang, F., Zhu, K., Xia, Z., & Chen, Y. (2021). Exploring spatiotemporal accessibility of urban fire services using real-time travel time. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(8), 4200. https://doi.org/10.3390/ijerph18084200
• Cotterell, B., & Kamminga, J. (2002). Endüstri öncesi teknolojilerin mekaniği (A. Bir, Çev.). İstanbul: Literatür Yayınları. CSC Trucks. (2023). Chemical fire trucks: Essential equipment for hazardous materials emergencies. Erişim adresi https://www.csctrucks.com/info/chemical-fire-trucks-essential-equipment-for-84554048.html
• Davids, K. (2000). Patents and patentees in the Dutch Republic between c. 1580 and 1720. History and Technology, 16(3), 263–283.
• De Vries, L. (1976). Post voor Jan van der Heyden. Oud Holland, 90(4), 267–275.
• Diwanji, M., Hisvankar, S., & Khandelwal, C. (2019). Autonomous fire detection and extinguishing robot. In Proceedings of the 2019 2nd International Conference on Intelligent Communication and Computational Techniques (ICCT) (pp. 327–329). IEEE. https://doi.org/10.1109/ICCT46177.2019.8969067
• Ekşi, A. (2016). Afet yönetiminde temel etik ilkeler ve ikilemler. In Z. T. Karaman & A. Altay (Eds.), Bütünleşik afet yönetimi (ss. 75-100). İzmir: İlkem Yayınları
• Erdem, G. (2016). Afet risk yönetimi ve sürdürülebilir kalkınma. In M. Tiryakioğlu (Ed.), Afetlerle kalkınma: Tecrübeler, politikalar ve beklentiler (ss. 327–342). Ankara: Efil Yayınevi.
• Eryılmaz, İ., Dirik, D., & Öney, T. (2024). A phenomenological study on psychological resilience of aircraft rescue and fire fighting professionals. Current Psychology, 43(23), 20286–20308. https://doi.org/10.1007/s12144-022-04164-7
• Ewen, S. (2010). Controlling fire: The politics of water and steam technology, c. 1833–80. In Fighting fires: Creating the British fire service, 1800–1978 (pp. 51–70). London: Palgrave Macmillan UK.
• Fireapparatusmagazine. (2018). Protecting airports with new ARFF designs and equipment. Erişim adresi https://www.fireapparatusmagazine.com/fire-apparatus/arff/protecting-airports-with-new-arff-designs-and-equipment/?utm_source
• Firerescue. (2025). 1 million dollars for a fire truck? Yup, and here’s why. Erişim adresi https://www.firerescue1.com/fire-products/fire-apparatus/articles/1-million-dollars-for-a-fire-truck-yup-and-heres-why-miZF81kYVmcMxoZ0/
• G.Captain. (2018). Kongsberg, Robert Allan unveil unmanned fire boat design. Erişim adresi https://gcaptain.com/kongsberg-robert-allan-unveil-unmanned-fire-boat/
• Getty Images. (2024). Intelligent forest firefighting robot dogs make appearance in Hangzhou [Photograph]. Erişim adresi https://www.gettyimages.com/detail/news-photo/intelligent-forest-firefighting-robot-dog-makes-appearance-news-photo/2207756247
• Gökçe, O., & Tetik, Ç. (2012). Teoride ve pratikte afet sonrası iyileştirme çalışmaları. Ankara: Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı Yayınları.
• Grand View Research. (2025). Global Firefighting robots market size & outlook. Erişim adresi https://www.grandviewresearch.com/horizon/outlook/firefighting-robots-market-size/
• Grimwood, P., & Sanderson, I. A. (2015). A performance based approach to defining and calculating adequate firefighting water using s. 8.5 of the design guide BS PD 7974: 5: 2014 (fire service intervention). Fire Safety Journal, 78, 155–167.
• Guha-Sapir, D., Hoyois, P., Wallemacq, P., & Below, R. (2016). Annual disaster statistical review 2016: The numbers and trends. Erişim adresi https://emdat.be/sites/default/files/adsr_2016.pdf
• Gülgün, B., Keskin, N., & Ankaya, F. Ü. (2011). Tarih boyunca bahçelerde su öğesinin kullanımı. Ziraat Mühendisliği, (357), 18–23.
