Hasan Mellah yahut Sır İçinde Esrar ile Monte Cristo Kontu’nun Greimas’ın “Eyleyenler Şeması” ile Karşılaştırılması

Öz

Anlatı çözümlemesinde kullanılabilecek çeşitli anlatısal örnekçeler/modeller mevcuttur. Greimas’ın ortaya koyduğu Eyleyenler Modeli, İşlevsel Model, Göstergebilimsel Dörtgen bunlardandır. Bu çalışmanın amacı Greimas’ın yöntem ve tanımlamalarını belirlediği “eyleyenler şeması” bağlamında Tanzimat Dönemi Türk edebiyatının önemli yazarlarından Ahmet Mithat Efendi’nin Hasan Mellah yahut Sır İçinde Esrar yapıtı ile Fransız ve dünya edebiyatının ünlü isimlerinden Alexandre Dumas’ın Monte Cristo Kontu adlı yapıtının karşılaştırmasını yapmaktır.

Anahtar Kelimeler

• Greimas
• eyleyenler şeması
• göstergebilim
• karşılaştırmalı edebiyat
• Hasan Mellah yahut Sır İçinde Esrar
• Monte Cristo Kontu

A Comparison of Hasan Mellah yahut Sır İçinde Esrar and The Count of Monte Cristo Through Greimas's "Actantial Model”

Öz

There are various narrative examples/models that can be used in narrative analysis. Actantial Model, Functional Model, and Semiotic Quadrilateral put forward by Greimas are among these. The aim of this study is to compare Ahmet Mithat Efendi's, one of the prominent writers of Tanzimat Period Turkish literature, "Hasan Mellah or Mysteries in Secret" and Alexandre Dumas's, one of the famous names of French and world literature, "Monte Cristo" in terms of the "actantial model" in which Greimas determined his methods and definitions.

Anahtar Kelimeler

• Greimas
• actantial model
• semiotics
• comperative literature
• Hasan Mellah yahut Sır İçinde Esrar
• Le comte de Monte-Crist.

Kaynakça

1. Ahmet Mithat Efendi. (2020). Hasan Mellah yahut Sır İçinde Esrar. Türk Dil Kurumu.
2. Akbaş, A. V. (2012). “Ahmet Mithat Efendi’nin Kronolojik Biyografisi”. Ahmet Mithat Efendi. İstanbul: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı.
3. Greimas, A. J. (1966). Sémantique structurale. Larousse.
4. Greimas, A. J.& Courtés, J. (1979). Sémiotique, Dictionnaire raisonné de la théorie du langage I-II. Hachette.
5. Kıran A. & Kıran Z. (2011). Yazınsal Okuma Süreçleri. Seçkin
6. peré, A. D. (2022). Monte Cristo Kontu I-II. (V. Yalçıntoklu, Çev.) İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür.
7. Perin, C. (1946). Tanzimat Edebiyatında Fransız Tesiri. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi
8. Rifat, M. (2019a). XX. Yüzyılda Dilbilim ve Göstergebilim Kuramları-1: Tarihçe ve Eleştirel Düşünceler. İstanbul: YKY.

9. Rifat, M. (2019b). Göstergebilimin ABC’si. İstanbul: Say.
10. Ubersfeld, A. (1978). Lire le théatre. Editions sociales.
11. Yalçın Çelik, D. (1998). XIX. Yüzyıl Türk Edebiyatında Popüler Roman. (Yayımlanmamış doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
12. Yalçın Çelik, D. (2001). “Türk Romanının Doğuşu ve Fransız Popüler Romanları.” Frankofoni. (13). 211-230.
13. Yücel, T. (1979). Anlatı Yerlemleri. İstanbul: Ada.
14. Yücel, T. (1998). Söylemlerin İçinden. İstanbul: YKY.
15. Yücel, T. (2015). Yapısalcılık. İstanbul: Can Sanat.