Halk Sağlığı Perspektifinden Çocuklarda Teknoloji Bağımlılığı ve Ekran Maruziyeti

Öz

Bu derleme makalede halk sağlığı bakış açısıyla çocuklardaki teknoloji bağımlılığı ve ekran maruziyetinin öneminin vurgulanması amaçlanmıştır. Teknolojinin hızlı gelişmesiyle birlikte televizyon, bilgisayar ve akıllı telefon gibi birçok cihaz yaşamımızın vazgeçilmezi haline gelmiştir. Bu cihazlar yaşamımızı birçok alanda kolaylaştırıyor olmalarına karşın yanlış ve/veya aşırı kullanımları ile birlikte de birçok olumsuzluklara neden olabilmektedirler. Bebeklik döneminden itibaren okul öncesi dönem ve ergenlik döneminde günlük yaşamda kullanılan ekranın tüm çocukluk dönemlerinde olumsuz etkileri olduğu bilinmektedir. Literatür çalışmaları incelendiğinde; erken çocukluk döneminde ekrana aşırı maruz kalmanın, pek çok gelişimsel ve davranışsal sağlık riski oluşturduğu görülmektedir. Okul öncesi dönem çocuklarının ekran kullanım süresinin artmasıyla birlikte normal gelişim özelliklerinden sapmalar olduğu ve gelişimsel tarama testlerinde performans düşüşü olduğu gözlenmektedir. Çocuklarda ekran maruziyetinin etkilerini ve önemini vurgulamak; son yıllarda sayıları gittikçe artan ve önemli bir halk sağlığı sorunu olan teknoloji bağımlılığının önlenmesi ve erken müdahale programlarının geliştirilmesi, ailelerin bilinçlendirilmesi ve bu konulardaki farkındalıklarının artırılması açısından önemli olacaktır. Konu ile ilgili alan çalışmalarının artırılması da koruyucu önlemlerin alınması ve toplum sağlığının korunup geliştirilmesi açısından faydalı olacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Halk Sağlığı
• Ekran maruziyeti
• teknoloji bağımlılığı
• çocuk

Technology Addiction and Screen Exposure in Children from a Public Health Perspective

Öz

This review aims to emphasize the effects and importance of screen exposure in children from a public health perspective. With the rapid development of technology, many devices such as televisions, computers and smartphones have become indispensable in our lives. Although these devices make our lives easier in many areas, they can also cause many negativities when used incorrectly and/or excessively. It is known that the screens used in daily life, from infancy to pre-school and adolescence, have negative effects in all childhood periods. When literature studies on the subject are examined, it is seen that excessive exposure to screens in early childhood poses many developmental and behavioral health risks. It is observed as the screen usage time of preschool children increases, there are deviations from normal developmental characteristics and a decrease in performance in developmental screenings tests. Emphasizing the importance of screen exposure in children; It will be important to prevent technology addiction, which has become an increasingly important public health problem in recent years, and to develop early intervention programs, to raise awareness of families and to increase their awareness on these issues. Increasing field studies on the subject will also be beneficial in terms of taking protective measures and protecting and improving public health.

Anahtar Kelimeler

• Publıch Health
• technology addiction
• screen exposure
• child

Kaynakça

1. Fişek NH. Halk Sağlığına Giriş. Hacettepe Üniversitesi –Dünya Sağlık Örgütü Hizmet Araştırma, Araştırıcı Yetiştirici Merkezi, No.2, Çağ Matbaası, Ankara, 1985.
2. Eren N, Öztek Z. Halk Sağlığının Gelişmesi, In: Halk Sağlığı Temel Bilgiler: ed:Bertan M, Güler Ç. Ankara 1997, 1-12.
3. Güler Ç, Akın L. Halk Sağlığı Temel Bilgiler 1. Hacettepe Üniversitesi Yayınları, 2015, Ankara.
4. Avcı İA. Halk Sağlığı. In: Halk Sağlığı Hemşireliği (Erci B. Ed.), Göksu Basın Yayın ve Dağıtım, 2015, Amasya.
5. Zengin M, Yayan EH. Çocuk ve ergen ruh sağlığı hastalıklarında hemşirelik yaklaşımları. In: Toplum ve Ruh Sağlığı Hemşireliği Kitabı, İstanbul Medikal Sağlık ve Yayıncılık Hiz. Tic. Ltd. Şti, 2020, İstanbul.
6. Uysal G, Balci S. Evaluation of a school-based program for internet addiction of adolescents in Turkey. J Addict Nurs.,2018;29(1):43-9
7. Mohammed Hassan A & Sayed Ahmed E. Impact of internet addiction on lifestyle and dietary habits of secondart school adolescents. Am J Nurs Res.2020;8(2):263-8.
8. Özparlak A, Karakaya D. Familial factors associed with internet addiction in adoles- cents and nursing care. Turkiye Klin J Nurs Sci. 2020;12(2):291-9.

