Yetişkin Bireylerde Yeme Davranışları ve Ortoreksiya Nervoza İlişkisinin Değerlendirilmesi

Öz

Amaç: Bu araştırmada yetişkin bireylerde spesifik bazı yeme davranışları ve Ortoreksiya Nervoza (ON) ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Kesitsel tipteki bu araştırma Mayıs 2023-Eylül 2023 tarihleri arasında çevirimiçi olarak yürütülmüştür. Araştırmaya ilişkin onam formu ve anket soruları bireylere Google forms aracılığı ile online olarak iletilmiştir. Araştırmanın örneklemini farklı bölgelerden katılımcıların olduğu 341 yetişkin birey oluşturmuştur. Araştırmaya ait anket formu demografik bilgiler, Yetişkin Yeme Davranışı Ölçeği (YYDA) ve Ortoreksiya Nervoza-11 (ORTO-11) Ölçeği sorularından oluşmuştur. Verilerin analizinde Statistical Package for Social Sciences (SPSS) programı kullanılmıştır. Grupların karşılaştırılmasında Student’s t test, değişkenler arasındaki ilişkinin varlığının belirlenmesinde Pearson Korelasyon testi, ilişkinin yönünün ve büyüklüğünün belirlenmesinde ise basit doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmadaki bireylerin %33,1’inde ortorektik eğilim bulunmuştur. Ortorektik bireylerin açlık (9,87±4,13) ve duygusal yetersiz yeme (15,4±5,9) puanları ortorektik olmayanlara göre daha düşüktür. Açlık puanındaki her bir birimlik artış ORTO-11 puanını 0,143 ((0,035-0,252) p=0,010) birim, yemek keyfi puanındaki bir birimlik artış ise ORTO-11 puanını 0,245 ((0,062-0,427) p=0,009) birim arttırmıştır. Sonuç: Ortoreksiya Nervoza’nın farklı yeme davranışları ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Sağlıklı beslenme davranışlarının artması için gelecekte ortorektik bireylerin beslenme uzmanlarına yönlendirilmesi oldukça önemlidir.

Anahtar Kelimeler

• Ortoreksiya nervoza
• Ortorektik eğilim
• Yeme davranışı

Etik Beyan

Araştırma öncesinde Akdeniz Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulu’nda KAEK-316 karar numarası ile gerekli izin alınmış ve Helsinki Bildirgesi ilkelerine uygun olarak araştırma tamamlanmıştır

Evaluation of the Relationship Between Eating Behaviors and Orthorexia Nervosa in Adults

Öz

Aim: This study aimed to evaluate the relationship between specific eating behaviors and Orthorexia Nervosa (ON) in adults. Method: This cross-sectional study was conducted online between May 2023 and September 2023. The consent form and survey questions related to the study were sent to individuals online via Google forms. The sample of the study consisted of 341 adults from different regions.The questionnaire containing the data of the study consisted of demographic information, Adult Eating Behavior Questionnaire (AEBQ) and Orthorexia Nervosa-11 (ORTO-11) scale questions. Statistical Package for Social Sciences (SPSS) program was used to analyze the data. Student's t test was used to compare groups, Pearson correlation test was used to determine the existence of a relationship between variables, and simple linear regression analysis was used to determine the direction and magnitude of the relationship. Results: It was found that 33.1% of the individuals in the study had orthorexic tendency. The hunger (9.87±4.13) and emotional under eating (15.4±5.9) scores of orthorexic individuals were lower than those without orthorexic. Each unit increase in the hunger score increased the ORTO-11 score by 0.143 ((0.035-0.252) p=0.010) units, and a one-unit increase in the enjoyment of food score increased by 0.245 ((0,.062-0.427) p=0.009) units. Conclusions: Orthorexia Nervosa was found to be associated with different eating behaviors. It is very important to direct orthorexic individuals to nutritionists in the future to increase healthy eating behaviors.