• Gülkan, P., Balamir, M., & Yakut, A. (2003). Afet yönetiminin stratejik ilkeleri: Türkiye ve dünyadaki politikalara genel bakış. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Afet Yönetimi Uygulama ve Araştırma Merkezi, 30–32.
• Gürboğa, Ç. (2023). Uluslararası ilişkiler bağlamında siber güvenliğin insansız hava aracı (İHA) ve silahlı insansız hava araçları (SİHA) üzerinden değerlendirilmesi. [Yüksek lisans tezi, Hitit Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Gürlek, M. A., Uca, A., Semerci, E., Erdil, M., & İlker, C. (2019). Gemi inşaatında eğitim uygulamaları: Yangın söndürme gemisi kavramsal tasarımı öğrenci çalışması. GİDB Dergi, (17), 3–14.
• Hatalla, M. (2017). Coordinating high-volume water supply operations. Erişim adresi https://www.fireapparatusmagazine.com/fire-apparatus/pumpers/coordinating-high-volume-water-supply-operations/
• Henderson, R. (2016). British steam fire engines. Amberley Publishing Limited.
• İnmez, İ. (2011). Afetlerin doğallığı üzerine: sosyal bir olgu olarak afetler ve kırılganlık sorunu. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 66(04), 185-194. https://doi.org/10.1501/SBFder_0000002236
• Innovation Origins. (2022). Firefighting aircraft of the future are flexible, autonomous and can land vertically. Erişim adresi https://innovationorigins.com/en/firefighting-aircraft-of-the-future-are-flexible-autonomous-and-can-land-vertically/
• Işık, Ö., Aydınlıoğlu, H. M., Koç, S., Gündoğdu, O., Korkmaz, G., & Ay, A. (2012). Afet yönetimi ve afet odaklı sağlık hizmetleri. Okmeydanı Tıp Dergisi, 28(Ek 2), 82–123.
• Ismail, R., Mohtar, N., Mohammad, N. H., Masran, J., Adam, M. P., & Manaf, R. A. (2024). Firefighting water tanker commuting accident: Case report on why it happened and how to manage. Asia Pacific Journal of Health Management, 19(1), 184–189. https://doi.org/10.24083/apjhm.v19i1.2441
• Jia, L., & Wang, L. (2021). Development of a real-time simulation model for the fire pump system of airport fire trucks. Journal of System Simulation, 27(6), 1209–1213. https://doi.org/10.16182/j.cnki.joss.2015.06.008
• Jin, J. W., & Ahn, D. (2024). Development of a lightweight carbon fiber reinforced plastic water tank for fire trucks.
• Journal of Science: Advanced Materials and Devices, 9(2), 100697. https://doi.org/10.1016/j.jsamd.2024.100697
• Kaçar, M. (2012). Süveyş Kanal Şirketi’nin kuruluş dönemi faaliyetleri ve buharlı kazı makineleri teknolojisi (1854–1860) [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Kadıoğlu, M. (2011). Afet yönetimi: Beklenilmeyeni beklemek, en kötüsünü yönetmek. İstanbul: T.C. Marmara Belediyeler Birliği Yayını.
• Kadıoğlu, M. (2017). Afet yönetimi: Beklenmeyeni beklemek, en kötüsünü yönetmek. Marmara Belediyeler Birliği Kültür Yayınları.
• Kadıoğlu, M., & Özdamar, E. (2008). Modern, bütünleşik afet yönetimin temel ilkeleri. JICA Türkiye Ofisi Yayınları No. 2, 1–34.
• Kahraman, S., Polat, E., & Korkmazyürek, B. (2021). Afet yönetim döngüsündeki ana terimler. Avrasya Terim Dergisi, 9(3), 7–14.
• Kaprow, M. (1991). Büyülü çalışma: New York'taki itfaiyeciler. İnsan Organizasyonu, 50(1), 97–103. https://doi.org/10.17730/humo.50.1.4405607837g88647
• Karaman, Z. T. (2016). Afet yönetimine giriş ve Türkiye’de örgütlenme. In Z. T. Karaman & A. Altay (Eds.), Bütünleşik afet yönetimi (ss. 1–36). İzmir: İlkem Yayınları.
