Şiddete Maruz Kalmış Sağlık Çalışanlarının Deneyimlerinin ve Stresle Baş Etme Yöntemlerinin İncelenmesi: Nitel Bir Çalışma

Öz

Amaç: Bu çalışma şiddete maruz kalmış sağlık çalışanlarının deneyimlerini ve stresle baş etme yöntemlerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan yorumlayıcı fenomenolojik yöntem kullanılmış olup veri toplamak için yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırma verileri araştırmacı tarafından hazırlanan görüşme soruları aracılığıyla toplanmıştır. Bulgular: Araştırmada sekizi fiziksel şiddete, ikisi sözel şiddete maruz kalan on sağlık çalışanı ile görüşme yapılmıştır. Görüşmeler sonucunda üç ana tema ortaya çıkmıştır. Bu temalar şiddet deneyimleri, şiddet sonrası etkiler ve baş etme yöntemleri olarak üçe ayrılmıştır. Şiddet sonrası etkiler, psikolojik etkiler ve mesleki etkiler şeklinde alt tema şeklinde ortaya çıkmıştır. Baş etme yöntemleri teması ise sosyal destek ve psikolojik destek olarak alt temalara ayrılmıştır. Sonuç: Şiddete maruz kalmış sağlık çalışanlarında yaşamış oldukları şiddet olayı sonrasında yaşamlarında hem sosyal hem de mesleki anlamda olumsuz etkiler görülmüştür. Sağlık çalışanları bu durumun olumsuz etkileri ile baş etmek adına çeşitli yöntemlere başvurmuştur. Sağlıkta şiddeti önleme konusunda sağlık çalışanlarından öneriler alınmış ve bu öneriler çalışmada verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• sağlık çalışanları
• şiddet
• şiddete maruz kalma

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

2209-A 2209-A Tübitak Üniversite Öğrencileri Araştırma projesi (Proje numarası: 1919B012300386 )

Teşekkür

Bu araştırma 2209-A TÜBİTAK Üniversite Öğrencileri Araştırma projesi (1919B012300386 numaralı başvuru) kapsamında desteklendiğinden dolayı TÜBİTAK’a ve araştırmama gönüllü olarak katılarak bu makalenin ortaya çıkmasını sağlayan değerli sağlık çalışanlarına içtenlikle teşekkürlerimi sunarım.

Examining The Experiences of Healthcare Professionals Exposed to Violence and Their Strategies for Coping with Stress: A Qualitative Study

Öz

Aim: This study was conducted to examine the experiences of healthcare professionals who have been exposed to violence and understand how they have coped with stress. Materials and Methods: In the study, the interpretive phenomenological method, one of the qualitative data research methods, and the semi-structured interview technique were used to collect data. Research data was collected through interview questions prepared by the researcher. Results: In the study, interviews were held with ten healthcare professionals, eight of whom were subjected to physical violence and two to verbal violence. As a result of the interviews, three main themes emerged. These themes are divided into three: experiences of violence, after-effects of violence and coping methods. Post-violence effects emerged as sub-themes such as psychological effects and professional effects. The theme of coping strategies is divided into sub-basics: social support and psychological support. Conclusion: It has been revealed that healthcare workers who have been exposed to violence had adverse effects on their lives, both socially and professionally, after the violent incident they experienced. Healthcare professionals have resorted to various methods to cope with the negative effects of this situation. Suggestions were received from healthcare professionals about preventing violence in healthcare and these suggestions were included in the study.

Anahtar Kelimeler

• healthcare workers
• violence
• exposure to violence

Proje Numarası

2209-A 2209-A Tübitak Üniversite Öğrencileri Araştırma projesi (Proje numarası: 1919B012300386 )

Kaynakça

1. WHO. World report on violence and health: Summary. Geneva, 2002. Erişim adresi:https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/42495/9241545615_eng.pdf, Erişim tarihi: Eylül 30,2023
2. Enişte S. Sağlık çalışanlarına yönelik şiddet ve nedenleri; Sivas numune hastanesi örneği (Yüksek Lisans Tezi). Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi;2019.
3. Yasak B. Sağlıkta şiddet ile iş doyumu ve benlik saygısı arasındaki ilişkiler. (Yüksek Lisans Tezi). Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi; 2022
4. Çamcı O, Kutlu Y. Koceli’nde Sağlık Çalışanlarına Yönelik İşyeri Şiddetinin Belirlenmesi. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 2011;2(1):9-16
5. Er T, Ayoğlu F, Açıkgöz B. Sağlık çalışanına yönelik şiddet: Risk faktörleri, etkileri, değerlendirilmesi ve önlenmesi. Turkish Journal Public Health, 2021;19(1):69-78.
6. Hürriyet. Sağlıkçıya şiddet insanlığa şiddettir. 2020, Erişim adresi: https://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/fulya-soybas/saglikciya-siddet-insanliga-siddettir-41619216. Erişim tarihi: Eylül 30, 2023
7. Bozancır F. Psikolojik şiddetin (mobbing) sağlık çalışanları üzerine etkisi. (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul: Beykent Üniversitesi; 2022.
8. Kantarcı Ateş N. İçinde: Yağar S. Yağar F, editör. Sağlık Yönetimi Güncel Konular ve Pratik Bilgiler. İstanbul: Eğitim Yayınevi, 2023; s.259-270

