SELÇUK TURİZM VE BİLİŞİM ARAŞTIRMALARI DERGİSİ (STBAD)

HAKEM VE EDİTÖR KILAVUZU

Selçuk Turizm ve Bilişim Araştırmaları Dergisi (STBAD), turizm endüstrisi ve bilişim teknolojileri ekseninde üretilen özgün, bilimsel ve etik standartları yüksek araştırmaları literatüre kazandırmayı amaçlar. Dergimizin bilimsel kalitesi; editörlerimizin ve hakemlerimizin bağımsız, titiz ve yapıcı değerlendirme süreçlerine dayanmaktadır.

Dergimiz, yayın etiği ve suistimallerin önlenmesi konusunda COPE (Committee on Publication Ethics) ve ICMJE (International Committee of Medical Journal Editors) yönergelerini temel alır. Tüm değerlendirme süreçleri, yazar ve hakem kimliklerinin karşılıklı olarak gizli tutulduğu Çift Kör Hakemlik (Double-Blind Peer Review) modeliyle yürütülmektedir.

BÖLÜM 1: HAKEM KILAVUZU VE SORUMLULUKLARI

Hakemlerin Seçimi

Hakemler, makalenin konu alanında doktora derecesine sahip, ilgili metodolojiye hâkim ve akademik yayınları bulunan uzmanlar arasından titizlikle seçilir. Editör kurulu; Türkiye'deki uzmanların tespiti için YÖK Akademik ağından, uluslararası hakemlerin tespiti için ise Publons/Web of Science ve Scopus veri tabanlarından faydalanır.

Hakemlerin Temel Görev ve Sorumlulukları

1. Objektiflik ve Bilimsel Yaklaşım: İncelemeler tamamen objektif ve bilimsel temellere dayalı olmalıdır. Hakemler, kişisel önyargılardan kaçınmalı ve ret ya da kabul/revizyon kararlarını mutlaka somut gerekçelerle, yapıcı bir dille ifade etmelidir.
2. Gizliliğin Korunması: Değerlendirilmek üzere hakeme iletilen tüm metinler "gizli belge" niteliğindedir. Hakemler, makalenin içeriğini, bulgularını veya değerlendirme sürecini kimseyle paylaşmamalıdır. Çift kör hakemlik ilkesi gereği yazarlarla doğrudan iletişime geçilemez. Çalışmadaki fikirler, makale yayımlanana kadar hakemin kendi araştırmalarında kullanılamaz.
3. Editoryal Sürece Katkı ve Zamanındalık: Hakem değerlendirmesi, editörün nihai kararı vermesinde en önemli ölçüttür. Makalenin konusunu kendi uzmanlık alanı dışında gören veya değerlendirmeyi belirtilen süre (genellikle 15-30 gün) içinde tamamlayamayacağını öngören bir hakem, editörün vakit kaybetmeden yeni atama yapabilmesi için daveti hızlıca reddetmelidir.
4. Çıkar Çatışması Bildirimi: Hakemler; kör hakemlik sistemine rağmen yazarın kimliğini tespit ederse ve bu yazarla, yazarın kurumuyla veya çalışmayı fonlayan kuruluşla herhangi bir rekabet, işbirliği veya çıkar çatışması durumunda olduklarını fark ederlerse değerlendirmeyi bırakmalı ve editörü bilgilendirmelidir.
5. Etik İhlallere Karşı Hassasiyet: Hakemler, çalışmada; intihal şüphesi, manipüle edilmiş veri, "salamizasyon" (bölünmüş yayın) veya daha önce yayımlanmış başka bir çalışmayla önemli ölçüde benzerlik tespit ettiklerinde durumu ivedilikle editöre rapor etmelidir.
6. Atıf Manipülasyonundan Kaçınma: Bir hakemin, yazara literatür önermesi olağandır. Ancak hakemin, sadece kendi veya ortaklarının atıf sayısını/görünürlüğünü artırmak amacıyla bilimsel gerekliliği olmayan "zorunlu atıf" taleplerinde bulunması yayın etiğine aykırıdır ve STBAD tarafından kabul edilemez.