• Khoo, B. S., Chin, S. W., Soo, L. Y., & Chuah, E. (2013). FireDroid – An automated fire extinguishing robot. In Proceedings of the 2013 IEEE International Conference on Control System, Computing and Engineering (ICCSCE) (pp. 356–360). IEEE. https://doi.org/10.1109/ICCSCE.2013.6719989
• Kitsikopoulos, H. (2013). From Hero to Newcomen: The critical scientific and technological developments that led to the invention of the steam engine. Proceedings of the American Philosophical Society, 157(3), 304–344. https://www.jstor.org/stable/24640398
• Koç, S. (2004). 1923-2000 yılları arasında Türkiye’de doğal afetler: 1999 Marmara depremleri hakkında haber söylemleri ve kamuoyu araştırması [Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. Kratochvíl, M., & Kratochvíl, V. (2009). Technical equipment for fire protection (1st ed.). Sdružení Požárního a Bezpečnostního Inženýrství.
• Kuş, C. (2018). Zarar görebilirlik ve toplumsal mukavemet ekseninde Türkiye'nin afet yönetimi analizi: Bir afet tipi olarak küresel iklim değişikliği üzerinden Türkiye örneği [Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Leblebici, Ö. (2015). Afet yönetim yaklaşımları ve kamu politikası bağlamında afetlerin çevreye etkileri. Memleket Siyaset Yönetim, 10(23), 41–77.
• Macit, İ. (2019). Bütünleşik afet yönetiminde Sendai çerçeve eylem planının beklenen etkisi. Artvin Çoruh Üniversitesi Doğal Afetler Uygulama ve Araştırma Merkezi Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 5(1), 175–186.
• Macpherson, A., & MacKenzie, B. (2016). Fire communications for public safety communicators. Kwantlen Polytechnic University. http://www.kpu.ca/trades/public-safety
• Market.us. (2024). Global firefighting robots market size, share, statistics analysis report by robot type, application, region and companies: Industry segment outlook, market assessment, competition scenario, trends and forecast 2024–2033. Erişim adresi https://market.us/report/firefighting-robots-market/
• Marzęda, A. (2024). Specific technologies of aviation rescue and firefighting operations over the years. Reports, 4(3), 81–98.
• McMahon, M. M. (2007). Disasters and poverty. Disaster Management & Response, 5(4), 95–97
• Memiş, L., & Babaoğlu, C. (2020). Afet yönetimi ve teknoloji. In M. Yaman & E. Çakır (Eds.), Farklı boyutlarıyla afet yönetimi (ss. 163–178). Ankara: Nobel.
• Millet, B. (2020). Designing an occupational exposure report for aircraft rescue and firefighting. Proceedings of the Human Factors and Ergonomics Society Annual Meeting, 64(1), 924–927
• Mutza, W. (2020). Engines and other apparatus of the Milwaukee fire department: An illustrated history. McFarland.
• Nagesh, M. S., Deepika, T. V., & Stafford Michahial, D. M. S. (2016). Fire extinguishing robot. International Journal of Advanced Research in Computer and Communication Engineering, 5(12), 2278–1021. https://doi.org/10.17148/IJARCCE.2016.51244
• Nivennesh, A., Sathiabalan, L., Lokimi, A. F. M., Jin, O. Z., Hasrin, N. S. M., Zain, A. S. M., … & Taib, M. H. M. (2021, November). Otonom robotik yangın algılama ve söndürme sistemi. Journal of Physics: Conference Series, 2107(1), 012060. https://doi.org/10.1088/1742-6596/2107/1/012060
• Norman, J. (2009). Fire department special operations. Fire Engineering Books.
• Oduncu, O. (2018). Şehir ölçeğinde yangın master planının hazırlanması: Sakarya örneği [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Oğuz, E. (2017). Eski çağda Mezopotamya coğrafyasında ticareti yapılan tarım ürünleri. TURAN-SAM, 9(36), 186–194.
