SOLMAZ KAMURAN'IN BANKA ROMANINDA BİR KRİZ MEKÂNI OLARAK BANKA VE EKONOMİK YABANCILAŞMA

Öz

Solmaz Kamuran, çağdaş Türk edebiyatında gerek çevirileriyle gerek romanlarıyla üretken isimlerden bir tanesidir. Yazarın romancılığındaki temel mesele, ötekileştirilmiş veya kaybetmiş insanın/insanların anlatımıdır. Banka romanında bu anlatım, modern bireyin modern kapitalist sisteme karşı kaybedişi olarak Tarık karakteri üzerinden verilir. Bu anlamda Banka romanı, hem modernist kurgu ve teknikle kaleme alınması hem de ekonomik kriz meselesini mekânsal bir temsille Tarık karakteri üzerinden vermesiyle yazarın diğer romanları arasında farklı ve özgün bir görünüm kazanır. Tarık, kendi kendine yetebilen küçük bir esnafken bankadan çektiği kredi sonucunda ekonomik bir bunalım yaşar. Bu bunalım onun yabancılaşmasına giden yolun kapılarını aralar. Ekonomik yabancılaşma, Tarık’ta psikolojik olarak kendine karşı yabancılaşmanın da yolunu açar. Tüm bunların üstüne Banka Müdürü tarafından da borcunu ödeyemediği için Banka’dan kovulması, Tarık’ın Banka’daki herkesi rehin almasıyla sonuçlanır. Romandaki dar ve kapalı bir mekân Banka, sadece olayların geçtiği fiziksel bir yer değildir. Banka kapitalist ekonomik sistemin romandaki somut yansımasıdır. Bu açıdan bakıldığında Banka, modern hayattaki kaybeden birey temasını hem mekânsal hem de psikolojik boyutlarla ele alan romanlardan biridir. Bu çalışmada ilk olarak Solmaz Kamuran hakkında genel bir bilgi verilmiştir. Ardından Banka romanının kısa bir tanıtımı yapıldıktan sonra mekân olarak Banka’nın romandaki kullanımı üzerinde durulmuştur. Son olarak da ekonomik yabancılaşma meselesi Tarık karakteri üzerinden aydınlatılmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• solmaz kamuran
• banka
• yabancılaşma
• mekân
• ekonomi

The Bank as a Crisis Space and Economic Alienation in Solmaz Kamuran's Banka

Öz

Solmaz Kamuran is one of the productive figures of contemporary Turkish literature, both through her translations and her novels. The central concern of her fiction is the portrayal of marginalized or defeated individuals. In Banka, this theme appears as the modern individual’s defeat against the modern capitalist system, conveyed through the character of Tarık. In this respect, Banka occupies a distinctive place among the author’s novels, for it is written with modernist narrative techniques and depicts the issue of economic crisis through a spatial representation centered on Tarık. Tarık, once a self-sufficient small tradesman, experiences an economic collapse after taking out a bank loan. This collapse opens the path to his alienation, and economic alienation gradually leads to psychological alienation as well. When Tarık is expelled from the Bank for failing to repay his debt, he ultimately takes everyone in the building hostage. The Bank, a narrow and enclosed space in the novel, functions not merely as the physical setting of events but as the concrete embodiment of the capitalist economic system. From this perspective, Banka is one of the works that addresses the theme of the defeated modern individual through both spatial and psychological dimensions. This study first presents general information on Solmaz Kamuran. Following a brief introduction to Banka, the novel’s use of the Bank as a narrative space is analyzed. Finally, the issue of economic alienation is examined through the character of Tarık.

Anahtar Kelimeler

• solmaz kamuran
• banka
• alienation
• setting
• economy

Kaynakça

1. Berman, M. (2013). Katı Olan Her Şey Buharlaşıyor. İstanbul: İletişim Yayınları.
2. Çetindaş, D. (2020). Solmaz Kamuran. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. (TEİS). 10.10.2025 tarihinde https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/solmaz-kamuran adresinden erişildi.
3. Ecevit, Y. (2021). Türk Romanında Postmodernist Açılımlar. İstanbul: Everest Yayınları.
4. Kamuran, S. (2004). Banka. İstanbul: İnkılap Kitabevi.
5. Konyalı, B. Ş. (2022). Edebi Mekânın Poetikası. İstanbul: Ketebe Yayınları.
6. Korkmaz, R. (2017). Romanda Mekânın Poetiği. (Korkmaz, R. ve Şahin, V. (Ed.). Romanda Mekân. (s. 9-27). Ankara: Akçağ Yayınları.
7. Marx, K. (2003). 1884 Elyazmaları. Çevirmen belirtilmemiş., Yayım yeri belirtilmemiş. Eriş Yayınları.
8. Marx, K., Engels, F. (2021). Komünist Manifesto. (Çev. T, Bora). İstanbul: İletişim Yayınları.

9. Tolan, B. (1981). Çağdaş Toplumun Bunalımı Anomi ve Yabancılaşma. Ankara: Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi Yayınları.
10. Uluç, M. A. (2020). “Karl Marx ve Yabancılaşma: Sosyolojik Bir Analiz.” Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 2, (1), (s. 26-38).