9. Çöl S. İşyerinde psikolojik şiddet: Hastane çalışanları üzerine bir araştırma. Çalışma ve Toplum 2008;4(19):107-34.
10. Türk Tabipler Birliği. Şiddetle Başa Çıkmak. 4. Baskı. İstanbul; 2019
11. Pınar T, Pınar G. Sağlık çalışanları ve işyerinde şiddet / Healthcare Workers and Workplace Violence. TAF Preventive Medicine Bulletin, 2013:12(3):315-26
12. Yılmaz K. Adana İlinde Sağlık Çalışanlarının Şiddete Uğrama Sıklığı ve Sağlıkta Şiddet Konusundaki Düşünceleri. (Uzmanlık Tezi). Adana: Çukurova Üniversitesi; 2020
13. Şahin N, Durak A. Stresle başa çıkma tarzları ölçeği: Üniversite öğrencileri için uyarlanması. Türk Psikoloji Dergisi, 1995;10(34):56-73.
14. Smith J A, Osborn M. Interpretive phenomenological analysis. In J. A. Smith (Ed.), Qualitative psychology: A practical guide to research methods. London; 2003.p:51-80
15. Devebakan N. Sağlık Kurumlarında İşyeri Şiddeti ve Dokuz Eylül Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi’nde Beyaz Kod Başvurularının Değerlendirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2018;23(2):383-99
16. Öztaş İ. Acil servis hemşirelerinin şiddete maruz kalma durumları ve baş etme yöntemlerinin belirlenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Gaziantep: Hasan Kalyoncu Üniversitesi; 2018
17. Al Khatib O, Taha H, Al Omari L, Al-Sabbagh MQ, Al-Ani A, Massad F, Berggren V. Workplace Violence against Health Care Providers in Emergency Departments of Public Hospitals in Jordan: A cross-sectional study. International Journal of Environmental Research and public health, 2023;20(4):3675.
18. Annagür B. Sağlık Çalışanlarına Yönelik Şiddet: Risk Faktörleri, Etkileri, Değerlendirilmesi ve Önlenmesi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 2010;2(2):161-73
19. Polat Ö, Çırak M. Sağlıkta Şiddetin Beyaz Kod Verileri ile Değerlendirilmesi. Bakırköy Tıp Dergisi, 2019;15:393-98
20. Wei C, Chiou S, Chien L, Huang N. Workplace violence against nurses-prevelance and association with hospital organizational characteristic and health promotion efforts: Cross sectional study. International Journal of Nursing, 2016;56(63):63-70
21. Atan Ş, Dönmez S. Hemşirelere Karşı İşyeri Şiddeti. Adli Tıp Dergisi, 2011;25(1):71-80
22. Gillespie G.L, Gates D M, Miller M, Howard P K. Workplace violence in healthcare settings: Risk factors and protective strategies. Rehabilitation Nursing: The Official Journal of the Association of Rehabilitation Nurses. 2010;35(5):177–84.
23. Caruso R, Toffanin T, Folesani F, Biancosino B, Romagnolo F, Riba MB, McFarland D, Palagini L, Belvederi Murri, M, Zerbinati L, Grassi L. Violence Against Physicians in the Workplace: Trends, Causes, Consequences, and Strategies for Intervention. Current Psychiatry Reports. 2022;24(12),911–24.
24. Choi SH, Lee H. Workplace violence against nurses in Korea and its impact on professional quality of life and turnover intention. Journal of Nursing Management. 2017;25(7):508-18.
25. Akın N C, Balcı E, Dursun E, Güner G, Karataş Z, Öndül S, Özcan Ö, Şahin İ Taşkın OA. Hekime Yönelik Şiddet: Fenomenolojik Bir Değerlendirme. Yurt ve Dünya Dergisi, 2013;(6):23-62
26. Berlanda S, Pedrazza M, Fraizzoli M, Cordova F. Addressing Risks of Violence against Healthcare Staff in Emergency Departments: The Effects of Job Satisfaction and Attachment Style. BioMed Research International 2019;5430870
27. Noor Hafizah Abdul Salim, Mohd Hisham Isa, Keng Sheng Chew et al. Coping Response to Workplace Violence Among Healthcare Workers in the Emergency Department: A Qualitative Study, 21 January 2021, PREPRINT (Version 1) available at Research Square
28. Moss RH, Billings AG. Conceptualizing And Measuring Coping Resources And Processes. In L.Goldberg, S. Breznitz (Eds.), Handbook of stress: Theoretical and clinical aspects (pp.212-230) New York, NY: Free Press
29. Bingöl K. Sağlık çalışanlarında stres ve stresle baş etme yöntemleri: Nitel bir çalışma (Yüksek Lisans Tezi). Karabük: Karabük Üniversitesi; 2023