Araştırma Makalesi

Geleneksel Erzurum Evlerinde Kitabeler

Cilt: 33 Sayı: 1 22 Ağustos 2024
PDF İndir
EN TR

Geleneksel Erzurum Evlerinde Kitabeler

Öz

Bu çalışma Anadolu konut mimarisinde plan, mimari ve süsleme özellikleri ile dikkat çeken Erzurum evlerinin kitabeleri üzerine odaklanmıştır. Erzurum evlerinde tespit edilen kitabeler XVIII. –XX. yüzyıllara aittir. Çalışmada 65 evin kitabesi incelenmiş, bu kitabeler konum, istif-form, metin içeriği, hat, malzeme-teknik ve süsleme özellikleri açısından değerlendirilmiştir. Kitabelerde dikdörtgen (kare) çerçeveli ya da kartuş şeklinde, damla, nar, armudi ve ibrik formlu örnekler tespit edilmiştir. İncelenen 65 kitabeden 37 örnekte “Mâşâallâh” ibaresine yer verilmiştir. Yanı sıra aynı formlarda tekil uygulamalarla diğer metin içeriklerine de rastlanmıştır. Erzurum evleri kitabelerinde ana malzeme taş olup, içeride ahşap üzerine işlenmiş örnekler de mevcuttur. Kitabelerde istifli yazılarla birlikte palmet, çiçek, dal ve yaprak motifleri, ay-yıldız, hilal motifleri ile S kıvrımları ve yelpazelerle oluşturulan süslemeler kompoze edilmiştir. Erzurum evi kitabeleri yapıldıkları dönemin tarihi belge niteliği, nazar ve nazara karşı korunma inancı ile verdiği mesaj ve bu mesajın farklı istif çeşitliliği ve diğer bezemesel ayrıntılarıyla korunması gereken önemli değerlerimizdendir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Acıpayamlı, O. (1962), Anadolu’da Nazarla İlgili Bazı Adet ve İnanmalar. Ankara Üniversitesi D.T.C.F. Dergisi, (20), 1-2, 1-40.
  2. Aydın, R. (2019). Ağın Evleri Üzerindeki Kitabeler. Yaşar Erdemir’e Armağan: Sanat Tarihi Yazıları. 833-853. Konya.
  3. Budak, A. (2020), 41 Kere Maşallah: Geleneksel Konut Mimarisinde Nazarlık Olarak Maşallah Kullanımı ve İstif Çeşitleri, Millî Folklor, (16), 179-205.
  4. Bakırcı, S. ve Çöğenli, S. (2015), Erzurum’un Yüzleri “Ömer Fazıl Efendi Efendi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Yayınları.
  5. Çağlıtütünciğil, E. (2013), Türk Süsleme Sanatında Nar: Form, Köken ve İkonografik Anlamı, TÜBAR, (33), 61-92.
  6. Çıblak, N. (2004), Halk Kültüründe Nazar, Nazarlık İnancı ve Bunlara Bağlı Uygulamalar, Türklük Bilimi Araştırmaları, (15), 103-125.
  7. Demirci, D. (2011). Isparta Evleri. Isparta: Isparta Valiliği.
  8. Elmalı, N. (1984), Erzurumlu Ketencizade Mehmet Rüştü Efendi. Ankara: Elif Matbaası.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İslam Sanatları, Mimarlık Tarihi, Sanat Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

22 Ağustos 2024

Gönderilme Tarihi

19 Aralık 2023

Kabul Tarihi

1 Haziran 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 33 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Köşklü, Z., & Kındığılı, M. L. (2024). Geleneksel Erzurum Evlerinde Kitabeler. Sanat Tarihi Dergisi, 33(1), 291-323. https://doi.org/10.29135/std.1407111
AMA
1.Köşklü Z, Kındığılı ML. Geleneksel Erzurum Evlerinde Kitabeler. STD. 2024;33(1):291-323. doi:10.29135/std.1407111
Chicago
Köşklü, Zerrin, ve Muhammet Lütfü Kındığılı. 2024. “Geleneksel Erzurum Evlerinde Kitabeler”. Sanat Tarihi Dergisi 33 (1): 291-323. https://doi.org/10.29135/std.1407111.
EndNote
Köşklü Z, Kındığılı ML (01 Ağustos 2024) Geleneksel Erzurum Evlerinde Kitabeler. Sanat Tarihi Dergisi 33 1 291–323.
IEEE
[1]Z. Köşklü ve M. L. Kındığılı, “Geleneksel Erzurum Evlerinde Kitabeler”, STD, c. 33, sy 1, ss. 291–323, Ağu. 2024, doi: 10.29135/std.1407111.
ISNAD
Köşklü, Zerrin - Kındığılı, Muhammet Lütfü. “Geleneksel Erzurum Evlerinde Kitabeler”. Sanat Tarihi Dergisi 33/1 (01 Ağustos 2024): 291-323. https://doi.org/10.29135/std.1407111.
JAMA
1.Köşklü Z, Kındığılı ML. Geleneksel Erzurum Evlerinde Kitabeler. STD. 2024;33:291–323.
MLA
Köşklü, Zerrin, ve Muhammet Lütfü Kındığılı. “Geleneksel Erzurum Evlerinde Kitabeler”. Sanat Tarihi Dergisi, c. 33, sy 1, Ağustos 2024, ss. 291-23, doi:10.29135/std.1407111.
Vancouver
1.Zerrin Köşklü, Muhammet Lütfü Kındığılı. Geleneksel Erzurum Evlerinde Kitabeler. STD. 01 Ağustos 2024;33(1):291-323. doi:10.29135/std.1407111