Araştırma Makalesi

19-20. Yüzyıllar Anadolu Türk Halı Sanatında Özgün Bir Kompozisyon: Manzara Tasvirleri

Cilt: 32 Sayı: 1 23 Eylül 2023
PDF İndir
TR EN

19-20. Yüzyıllar Anadolu Türk Halı Sanatında Özgün Bir Kompozisyon: Manzara Tasvirleri

Öz

Bu makalenin konusunu, 19. ve 20. yüzyıllarda Kırşehir, Kula ve Lâdik’te dokunan, motif ve kompozisyon özellikleri açısından Türk halı sanatında özgün bir grup teşkil eden manzara tasvirli halılar oluşturmaktadır. Manzara kompozisyonları mihrap tasvirli halılarda mihrap nişinde, mihrap tasviri olmayan halılarda zeminde üst üste birkaç sıra tekrarlanmaktadır. Kula yöresine ait halılarda manzara kompozisyonlarının mihrap nişinde, mihrap tasviri olmayan halılarda zeminde iki yanda üst üste simetrik tasvir edilmesi karakteristiktir. Manzara kompozisyonunda, stilize ev ve ağaç motifleri ile bu motiflerin ön planında bahçe tasvirleri görülmektedir. Manzara tasvirli halılar uluslararası kaynaklarda cemetery rug, grave rug ve friedhofteppiche gibi isimlerle anılmaktadır. Bu terimler Türkçeye mezarlı/mezarlıklı olarak çevrilmiştir. Mezarlı/mezarlıklı halı tabiri için üzerinde en çok durulan nokta kompozisyonda tasvir edilen mimari unsurların bazı halılarda mezar taşına benzetilmesidir. Çalışma kapsamında, müze koleksiyonları ve kaynaklardan tespit edilen manzara tasvirli halılar detaylı olarak incelenmiştir. Üslup özellikleri ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Manzara kompozisyonlarında mezar/mezarlık ile ilgili motif bulunmamaktadır. Manzara tasvirli halıların motif ve kompozisyonları ait olduğu dönemin sanatsal özellikleri çerçevesinde değerlendirildiğinde, tasvir edilen motiflerin batılılaşma dönemi süslemelerinin sevilen kompozisyonu hayali manzara tasvirleri olduğu anlaşılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Kaynakça And, M. (2004). Osmanlı Tasvir Sanatları:1 Minyatür. İstanbul: YKY.
  2. Anmaç, E. (1997), Geçmişten Günümüze Kula Halılarının Teknik Ve Sanatsal Özellikleri Ve Yeni Tasarımlar, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Dokuz Eylül Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
  3. Arık, R. (1976). Batılılaşma Dönemi Anadolu Tasvir Sanatı. Ankara: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  4. Arık, R. (1983), Manzaralı Halılar, II. Milletlerarası Türk Folklor Kongresi Bildirileri, V. Cilt, 23-30.
  5. Aslanapa, O. (2005). Türk Halı Sanatının Bin Yılı. İstanbul: İnkilap Kitabevi.
  6. Bennett, I. (1985). Oriental Carpets and Rugs. Portugal.
  7. Butterweck, G. ve Orasch, D. (1986). Handbook of Anatolian Carpets. Wien: Im Eigenverlag.
  8. Deniz, B. (1984), Kırşehir Halıları. Arkeoloji-Sanat Tarihi Dergisi, S. 3, 25-81.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İslam Sanatları, Sanat Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

23 Eylül 2023

Yayımlanma Tarihi

23 Eylül 2023

Gönderilme Tarihi

27 Haziran 2022

Kabul Tarihi

8 Mayıs 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 32 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Karaçay, Ç. (2023). 19-20. Yüzyıllar Anadolu Türk Halı Sanatında Özgün Bir Kompozisyon: Manzara Tasvirleri. Sanat Tarihi Dergisi, 32(1), 257-279. https://doi.org/10.29135/std.1136564
AMA
1.Karaçay Ç. 19-20. Yüzyıllar Anadolu Türk Halı Sanatında Özgün Bir Kompozisyon: Manzara Tasvirleri. STD. 2023;32(1):257-279. doi:10.29135/std.1136564
Chicago
Karaçay, Çiğdem. 2023. “19-20. Yüzyıllar Anadolu Türk Halı Sanatında Özgün Bir Kompozisyon: Manzara Tasvirleri”. Sanat Tarihi Dergisi 32 (1): 257-79. https://doi.org/10.29135/std.1136564.
EndNote
Karaçay Ç (01 Eylül 2023) 19-20. Yüzyıllar Anadolu Türk Halı Sanatında Özgün Bir Kompozisyon: Manzara Tasvirleri. Sanat Tarihi Dergisi 32 1 257–279.
IEEE
[1]Ç. Karaçay, “19-20. Yüzyıllar Anadolu Türk Halı Sanatında Özgün Bir Kompozisyon: Manzara Tasvirleri”, STD, c. 32, sy 1, ss. 257–279, Eyl. 2023, doi: 10.29135/std.1136564.
ISNAD
Karaçay, Çiğdem. “19-20. Yüzyıllar Anadolu Türk Halı Sanatında Özgün Bir Kompozisyon: Manzara Tasvirleri”. Sanat Tarihi Dergisi 32/1 (01 Eylül 2023): 257-279. https://doi.org/10.29135/std.1136564.
JAMA
1.Karaçay Ç. 19-20. Yüzyıllar Anadolu Türk Halı Sanatında Özgün Bir Kompozisyon: Manzara Tasvirleri. STD. 2023;32:257–279.
MLA
Karaçay, Çiğdem. “19-20. Yüzyıllar Anadolu Türk Halı Sanatında Özgün Bir Kompozisyon: Manzara Tasvirleri”. Sanat Tarihi Dergisi, c. 32, sy 1, Eylül 2023, ss. 257-79, doi:10.29135/std.1136564.
Vancouver
1.Çiğdem Karaçay. 19-20. Yüzyıllar Anadolu Türk Halı Sanatında Özgün Bir Kompozisyon: Manzara Tasvirleri. STD. 01 Eylül 2023;32(1):257-79. doi:10.29135/std.1136564

Cited By