9. Balantekin Y. 10-14 yaş arası çocuklarda televizyon bağımlılığı üzerine bir araştırma. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: Bursa, 2009.
10. Lampard AM, Jurkowski JM, & Davison KK. Social–cognitive predictors of low-income parents’ restriction of screen time among preschoolaged children. Health Education & Behavior,2013;40(5):526–30. doi: 10.1177/1090198112467800
11. Temel AB. Sağlığı Koruma ve Geliştirme 1, Ema Tıp Kitapevi Yayıncılık, İstanbul, 2021.
12. Karabulut A, Gökler R. Teknoloji bağımlısı çocuklarla iletişim. YOBU Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2023;4(1):54-61
13. YEŞİLAY. Teknoloji Bağımlılığı. Erişim adresi: https://www.yedam.org.tr/teknoloji-bagimliligi. Erişim Tarihi: 10.12.2023
14. Biçer BB. 6-12 yaş arası dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı almış çocuklarda ekran maruziyeti ve anne-baba internet güvenliği ve bilinçli internet kullanımı bilgisinin değerlendirilmesi (Tıpta Uzmanlık Tezi). Ankara, Türkiye:2020.
15. Çetinkaya S. Algılanan anne baba tutumlarının ergenlerde akıllı telefon bağımlılığı ile ilişkisinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul, Türkiye: 2019.
16. Ertemel AV ve Aydın G. Dijital ekonomide teknoloji bağımlılığı ve çözüm önerileri. Addicta-The Turkish Journal on Addictions,2018;5(4):683-90
17. Erdoğan A, Yılmaz Y, Hocaoğlu Ç. Modern çağın yeni hastalığı: Gelişmeleri kaçırma korkusu “FOMO” nedir? Bir gözden geçirme. Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology 2021;3(3):217-22
18. Koyuncuoğlu D, Akaroğlu EG. 4-6 yaş çocukların ekran kullanım alışkanlıkları ile öz düzenleme becerileri arasındaki ilişki. ODÜSOBİAD 2023;13(3):2599-620, doi: 10.48146/odusobiad.1172837
19. Dinc, M. Teknoloji bağımlılığı ve gençlik. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 2015;3(3):31-65
20. Rideout V. The common sense census: Media use by kids age zero to eight. San Francisco, CA: Common Sense Media, 2017,263-283. URL: https://www.commonsensemedia.org/sites/default/files/research/report/2020_zero_to_eight_census_final_web.pdf
21. Ministry of Health. General Directorate of Public Health, Baby-Child-Adolescent Monitoring Protocols (in Turkish), Ankara, 2018.
22. TUİK 2021. Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması, 2021 Erişim linki: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Cocuklarda-Bilisim-Teknolojileri-Kullanim-Arastirmasi-2021-41132 Erişim Tarihi: 10.12.2023
23. Kırlıoğlu M, Kayaalp A, Arslan S. Güncel bir sorun olarak çocuklarda ekran bağımlılığı ve ebeveyn tutumları. Screen Addiction in children and parental attitudes as a current problem. Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi. TUSHAD 2023;7(2):118-31.
24. Atladóttir HÓ, Parner ET, Schendel D, Dalsgaard S, Thomsen PH, and Thorsen P. Time trends in reported diagnoses of childhood neuropsychiatric disorders: A Danish cohort study. Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine, 2007;61(2):193-8.
25. Griffiths MD. Occupational health issues concerning internet use in the workplace. Work & Stress. 2002;16(4): 283-6.
26. Gökçe A, Arslan İ, Öz S Ü, Mete U, Taşcı D, Taci D Y. Yedi yaş altı çocuklarda mobil ekran maruziyeti. Ankara Eğt. Arş. Hast. Derg. 2021:54(2):188-93.
27. Wansink B, Painter JE, and North J. Bottomless bowls: Why visual cues of portion size may influence intake. Obesity Research, 2005;13(1):93-100
28. Przybylski AK, Murayama K, DeHaan CR, and Gladwell V. Motivational, emotional, and behavioral correlates of fear of missing out. Computers in human behavior, 2013;29(4): 1841-48
29. J. Walter Thompson Intelligence. Fear of Missing Out (FOMO). 2011, Retrieved from http:// www.jwtintelligence.com/production/FOMO_JWT_TrendReport_May2011.pdf Erişim Tarihi: 10.12.2023
30. Harris T. How technology Hijacks people’s minds — from a Magician and Google’s design ethicist. 2016, Retrieved from http://www.tristanharris.com/2016/05/how-technologyhijackspeoples-minds%E2%80%8A-%E2%80%8Afrom-a-magician-and-googlesdesign-ethicist Erişim Tarihi: 10.12.2023
