Nazlı Eray'ın İmparator Çay Bahçesi Romanında Büyülü Gerçekçi Unsurlar

Yıl 2024, Cilt: 9 Sayı: 2, 29 - 46, 24.12.2025

Halenur Karagöz

Öz

Büyülü gerçekçilik, zıt iki kavramın bir arada bulunması nedeniyle tanımlanması zor bir kavramdır. Birlikte bulunması imkânsız olan iki kavram büyü ve gerçek bu yazın biçiminde denge içinde var olurlar. Büyülü gerçekçilik kısaca kurguda gerçek ve düşsel ögelerin birlikte yer alması ve kurgusal gerçekliğin yeniden üretimidir. Bu biçimi benzer biçim ve türlerden ayıran belirgin özellikleri vardır. 20. Yüzyıldan itibaren yazınsal alanda gerçeklik ile ilgili yeni anlayışlar geliştirilmiştir ve bu anlayışlar büyülü gerçekçi tarzın doğmasına neden olmuştur. Türün kökenine dair bazı tartışmalar mevcuttur. Biçimin Latin Amerika edebiyatı sayesinde parlaması türün kökenini bu bölge ile ilişkilendirmeyi beraberinde getirmiş olsa da çok daha önce özellikle Alman yazınında bu biçimde yazılan eserlerin mevcudiyeti kökeninin Avrupa ile ilişkilendirilmesine neden olmuştur. Yaşanan sosyal ve siyasi buhranların yanında yazın alanında gerçek kavramının ele alınış biçiminin değişmesi biçimin doğuşunda önemli bir etkendir. 1940’lardan itibaren Avrupa ve Latin Amerika’da bu tarzda pek çok eser kaleme alınmıştır. Gerçekliğin sert havası bu biçim sayesinde yeniden üretilmiş ve özellikle toplumcu gerçekçi bir eleştiri biçimi gelişmesine neden olmuştur. Gerçek kavramı bu biçimde yeniden üretilir ve müstakil bir biçim meydana gelir. Türk edebiyatında büyülü gerçekçilik 1980li yıllardan sonra görülmeye başlanır. Siyasal ve sosyal sebepler bu biçimin Türk yazınında ortaya çıkmasını geciktirmiştir. Büyülü gerçekçi yazarlar, düşsel ve gerçek unsurları girift bir biçimde kullanırlar. Bu anlamda büyülü gerçekçiliğin kendine has özellikleri bulunmaktadır. Gerçeklikten kopmaz ama onu yeniden üretir. Nazlı Eray büyülü gerçekçiliğin Türk edebiyatında önemli isimlerindedir. Neredeyse tüm eserlerinde bu tarzı görmek mümkündür. Kendine has bir büyülü gerçekçi tarzı olduğunu söylemek mümkündür. Bu çalışmada öncelikle büyülü gerçekçilikten bahsedilecek, gelişimi ve özellikleri anlatılacak ardından da Nazlı Eray’ın İmparator Çay Bahçesi romanında büyülü gerçekçi unsurlar bulunmaya çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

büyülü gerçekçilik , Nazlı Eray , roman

Magical Realist Elements in Nazlı Eray's Novel İmparator Çay Bahçesi

Öz

Magical realism is a notion that is difficult to define because it brings together two opposites notions. The two appearing incompatible notions, magic and real, appear in balance this literary style. Magical realism is in short combination with real and imaginary elements in fiction and reproduction of fictional reality. This style has distinctive characteristics that distinguish it from similar styles and genres. Since 20th century new approaches of reality have been developed in literature, and these approaches caused the birth of the magical realist style. There are debates concerning the sources of this style. Although the explosion of the style through Latin American literature has led to the association of its origin with this region, the existence of works written in this style much earlier, particularly German literature, has led to its origin associated with Europe. Alongside social and political crises, the changing approach to the notion of reality in literature is the substantial factor emerging of the style. From the 1940s, many works were written in this style in Europe and Latin America. The harsh mood reality was reproduced through this style and especially led to development realistic form of criticism. The notion of reality is reproduced, and separate style emerges. In Turkish literature, magical realism had appeared after the 1980s. social and political reasons cause to delay the emergence of this style in Turkish literature. Magical realist writers write out imaginary and real elements in an intricate way. In this case, magical realist style has its own distinctive features. It does not break away from reality but rather reproduces it. Nazlı Eray is one of the important writers of magical realism in Turkish literature. Magical realist style can seem almost all her works. It is possible to say that she has unique style of her own. In this study, first magical realism will be defined, its development and features will be explained and thereafter magical realist elements in Nazlı Eray’s novel İmparator Çay Bahçesi will be examined.

