Araştırma Makalesi

Üsküdar Mihrimah Sultan Camii Taş Süslemelerinin Değerlendirilmesi

Cilt: 30 Sayı: 2 20 Aralık 2021
PDF İndir
EN TR

Üsküdar Mihrimah Sultan Camii Taş Süslemelerinin Değerlendirilmesi

Öz

İskele Camii olarak da bilinen Mihrimah Sultan Camii, İstanbul’da Üsküdar İlçesi’nde, Üsküdar Meydanı’nda yer almaktadır. Caminin giriş kapısında yer alan Arapça kitabeye göre 954/ 1548 tarihinde Kanuni Sultan Süleyman’ın (1520-1566) kızı Mihrimah Sultan tarafından yaptırılmıştır. Cami, Mimar Sinan’ın eseri olan, medrese, sıbyan mektebi, imaret-tabhane, han yanında suyolları ve çeşme gibi yapılardan oluşan bir külliye içinde yer almaktaydı. Sonraki dönemlerde külliyeye iki türbe, hamam, kasır ve muvakkithane eklenmiştir. Ancak bunlardan imaret-tabhane, han, kasır zamanla ortadan kalkmış, hamam ise günümüze özelliklerini yitirerek ulaşmıştır. Caminin meşrutaları Sultan Abdülmecid Dönemi’nde yanmış, muvakkithane ise 1956 yılında yıktırılmıştır. Arşiv belgelerinden edinilen bilgilere göre camide Sultan II. Mahmud, Sultan Abdülmecid, Sultan Abdülaziz ve Sultan II. Abdülhamid dönemlerinde yapılan onarımlara ek olarak, 20. ve 21 yüzyıllarda da restorasyon uygulamaları yapılmıştır. Bu çalışmada, Mihrimah Sultan Camii’nde görülen taş malzemenin yapısal ve süsleyici unsurlardaki kullanımı incelenmiştir. 16. yüzyıl eseri olan Mihrimah Sultan Camii, taş malzemenin kullanım ve süsleme özellikleri açısından döneminin karakteristik özelliklerini taşımaktadır. Yapının duvar örgüsünde kullanılan küfeki taşı, Mimar Sinan’ın eserlerinde olduğu gibi yapısal kullanımda tercih edilen bir malzeme olmuştur. Ayrıca, Marmara mermeri yanı sıra nitelikli doğal taşlar kısmen de olsa süsleyici özellikleriyle mimari unsurlarda yer almıştır. Mihrimah Sultan Camii’nde görülen taş süslemelerin kullanıldığı yerlerdeki dağılımına baktığımızda, kapılar, mihrap, minber, mahfil, yan nişler ve mihrabiyeler, sütunlar ve sütun başlıkları, şadırvan, minareler ve güneş saatleri gibi unsurları görmekteyiz. Taş süslemelerde kabartma, oyma, kafes oyma, yontma, boyama, kazıma, geçme teknikleri uygulanmıştır. Geleneksel yöntemlerle oluşturulan süslemelere geometrik, bitkisel, yazı süslemeler, mimarlık biçimleriyle oluşturulan süslemeler ve renkli taş süslemeler hâkimdir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışma İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenmiştir.

Proje Numarası

Proje numarası: 54187

Teşekkür

İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi’ne değerli desteğinden dolayı teşekkürlerimi sunarım.

Kaynakça

  1. Ak, M. (2006). Vakıf Kurucusu Bir Hanım: Mihrimah Sultan. (Vakıf Medeniyeti) Vakıflar Dergisi Özel Sayısı, 81-87.
  2. Akar, A. Keskiner, C. (1978). Türk Süsleme Sanatlarında Desen ve Motif. İstanbul: Tercüman Sanat ve Kültür Yayınları.
  3. Angı, O. S. (2010), İstanbul Tarihi Yarımada’daki Antik Yapılarda Kullanılan Doğal Taşlar ve Korunmuşluk Durumları. II.Uluslararası Mermer ve Doğal Taşlar Kongresi Bildirileri, 264-282, İzmir: TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası.
  4. Apa, G.. (2007). İstanbul-Üsküdar’daki Hanım Sultanlar Adına Yaptırılan Cami Minberleri, Üsküdar Sempozyumu. Bildiriler, 4/1, 281-326. [https://www.uskudar.bel.tr/tr/main/pages/uskudar-sempozyumlari/213 (E.T. 20 Ocak 2021)]
  5. Arıoğlu, E. ve Arıoğlu N..Mimar Sinan’ın Seçtiği Taş: Küfeki ve Çekme Dayanımı, 1021-1034. [http://www.e-kutuphane.imo.org.tr/pdf/12690.pdf (E.T. 02 Aralık 2020)]
  6. Aslanapa, O. (1988). Mimar Sinan’ın Hayatı ve Eserleri. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları.
  7. Atasoy, N. (2011). Hasbahçe Osmanlı Kültüründe Bahçe ve Çiçek, İstanbul: Milenyum Yayıncılık.
  8. Ayvansarâyî Hüseyîn Efendi, Alî Sâti Efendi ve Süleymân Besîm Efendi. (2001). Hadîkatü’l- Cevâmi. İstanbul Câmileri ve Diğer Dînî- Sivil Mi’mârî Yapılar. (N. Galitekin, Haz.) İstanbul: İşaret Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

28 Haziran 2021

Kabul Tarihi

29 Eylül 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 30 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Vardar, K. (2021). Üsküdar Mihrimah Sultan Camii Taş Süslemelerinin Değerlendirilmesi. Sanat Tarihi Dergisi, 30(2), 1389-1419. https://doi.org/10.29135/std.958949
AMA
1.Vardar K. Üsküdar Mihrimah Sultan Camii Taş Süslemelerinin Değerlendirilmesi. STD. 2021;30(2):1389-1419. doi:10.29135/std.958949
Chicago
Vardar, Kadriye. 2021. “Üsküdar Mihrimah Sultan Camii Taş Süslemelerinin Değerlendirilmesi”. Sanat Tarihi Dergisi 30 (2): 1389-1419. https://doi.org/10.29135/std.958949.
EndNote
Vardar K (01 Aralık 2021) Üsküdar Mihrimah Sultan Camii Taş Süslemelerinin Değerlendirilmesi. Sanat Tarihi Dergisi 30 2 1389–1419.
IEEE
[1]K. Vardar, “Üsküdar Mihrimah Sultan Camii Taş Süslemelerinin Değerlendirilmesi”, STD, c. 30, sy 2, ss. 1389–1419, Ara. 2021, doi: 10.29135/std.958949.
ISNAD
Vardar, Kadriye. “Üsküdar Mihrimah Sultan Camii Taş Süslemelerinin Değerlendirilmesi”. Sanat Tarihi Dergisi 30/2 (01 Aralık 2021): 1389-1419. https://doi.org/10.29135/std.958949.
JAMA
1.Vardar K. Üsküdar Mihrimah Sultan Camii Taş Süslemelerinin Değerlendirilmesi. STD. 2021;30:1389–1419.
MLA
Vardar, Kadriye. “Üsküdar Mihrimah Sultan Camii Taş Süslemelerinin Değerlendirilmesi”. Sanat Tarihi Dergisi, c. 30, sy 2, Aralık 2021, ss. 1389-1, doi:10.29135/std.958949.
Vancouver
1.Kadriye Vardar. Üsküdar Mihrimah Sultan Camii Taş Süslemelerinin Değerlendirilmesi. STD. 01 Aralık 2021;30(2):1389-41. doi:10.29135/std.958949