• Oregon History Project. (2025). Horse-drawn fire engine, 1913. Erişim adresi https://www.oregonhistoryproject.org/articles/historical-records/horse-drawn-fire-engine-1913/
• Oshkosh Airport. (2024). The evolution of the Striker ARFF: Oshkosh’s journey to excellence in airport fire rescue. Erişim adresi https://www.oshkoshairport.com/experience/airport-products-blog/evolution-of-the-striker-arff
• Özer, Y. E. (2016). Afetlerin kalkınmaya etkileri üzerine bir değerlendirme. In Z. T. Karaman & A. Altay (Eds.), Bütünleşik afet yönetimi (ss. 183–200). İzmir: İlkem Yayınları.
• Özey, R. (2011). Afetler coğrafyası. Aktif Yayınevi.
• Özler, M. (2019). Kamu yönetimi paradigmasında afet riski yönetiminden yönetişimine. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(1), 139-150. https://doi.org/10.33437/ksusbd.474491
• Perry, N., Stein, R. J., Vergnieux, R., & Laurent, C. (2010). Reflexion on a method for archaeology of technical machine. arXiv preprint. https://doi.org/10.48550/arXiv.1005.3903
• Politika, V., Pundure, J., Jemeljanov, V., & Järvis, M. (2025). Impact of firefighting vehicle technical parameters on firefighting efficiency. Procedia Engineering. [Conference paper]. https://doi.org/10.1016/j.proeng.2011.04.678
• Precedence Research. (2024). Fire truck companies / forecast by 2033. Erişim adresi https://www.precedenceresearch.com/press-release/fire-truck-market-companies
• Quarantelli, E. L. (2003). A half century of social science disaster research: Selected major findings and their applicability (Preliminary Paper No. 336). University of Delaware Disaster Research Center.
• Ralls, E. (2025). "Dragon Firefighter" is a flying robot that fights fires from above. Erişim adresi https://www.earth.com/news/dragon-firefighter-is-a-flying-robot-that-fights-fires-from-a-distance/
• Rekeny, M., & Restás, Á. (2021). Increase efficiency in extinguishing wildland fires with light forest fire trucks. Delta, 15(1), 82–91. https://doi.org/10.17423/delta.2021.15.1.99
• Ren, X., Qu, K., Guo, J., Yin, H., & Huang, B. (2025). Research on accurate fire source localization and seconds-level autonomous fire extinguishing technology. Scientific Reports, 15, Article 17135. https://doi.org/10.1038/s41598-025-01830-5
• Rosenbauer America. (2025). Top mount pumpers. Erişim adresi https://rosenbaueramerica.com/fire-trucks/pumpers/top-mount/
• Rosenbauer. (2025). Panther electric. Erişim adresi https://www.rosenbauer.com/en/int/rosenbauer-world/vehicles/arff-vehicles/panther-electric
• Röster, B. (2021). Adaptation to technological change—Rosenbauer's way to overcome inertial forces [A Masters Thesis, Linz University]. urn:nbn:at:at-ubl:1-46955
• Rothschild, A., & Rothschild, A. (2015). Inventing a better mousetrap: 200 years of American history in the amazing world of patent models. Maker Media, Inc.
• Rovins, J. E., Wilson, T. M., Hayes, J., Jensen, S. J., Dohaney, J., Mitchell, J., Johnston, D. M., & Davies, A. (2015). Risk assessment handbook (GNS Science miscellaneous series 84:71). GNS Science.
• Şafak, İ., & Karademir, D. (2025). What do forest firefighters think about organization and infrastructure problems in combating large forest fires? Turkish Journal of Forestry, 26(2), 148–156. https://doi.org/10.18182/tjf.1662491
• Şahin, A. U. (2020). Afet yönetimi ve planlaması perspektifinden Türkiye afet müdahale planının değerlendirilmesi. Resilience, 4(1), 129-158. https://doi.org/10.32569/resilience.638838
• Sanaullah, M., Akhtaruzzaman, M., & Hossain, M. A. (2022). Land-robot technologies: The integration of cognitive systems in military and defense. NDC E-Journal, 2(1), 123–156.
• Sancakdar, O. (2016). Afet mevzuatı ve afet hukukuna giriş. In Z. T. Karaman & A. Altay (Eds.), Bütünleşik afet yönetimi (ss. 37–74). İzmir: İlkem Yayınları.