Anahtar Kelimeler

magical realism , Nazlı Eray , novel

Kaynakça

• Aktulum, K. (2000). Metinlerarası İlişkiler. Ankara: Öteki Yayınevi.
• Arargüç, M. (2017). Büyülü Gerçekçilik ve Louis de Bernieres'nin Latin Amerika Üçlemesi. Konya: Çizgi Yayınevi.
• Aytaç, G. (1999). Genel Edebiyat Bilimi. İstanbul: Papirüs Yayınları.
• Bars, M. (2013). Efsanelerde Büyülü Gerçekçilik Üslubu. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(27), s. 127-135.
• Bowers, M. A. (2004). Magic(al) Realism. New York: Routledge Publishing.
• Dilek, E. (2011). Efsaneden Büyülü Gerçekçiliğe. Milli Folklör, 23(91), s. 204-209.
• Eliade, M. (2001). Mitlerin Özellikleri. İstanbul: Om Yayınevi.
• Eray, N. (2020). İmparator Çay Bahçesi. İstanbul: Everest Yayınları.
• Erdem, S. (2011). Büyülü gerçekçilik ve Halk Anlatıları. Milli Folklör, 23(91), s. 175-188.
• Erhat, A. (2018). Mitoloji Sözlüğü. İstanbul: Remzi Kitabevi.
• Flores, A. (1955). Magical Realism in Spanish American Fiction. Hispania, 38(2), s. 187-192.
• Keskintaş, O. (2016). Anlatıcı, Zaman, Mekân ve Mistik Deneyim Açısından Mitler ve İktidar İlişkisinin İncelenmesi. Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), s. 125-148.
• Kuru, A. (2024). 2000 Sonrası Türk Romanında Büyülü Gerçekçilik (yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Rize.
• Okuyucu, E. D. (2019). Büyülü Gerçekçilik ve İhsan Oktay Anar'ın Romanlarındaki İzleri (yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, İstanbul.
• Oranlı, S. N. (2021). Büyülü Gerçekçilik ve Türk Edebiyatında Büyülü Gerçekçilik (yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ordu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Ordu.
• Öktemgil Turgut, C. (2003). Latife tekin'in Yapıtlarında Büyülü Gerçekçilik (yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Bilkent Üniversitesi, Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
• Polat Sabaş, E. (2024). Nazlı Eray'ın Romanlarında Büyülü Gerçekçilik. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 28(2).
• Şen, C. (2018). Dede Korkut Anlatılarında Büyülü Gerçekçilik (yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Fırat Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Elazığ.
• TDK. (t.y.). Türk Dil Kurumu Sözlükleri. 07 24, 2025 tarihinde https://sozluk.gov.tr/?ara=büyü adresinden alındı
• TDK. (t.y.). Türk Dil Kurumu Sözlükleri. 07 24, 2025 tarihinde https://sozluk.gov.tr/?ara=büyülü adresinden alındı
• TDK. (ty.). Türk Dil Kurumu Sözlükleri. 08 15, 2025 tarihinde https://sozluk.gov.tr/?ara=ger%C3%A7ek adresinden alındı
• Waugh, P. (1984). Metafiction The Theory and Practice of Self-Conscious Fiction. New York: Routledge Publishing.
• Yücel, H. İ. (2023). Anlatının Büyülü Dünyası: 1980 Sonrası Türk Romanında Büyülü Gerçekçilik. İstanbul: Çizgi Kitabevi.