Değerlendirme Sürecinde Odaklanılacak Temel Sorular

Hakemlerimizin, değerlendirme formunu doldururken makaleyi şu temel kriterler üzerinden incelemesi beklenmektedir:

• Özgünlük: Makale, turizm ve bilişim literatürüne yeni ve önemli bir teorik, pratik veya metodolojik katkı sunuyor mu?
• Uyumluluk: Başlık, özet ve anahtar kelimeler; çalışmanın içeriğini, amacını ve yöntemini doğru yansıtıyor mu?
• Metodoloji: Kullanılan araştırma yöntemi (veri toplama araçları, örneklem, analizler) araştırmanın amacına uygun, şeffaf ve bilimsel olarak sağlam mı?
• Bulgular: Varılan sonuçlar ve yapılan tartışmalar elde edilen bulgularla tam olarak destekleniyor mu?
• Yazım ve Dil: Çalışmanın akademik dili, akıcılığı ve (özellikle APA 7) kaynakça formatı dergi standartlarına uygun mu?

BÖLÜM 2: EDİTÖR KILAVUZU VE SORUMLULUKLARI

Hakem Sürecinin Adil Koordinasyonu

Editör, dergiye gönderilen tüm makalelerin değerlendirme sürecinin adil, tarafsız, şeffaf ve zamanında yürütülmesinden birinci derecede sorumludur. Her orijinal araştırma makalesi, yazarla aynı kurumda bulunmayan en az iki bağımsız hakemin değerlendirmesine sunulmalıdır. Çelişkili raporlar durumunda editör, ek bir hakem görüşüne başvurur.

Tarafsızlık İlkesi

Editör; dergiye gönderilen makaleleri yalnızca bilimsel değeri, özgünlüğü, geçerliliği ve derginin yayın kapsamına uygunluğu açısından değerlendirir. Yazarların ırkı, cinsiyeti, cinsel yönelimi, dini inancı, etnik kökeni, vatandaşlığı, politik felsefesi veya kurumsal aidiyeti editoryal kararları etkileyemez.

Gizliliğin Sağlanması

Editör ve yayın kurulu üyeleri, gönderilen bir makaleyle ilgili hiçbir bilgiyi sorumlu yazar, hakemler ve yayıncı dışında hiç kimseyle paylaşamaz. İstisnai durumlarda, şüpheli bir araştırma suistimalini soruşturmak amacıyla (COPE yönergeleri doğrultusunda) diğer dergi editörleriyle sınırlı bilgi paylaşımı yapılabilir. Editoryal süreçte elde edilen yayınlanmamış fikirler, editörün kendi araştırmalarında kullanılamaz.

Çıkar Çatışmalarının Yönetimi

Editör; kendisinin veya aile üyelerinin, aynı kurumda çalıştığı meslektaşlarının yazarı olduğu makalelerin değerlendirme süreçlerinde hiçbir şekilde rol alamaz. Bu tür durumlarda süreç, tamamen bağımsız bir misafir editör veya editör kurulu üyesi tarafından yönetilir.

Dergi Metriklerini Manipüle Etmekten Kaçınma

Editör, derginin metriklerini (Etki Faktörü, CiteScore vb.) yapay olarak artırmaya yönelik uygulamalardan kesinlikle kaçınır. Yazarlardan, makaleleriyle doğrudan bilimsel bir ilgisi olmadığı sürece STBAD'da veya başka bir dergide yayımlanan metinlere atıf yapmalarını talep etmez.

Etik İhlal İddialarının Araştırılması

Editör, yayımlanmamış veya yayımlanmış bir makaleyle ilgili etik bir ihlal iddiası (intihal, veri uydurma, haksız yazarlık vb.) ortaya atıldığında, COPE akış şemalarını (flowcharts) takip ederek tarafsız bir soruşturma başlatmakla yükümlüdür.

Düzeltme, Geri Çekme ve Endişe İfadesi

• Düzeltme (Correction/Erratum): Yayımlanmış bir makalede, çalışmanın ana bulgularını ve bilimsel geçerliliğini etkilemeyen küçük hatalar tespit edilirse editör bir düzeltme yayımlar.
• Geri Çekme (Retraction): Araştırma bulgularını geçersiz kılan büyük hesaplama hataları, veri manipülasyonu, ciddi intihal vakaları veya etik kurul ihlalleri kanıtlandığında, makale COPE yönergelerine uygun olarak geri çekilir.
• Endişe İfadesi (Expression of Concern): Etik ihlale dair ciddi şüpheler bulunmasına rağmen somut kanıtların henüz elde edilemediği veya soruşturmanın uzun süreceği durumlarda, okuyucuları bilgilendirmek amacıyla yayımlanır.

Yayın Kararı

Editör, hakem raporlarını ve alan editörlerinin tavsiyelerini dikkatle inceleyerek dergiye gönderilen yazılardan hangilerinin yayımlanacağına karar verme konusunda tam bağımsızlık ve nihai sorumluluğa sahiptir.