31. West R. Theories of addiction. Addiction, 2001, 96(1), 3-13.
32. Barr, R. Growing up in the digital age: Early learning and family media ecology. Current Directions in Psychological Science, 2019;28(4):341–6
33. Kim K, Ryu E, Chon MY, Yeun EJ, Choi SY, Seo JS, and Nam BW. Internet addiction in Korean adolescents and its relation to depression and suicidal ideation: A questionnaire survey. International Journal of Nursing Studies, 2006:43(2);185-92.
34. Lin YH, and Hou HT. Exploring young children’s performance on and acceptance of an educational scenario-based digital game for teaching route-planning strategies: A case study. Interactive Learning Environments, 2015;24(8):1967-80.
35. Erboy E & Vural RA. İlköğretim 4 ve 5 sınıf öğrencilerinin bilgisayar oyun bağımlılığını etkileyen faktörler. Ege Eğitim Dergisi, 2010;11(1):39-58
36. Tüzün Ü. Gelişen iletişim araçlarının çocuk ve gençlerin etkileşimi üzerine etkisi. Düşünen Adam, 2002;15(1):46–50.
37. Lissak G. Adverse physiological and psychological effects of screen time on children and adolescents: Literature review and case study. Environmental Research, 2018;164:149–57. https://doi.org/10.1016/j.envres.2018.01.015
38. Hale L, and Guan S. Screen time and sleep among school-aged children and adolescents: A systematic literature review. Sleep Medicine Reviews, 2015;21:50-8.
39. Cheung CH, Bedford R, Saez De Urabain IR, Karmiloff-Smith A, and Smith TJ. Daily touchscreen use in infants and toddlers is associated with reduced sleep and delayed sleep onset. Scientific Reports, 2017;7(1):1-7. https://doi.org/10.1038/srep4610
40. Magee CA, Lee JK, and Vella SA. Bidirectional relationships between sleep duration and screen time in early childhood. JAMA Pediatrics, 2014;168(5):465–70. https://doi.org/10.1001/jamapediatrics.2013.4183
41. Young K. Understanding online gaming addiction and treatment issues for adolescents. The American Journal of Family Therapy, 2009;37(5):355-72.
42. Shin N. Exploring pathways from television viewing to academic achievement in school age children. The Journal of Genetic Psychology, 2004;165(4):367-82.
43. Alonazi A, Almutairi W, Bains G, Daher N, & Alismail A. Effects of smartphone addiction on children’s lung function. Pediatrics international: Official Journal of the Japan Pediatric Society, 2021;63(3):323–30.
44. Durmuş A ve Durmuş HI. Teknolojiye bağımlı yaşamamak için. İstanbul: Türkiye Yeşil Ay Cemiyeti, 2016
45. American Academy of Pediatrics. Policystatement: Children, adolescents, and the media. Pediatrics 2013;132: 958–61.
46. American Academy of Pediatrics. American Academy of Pediatrics announces new recommendations for children’s media use URL: https://www.aap. org/en-us/about-the-aap/aap-press-room/pages/americanacademy-of-pediatrics-announces-new-recommendationsfor- childrens- media-use.aspx Erişim Tarihi: 10.12.2023.
47. Atkin AJ, Sharp SJ, Corder K, vanSluijs EM. International Children’s Accelerometry Database (ICAD) Collaborators. Prevalence and correlates of screen time in youth: An international perspective Am J PrevMed 2014;47:803–7.
48. Rhodes A. Screen time and kids: What’s happening in our homes. Melbourne: The Royal Children’s Hospital Melbourne; 2017. URL: https://www.rchpoll.org.au/wp-content/uploads/2017/06/ACHP-Poll7_Detailed-Report-June21.pdf Erişim Tarihi: 10.12.2023
49. Duyan Çamurdan A. Görsel medyanın çocuk sağlığına etkileri. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi (STED), 2007;16(2):25-30.
50. Günüç S, Atli S. 18-24 aylık bebeklerde teknolojinin etkisine yönelik ebeveyn görüşleri. Addicta: The Turkish Journal on Addiction, 2018;5(1):205–26.
51. Lev G, Elias N. “We’ve got to get rid of her”: Representation of older adults on the preschool television show Grandpa in My Pocket. Journal of Children and Media, 2020;14(2):204-20 doi: 10.1080/17482798.2019.1688669
52. Manap A, Durmuş E. Dijital ebeveynlik farkındalık ölçeğinin geliştirilmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2020;21(2):978-93