• Saritaş, Z. (2015). İzmir Büyükşehir Belediyesi itfaiye çalışanlarının iş doyumu ve tükenmişlik düzeylerinin analizi. [Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Sarp, N. (1999). Sağlık hizmetlerinde afet yönetimi. Deprem Araştırma Enstitüsü Bülteni, 26(81), 5 - 54
• Schramm, D. (1993). Overview of disaster management. In Emergency Türkiye ‘93 - First International Disaster Relief and Prevention, Civil Defence, Public Security and First Aid Exhibition.
• Serçemeli, M., & Kurnaz, E. (2016). Denetimde bilgi teknoloji ürünleri kullanımının teknoloji kabul modeli (TKM) ile araştırılması. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 45(1), 43–52.
• Sertkan., A. (2015). Dünyanın bilinen en eski ve çalışan itfaiye aracı. Erişim adresi https://ahmetsertkan.blogspot.com/2015/08/dunyann-bilinen-en-eski-ve-calsan.html
• Silva, F., Raposo, J., Farinha, J. T., Raposo, H., & Reis, L. (2023). Study of the condition of forest fire fighting vehicles. Fire, 6(7), 274–294. https://doi.org/10.3390/fire6070274
• Smith, T. D., Herron, R., Le, A., Wilson, J. K., Marion, J., & Vicenzi, D. A. (2018). Assessment of confined space entry and rescue training for aircraft rescue and fire fighting (ARFF) members in the United States. Journal of Safety Research, 67, 77–82. https://doi.org/10.1016/j.jsr.2018.02.008
• Söylemez, A. (2012). Bir yerel hizmet birimi olarak itfaiye’nin tarihi. Sosyal Bilimler Meslek Yüksek Okul Dergisi, 15(1), 31–47.
• Spirkina, O. (2013). Key points of the history of firefighting (from the early times till the middle ages). Секція 7 Гуманітарні науки: Теорія і практика, 188.
• Struminska, A., & Filippone, A. (2024). Flight performance analysis of aerial fire fighting. The Aeronautical Journal, 128(1327), 1895–1923.
• Sumic, D., Males, L., & Rosic, M. (2021). Agent-based ship fire extinguishing model. Journal of Marine Science and Engineering, 9(8), 902. https://doi.org/10.3390/jmse9080902
• Sustainable Aviation. (2024). Autonomous aerial fire-fighting (AAF) – A system for fire suppression by autonomous air and ground vehicles. Erişim adresi https://sustainableaviation.org/autonomous-aerial-fire-fighting-aafa-system-for-fire-suppression-by-autonomous-air-and-ground-vehicles/
• Sutton, P. C., & Bikker, J. (2006). Jan van der Heyden. Yale University Press.
• Tınaz, C. B. (2023). İşletmelerin Covid-19 sürecinde e-ticaret sistemlerine ilişkin tutum ve niyetlerinin tespiti: Edremit Körfezi örneği. [Yüksek lisans tezi, Balıkesir Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Topsky Equipment. (2025). All-terrain firefighting robot (four-track). Erişim adresi https://www.topskyeqpt.com/all-terrain-firefighting-robot-four-track-product/
• Toros, H., & Anbarcı, K. (2018). Hava kirliliğine dirençli kentler. Şehir & Toplum, (10), 17–30.
• Tuncer, C. O. (2022). Kamu yönetimi bağlamında afet yönetiminde örnek bir uygulama: AYDES. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 59, 158–180. https://doi.org/10.47998/ikad.1154104
• Turan, A. H., & Özgen, F. B. (2009). Türkiye’de e-beyanname sisteminin benimsenmesi: Geliştirilmiş teknoloji kabul modeli ile ampirik bir çalışma. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 10(1), 134–147.
