GAGAUZ YAZI DİLİNDE GÖZ İLE KURULMUŞ DEYİMLERİN OĞUZ GRUBU TÜRK YAZI DİLLERİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI

Nadejda Özakdağ

GAGAUZ YAZI DİLİNDE GÖZ İLE KURULMUŞ DEYİMLERİN OĞUZ GRUBU TÜRK YAZI DİLLERİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI

Öz

Organ adları temel söz varlığı içinde önemli bir yer tutmaktadır. Söz konusu adlar dillerin deyim oluşturma sürecinde de çok sık kullanılmıştır. Organ adları Eski Türkçe döneminden günümüze kadar bütün tarihî ve çağdaş Türk dillerinde varlıklarını sürdürmüştür.

Bu çalışmada, Gagauz yazı dilinde organ adlarından göz ile kurulmuş deyimler tespit edilmiş, yapı ve anlam özelliklerine göre değerlendirilmiş, Oğuz grubu Türk yazı dillerindeki benzerleriyle karşılaştırılmaya çalışılmıştır. Gagauz yazı diline özgü birçok deyim olduğu gibi diğer Oğuz grubu Türk dillerindekilerle ortak /benzer olanların yanında kimi değişikliklere uğrayan deyimler de vardır. Bu çalışma ile Oğuz grubu Türk yazı dillerinde deyim varlığıyla ilgili yapılacak karşılaştırmalı çalışmalara küçük de olsa bir katkı sağlanması amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Gagauz Türkçesi,deyimler,organ adları

Kaynakça

Akalın Ş. Halûk, Türkçe Sözlük. 11. Baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2011.
Aksoy Ö. A., Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü. 1-2, İstanbul: İnkılap Yayınları, 1988.
Altaýev S., Açılowa, G., Günçükow S., Türkmen diliniň frazeologik sözlügi. Türkmenistan SSR Ylymlar Akademiýasy Magtymguly Adyndaky Dil we Edebiýat İnstituty, Aşgabat: Ylym Neşriýaty, 1976.
Altaylı S., Azerbaycan Türkçesi Deyimler Sözlüğü I-II. Ankara: Prestij Matbaası, 2005.
Altaylı S., Azerbaycan Türkçesi-Türkiye Türkçesi Sözlüğü// Türkiye Türkçesi-Azerbaycan Türkçesi Sözlüğü I-II, İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1994.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, http://www.tdk.gov.tr (Erişim tarihi 12.12.2018).
Axundov, A. vd., Azǝrbaycan Dilinin İzahlı Lüğǝti. Bakı: Şǝrq-Qǝrb, 2006.
Baboglu İ.İ., Baboglu N.İ., Vasilioglu K.K., Gagauz dili hem literatura okumakları.; Min. Educaţiei al Rep. Moldova, Chişinău: Ştiinţa, 2000.

Baboglu N.İ., Baboglu İ.İ., Gagauzçanın Grammatikası. Fonetika, leksika, morfologiya, sintaksis. Eksperimental üürenmäk kiyadı. Chişinău: Ştiinţa, 1999.
Çebotar P., Dron İ., Gagauzça-Rusça-Romınca Sözlük. Chişină: Pontus, 2002.
Gaydarji G.A., Koltsa E.K., Pokrovskaya L.A., Tukan B.P., Gagauzkogo-Russko-Moldavskiy Slovar. Moskva, 1973.
Hamzaýew, M. Y., Türkmen diliniň sözlügi. Türkmenistan SSR Ylymlar Akademiýasy Dil Bilimi İnstituty. Aşgabat, 1962.
Kara M., Karadoğan A., Türkmen Türkçesi - Türkiye Türkçesi Deyimler Sözlüğü. Ankara: Çağlar Yayınları, 2004.
Karanfil G., Gagauz leksikologiyası. II. Kitap. Yazılar. Ankara: Bengü Yayınları, 2013.
Koltsa E.K., (=Колца Е.К.), “İz predvaritelnıh nablyudeniy nad frazeologiyey gagauzskogo yazıka.” Leksikul şi frajeolojiya limbiy moldoveneşt kontemporane (Leksika i frazeologiya sovremennogo moldavskogo yazıka). Chişinău: Ştiinţa, 1981, s. 316-317.
Kopuşçu V. (=Копущу В.), Gastronomiçeskaya leksika v gagauzskom yazıke: Nazvaniya traditsionnıh blyud. Komrat: Tipografia Centrală, 2016.
Kopuşçu V., (=Копущу В.), Nazvaniya traditsionnıh myasnıh blyud v turetskom i gagauzskom yazıkah. Komrat: Elan Poligraf, 2014.
Kyýasowa G., Geldimyradow A., Durdyýew H., Türkmen diliniň düşündirişli sözlügi. Aşgabat: Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Magtymguly adyndaky Dil we edebiýat instituty, 2015.
Mustafayev M. E. , Sçerbinin V. G., Büyük Rusça-Türkçe Sözlük. İstanbul: Multilingual Yayınları, 1996.
Oruçov Ə.Ə., Azerbaycan-Rusca Frazeologiya Luğəti. 5500 Baslıq. Bakı Elm Neşriyatı, 1976.
Özakdağ N., Gagauz Türkçesinde Anlamca Kaynaşmış ve Deyimleşmiş Birleşik Fiiller. Afyon: Kocatepe Akademi Yayınları, 2013.
Pokrovskaya L.A (=Покровская Л.А.), “Çertı prejnego bıta gagauzov v poslovitsah, pogovorkah i ustoyçevıh slovosoçetaniyah.” Malıy dialektologiçeskiy atlas balkanskih yazıkov: materialı pyatogo raboçego soveşçaniya, 20 dek. 2002 g., Sankt-Peterburg: Nauka, 2003, s. 71-79.
Şahin H., “Kaşgarlı’dan Günümüze Organ İsimleriyle Kurulmuş Deyimler”, Volume 4/3 Spring 2009, Türkish Studies, 2009, s. 2020-2036.
Tanasoglu D., Ana dili. Grammatika hem literatura okumakları 5-ci klas için. Kişinev: Lumina, 1990.
Tekin T., Ölmez M., Ceylan E., Ölmez Z., Eker S., Türkmence-Türkçe Sözlük. Ankara: Simurg Yayınları, 1995.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dilbilim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Nadejda Özakdağ ^*
0000-0003-4216-1905
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Haziran 2018