Anahtar Kelimeler

• Eating behaviors
• Orthorexia nervosa
• Orthorexic tendency

Kaynakça

1. Yıldırım M, Kızıltan G, Ok MA. Beslenme okuryazarlığı nedir? Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi-BÜSBİD 2021;6.
2. Pekcan AG. Sürdürülebilir beslenme ve beslenme örüntüsü: Bitkisel kaynaklı beslenme. Beslenme ve Diyet Dergisi 2019;47(2):1-10.
3. Sasısakal Ö, Yalçınkaya Ö. Beslenme ve yeme bozukluğu eş tanılı bir obsesif kompulsif bozukluğun bilişsel davranışçı tedavisi: Bir olgu sunumu. Ayna Klinik Psikoloji Dergisi 2020;7(2):249-73.
4. Kendir D, Karabudak E. Sporcularda yeme bozuklukları. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi 2019;4(1):1-10.
5. Pehlivan E, Burak M, Fırıncı B, Doğan E. Üniversite öğrencilerinde ortoreksiya nervoza yaygınlığı ve sağlık okuryazarlığı ile ilişkisi. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi 2019;4(2):166-75.
6. Öcal EE, Ünsal A, Demirtaş Z, Emiral GÖ, Arslantaş D. Araştırma görevlilerinde ortoreksiya nervoza ve sosyal görünüş kaygısının değerlendirilmesi. Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 2020;5(2):49-59.
7. Arusoğlu G, Kabakçi E, Köksal G, Merdol TK. Ortoreksiya Nervoza ve Orto-11’in Türkçeye uyarlama çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi 2008;19(3):283-91.
8. Yücel M, Karaibrahimoğlu A. Yetişkin Yeme Davranışı Ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Avrasya Sağlık Bilimleri Dergisi 2022;5(2):59-67.

9. Hunot C, Fildes A, Croker H, Llewellyn CH, Wardle J, Beeken RJ. Appetitive traits and relationships with BMI in adults: Development of the Adult Eating Behaviour Questionnaire. Appetit 2016;105:356-63.
10. Donini LM, Marsili D, Graziani MP, Imbriale M, Cannella C. Orthorexia nervosa: Validation of a diagnosis questionnaire. Eating and Weight Disorders-Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity 2005;10:e28-e32.
11. Yeşil E, Turhan B, Tatan D, Şarahman C, Mendane S. Yetişkin bireylerde cinsiyetin ortoreksiya nervoza eğilimine etkisi. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi. 2018;7(1):1-9.
12. Asil E, Sürücüoğlu MS. Orthorexia nervosa in Turkish dietitians. Ecology of Food and Nutrition 2015;54(4):303-13.
13. Dell’Osso L, Abelli M, Carpita B, et al. Orthorexia nervosa in a sample of Italian university population. Rivista di psichiatria 2016;51(5):190-6.
14. Aksoydan E, Camci N. Prevalence of orthorexia nervosa among Turkish performance artists. Eating and Weight Disorders-Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity 2009;14:33-37.
15. Gezer C, Kabaran S. Beslenme ve diyetetik bölümü kız öğrencileri arasında görülen ortoreksiya nervosa riski. SDU Journal of Health Science Institut 2013;4(1):14-22.
16. Erol Ö. İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinin ortoreksiya nervoza belirtilerinin ve yeme tutumlarının saptanması, İnönü Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Tez; 2018.
17. Plichta M, Jezewska-Zychowicz M. Eating behaviors, attitudes toward health and eating, and symptoms of orthorexia nervosa among students. Appetite 2019;137:114-23.
18. Çok G. Bir aile sağlığı merkezine başvuran bireylerde ortoreksiya nervoza sıklığı ve beslenme durumunun incelenmesi, İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Yükseklisans tezi İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul Tez. 2020 (637238).
19. Eminsoy İO, Eminsoy G. Yetişkin bireylerin öğün tüketim sıklığı ile ortoreksiya nervoza eğilimlerinin değerlendirmesi. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi 2021;6(3):58-68.
20. Rodgers RF, White M, Berry R. Orthorexia nervosa, intuitive eating, and eating competence in female and male college students. Eating and Weight Disorders-Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity 2021;26:2625-32.
21. Thorne J, Hussain M, Mantzios M. Exploring the relationship between orthorexia nervosa, mindful eating and guilt and shame. Health Psychol Rep 2022;11(1):38-47.
22. Zickgraf HF, Ellis JM, Essayli JH. Disentangling orthorexia nervosa from healthy eating and other eating disorder symptoms: Relationships with clinical impairment, comorbidity, and self-reported food choices. Appetite 2019;134:40-9.
23. Şentürk E, G Şentürk B, Erus S, Geniş, B, Coşar B. Dietary patterns and eating behaviors on the border between healthy and pathological orthorexia. Eating and Weight Disorders-Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity 2022;27(8):3279-88.
24. Atchison AE, Zickgraf HF. Orthorexia nervosa and eating disorder behaviors: A systematic review of the literature. Appetite 2022;177:106134.
25. Niedzielski A, Kaźmierczak-Wojtaś N. Prevalence of orthorexia nervosa and its diagnostic tools — A literature review. International Journal of Environmental Research and Public Health 2021;18(10):5488.
26. Atchison AE, Zickgraf HF. Orthorexia nervosa and eating disorder behaviors:A systematic review of the literature. Appetite 2022;177:106134.