• Turna, B., & Savaş Yavuzçehre, P. (2024). Afet yönetim döngüsü çerçevesinde kamusal alanların önemi: 6 Şubat Kahramanmaraş depremi deneyimi. Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırmaları Dergisi, 11(1), 1–25. https://doi.org/10.47097/piar.1387191
• Ulus, A. (2019). Türkiye yangında korunma yönetmeliğinin uluslararası yönetmelikler ile karşılaştırılması ve dijitalleştirilmesi: İlaç fabrikası depo örneği [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Van, L. V., & Tung, N. T. (2024). Dynamic load determination of a multi-purpose forest fire fighting vehicle when operating on forestry road. Journal of Vibration Engineering & Technologies, 12(3), 3507–3517. https://doi.org/10.1007/s42417-023-01061-w
• Van, V. L., & Thanh, T. N. (2025). Effect of velocity and road quality to the dynamic load acting on the rear axle housing multifunction forest firefighting automotive. International Journal of Interactive Design and Manufacturing, 19, 2853–2863. https://doi.org/10.1007/s12008-024-01893-0
• Verified Market Reports. (2025). Global tracked firefighting robot market size reports. Erişim adresi https://www.verifiedmarketreports.com/product/tracked-firefighting-robot-market/
• Vrtal, P., Kohout, T., Nováček, J., & Svatý, Z. (2021). Comprehensive analysis of housing estate infrastructure in relation to the passability of firefighting equipment. Applied Sciences, 11(20), 9587. https://doi.org/10.3390/app11209587
• Wang, H. B., & Xie, H. (2014). Research on application of heavy compressed air foam truck applied in high-rise building fires. Procedia Engineering, 71, 276–285. https://doi.org/10.1016/j.proeng.2014.04.040
• Wang, M., Chen, X., & Huang, X. (2024). Robotic firefighting: A review and future perspective. In X. Huang & W. C. Tam (Eds.), Intelligent Building Fire Safety and Smart Firefighting (pp. 475–499). Springer Nature Switzerland. https://doi.org/10.1007/978-3-031-48161-1_20
• Wang, S., Raza, A., Sun, Z., & Chen, T. (2024). Optimizing firefighting airport selection for effective forest fires: A case study of Guangxi, China. In Proceedings of the 2024 12th International Conference on Traffic and Logistic Engineering (ICTLE) (pp. 317–324). IEEE. https://doi.org/10.1109/ICTLE62418.2024.10703940
• Wang, X., Li, Y., Lyu, Y., & Hu, H. (2024). Fire truck firefighting path planning based on prediction and multi-agent reinforcement learning. In Proceedings of the 2024 6th International Conference on Communications, Information System and Computer Engineering (CISCE) (pp. 1313–1317). IEEE. https://doi.org/10.1109/CISCE62493.2024.10653062
• Watts, A. C., Ambrosia, V. G., & Hinkley, E. A. (2012). Unmanned aircraft systems in remote sensing and scientific research: Classification and considerations of use. Remote Sensing, 4(6), 1671–1692.
• Xie, H. (2013). Heavy compressed air foam truck applied to high-rise building fires. Procedia Engineering, 52, 458–467. https://doi.org/10.1016/j.proeng.2013.02.169
• Yannopoulos, S. I., Lyberatos, G., Theodossiou, N., Li, W., Valipour, M., Tamburrino, A., & Angelakis, A. N. (2015). Evolution of water lifting devices (pumps) over the centuries worldwide. Water, 7(9), 5031–5060. https://doi.org/10.3390/w7095031
• Yeşilkuş, A. (2011). Acil durum yönetiminde coğrafi bilgi sistemi ve kent güvenlik sisteminin yapılandırılması [Yayımlanmamış kaymakamlık tezi, Ankara].
• Yi, Y., Yike, B., & Shouqing, Z. (2023). The design of electric fire engine. Бюллетень науки и практики, 9(6), 388–396.
• Yılmaz, S., & Akbulut, D. (2021). Ulusal afet yönetimi için sistem teorisi bağlamında stratejik iletişim yönetimi model önerisi. Türk Çevrimiçi Tasarım Sanatı ve İletişim Dergisi, 11(3), 829–846.
• Yuan, C., Zhang, Y., & Liu, Z. (2015). A survey on technologies for automatic forest fire monitoring, detection, and fighting using unmanned aerial vehicles and remote sensing techniques. Canadian Journal of Forest Research, 45(7), 783–792.
• Zaman, S. (2024). Sound waves, robots and drones: The future of firefighting. Erişim adresi https://www.tbsnews.net/tech/sound-waves-robots-and-drones-future-firefighting-886771