Gönderilme Tarihi

15 Aralık 2018

Kabul Tarihi

1 Ocak 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 3 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA52TW95YU

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Özakdağ, N. (2018). GAGAUZ YAZI DİLİNDE GÖZ İLE KURULMUŞ DEYİMLERİN OĞUZ GRUBU TÜRK YAZI DİLLERİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI. Sanal Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 3(2), 50-70. https://izlik.org/JA52TW95YU

AMA

1.Özakdağ N. GAGAUZ YAZI DİLİNDE GÖZ İLE KURULMUŞ DEYİMLERİN OĞUZ GRUBU TÜRK YAZI DİLLERİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI. STAD. 2018;3(2):50-70. https://izlik.org/JA52TW95YU

Chicago

Özakdağ, Nadejda. 2018. “GAGAUZ YAZI DİLİNDE GÖZ İLE KURULMUŞ DEYİMLERİN OĞUZ GRUBU TÜRK YAZI DİLLERİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI”. Sanal Türkoloji Araştırmaları Dergisi 3 (2): 50-70. https://izlik.org/JA52TW95YU.

EndNote

Özakdağ N (01 Haziran 2018) GAGAUZ YAZI DİLİNDE GÖZ İLE KURULMUŞ DEYİMLERİN OĞUZ GRUBU TÜRK YAZI DİLLERİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI. Sanal Türkoloji Araştırmaları Dergisi 3 2 50–70.

IEEE

[1]N. Özakdağ, “GAGAUZ YAZI DİLİNDE GÖZ İLE KURULMUŞ DEYİMLERİN OĞUZ GRUBU TÜRK YAZI DİLLERİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI”, STAD, c. 3, sy 2, ss. 50–70, Haz. 2018, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA52TW95YU

ISNAD

Özakdağ, Nadejda. “GAGAUZ YAZI DİLİNDE GÖZ İLE KURULMUŞ DEYİMLERİN OĞUZ GRUBU TÜRK YAZI DİLLERİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI”. Sanal Türkoloji Araştırmaları Dergisi 3/2 (01 Haziran 2018): 50-70. https://izlik.org/JA52TW95YU.

JAMA

1.Özakdağ N. GAGAUZ YAZI DİLİNDE GÖZ İLE KURULMUŞ DEYİMLERİN OĞUZ GRUBU TÜRK YAZI DİLLERİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI. STAD. 2018;3:50–70.

MLA

Özakdağ, Nadejda. “GAGAUZ YAZI DİLİNDE GÖZ İLE KURULMUŞ DEYİMLERİN OĞUZ GRUBU TÜRK YAZI DİLLERİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI”. Sanal Türkoloji Araştırmaları Dergisi, c. 3, sy 2, Haziran 2018, ss. 50-70, https://izlik.org/JA52TW95YU.

Vancouver

1.Nadejda Özakdağ. GAGAUZ YAZI DİLİNDE GÖZ İLE KURULMUŞ DEYİMLERİN OĞUZ GRUBU TÜRK YAZI DİLLERİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI. STAD [Internet]. 01 Haziran 2018;3(2):50-7. Erişim adresi: https://izlik.org/JA52TW95YU