Evde Bakım Merkezince Takip Edilen Yaşlı Hastaların Kan Değerleri ile Beslenme, Sarkopeni, Kırılganlık ve Günlük Yaşam Aktiviteleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Yıl 2026, Cilt: 34 Sayı: 6, 421 - 431, 12.02.2026

Ayse Elkoca , Duygu Ayar , Sedat Özdemir

https://izlik.org/JA38BR32XK

Öz

Amaç: Son yüzyılın en önemli demografik olgusu yaşlanma ve beraberinde getirdiği kronik hastalıklardır. Giderek artmakta olan kronik hastalığı olan yaşlı hastaların evde bakımı oldukça önemli bir konu haline gelmiştir. Bu araştırma evde bakım merkezince takip edilen yaşlı hastaların kan değerleri ile beslenme, sarkopeni, kırılganlık, günlük yaşam aktiviteleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yürütülmüştür.
Yöntem: Kesitsel tipteki çalışmaya 65-79 yaş arasında, 87 evde bakım hastası dahil edildi. Verilerin toplanmasında, Kişisel Bilgi Formu, Mini Nütrisyonel Değerlendirme Formu, Sarkopeni Hızlı Tarama Testi, FRAIL Kırılganlık Ölçeği ve Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği uygulandı. Ayrıca hastaların kan değerlerine geçmişe dönük sağlık kayıtlarından ulaşıldı.
Bulgular: Katılımcıların gelir durumları ile kırılganlık toplam puanları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıdır (p=0,013). Yaşları ile günlük yaşam aktiviteleri toplam puanları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıdır (p=0,024). Sarkopeni düzeyleri ile hemoglobin (p=0,001), platelet (p=0,008) ve kreatin düzeyleri (p=0,009) arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı.
Sonuç: Gelir durumu kırılganlığı etkilemektedir. Bireylerin yaşı ilerledikçe, kansızlık ve enfeksiyon düzeyleri arttıkça günlük yaşam aktivitelerini bağımsız yapma durumları bozulmaktadır. Sarkopenili hastaların hemogram ve kreatinin düzeyleri düşük, trombosit düzeylerinin yüksek olduğu görülmüştür. Evde bakım hemşirelerinin, kan değerleri gibi somut fizyolojik faktörlere dayanarak, malnütrisyon, sarkopeni ve kırılganlığa dair çeşitli bakım uygulamalarını planlamaları önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Beslenme , Evde bakım , Kırılganlık , Sarkopeni

Investigation of the Relationship between Blood Values and Nutrition, Sarcopenia, Frailty, and Daily Living Activities of Elderly Patients Followed by Home Care Center

https://izlik.org/JA38BR32XK

Öz

Aim: The most important demographic phenomenon of the last century is aging and the chronic diseases it brings. Home care of elderly patients with chronic diseases, which is increasing day by day, has become a very important issue. This study was conducted to examine the relationship between nutrition, sarcopenia, frailty, daily living activities, and blood values of elderly patients followed up by home care centers.
Method: 87 home care patients between the ages of 6 and 79 were included in the cross-sectional study. Personal Information Form, Mini Nutritional Assessment Form, Sarcopenia Rapid Screening Test, FRAIL Frailty Scale, and Katz Daily Living Activities Scale were used to collect data. In addition, the patients' blood values were obtained from retrospective health records.
Results: The difference between the income status of the participants and their total frailty scores was statistically significant (p=0,013). The difference between their ages and their total daily living activities scores was statistically significant (p=0,024). A statistically significant difference was found between sarcopenia levels and hemoglobin (p=0,001), platelet (p=0,008), and creatinine levels (p=0,009).
Conclusion: Income status affects frailty. As individuals age, anemia and infection levels increase, and their ability to perform daily living activities independently deteriorates. It was observed that patients with sarcopenia had low hemoglobin and creatinine levels and high platelet levels. It is recommended that home care nurses plan various care practices regarding malnutrition, sarcopenia, and frailty based on concrete physiological factors such as blood values.

Anahtar Kelimeler

Nutrition , Home care , Frailty , sarcopenia

Kaynakça

• Solmaz T, Altay B. Yaşlılara yönelik evde bakım hizmetleri. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 2019;6(2):150-7.
• WHO. Ageing. 2023; Available at: https://www.who.int/europe/health-topics/ageing#tab=tab_3. Erişim Tarihi: 06.06.2024
• TUIK, İstatistiklerle Yaşlılar. 2023. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Yaslilar-2023-53710 Erişim Tarihi: 16.06.2024
• Bell SP, Vasilevskis EE, Saraf AA, Jacobsen JML, et al., Geriatric syndromes in hospitalized older adults discharged to skilled nursing facilities. Journal of the American Geriatrics Society, 2016;64(4):715-22.
• Özkan Ş ve Z Aca. Japonya evde bakım hizmetlerinin incelenmesi ve Türkiye için öneriler. Tıbbi Sosyal Hizmet Dergisi, 2021;18:157-78.
• Liu Y, Zheng Y, and Bressler NM. Express medicine-potential for home-based medical care. JAMA Ophthalmol, 2021:139(3):269-70.
• van den Berg GH, Huisman-de Waal GG, Vermeulen H, & de van der Schueren MA. Effects of nursing nutrition interventions on outcomes in malnourished hospital inpatients and nursing home residents: A systematic review. Int J Nurs Stud, 2021;117:103888.
• Crowley J, Ball L, and Hiddink GJ, Nutrition care by primary-care physicians: Advancing our understanding using the COM-B framework. Public Health Nutr, 2020;23(1):41-52.
• Allard JP, Keller H, Jeejeebhoy KN, Laporte M, Duerksen DR, Gramlich L, and et al. Malnutrition at hospital admission—contributors and effect on length of stay: A prospective cohort study from the Canadian Malnutrition Task Force. Journal of Parenteral and Enteral Nutrition, 2016;40(4):487-97.
• Sanford AM, Morley JE, Berg-Weger M, Lundy J, Little MO, Leonard K, & Malmstrom TK. High prevalence of geriatric syndromes in older adults. PloS One, 2020;15(6):e0233857.
• Taguchi CK, Menezes PDL, Melo ACS, Santana LSD, Conceição WRS, Souza GFD, and et al. Frailty syndrome and risks for falling in the elderly community. in CoDAS. SciELO Brasil. 2022;34(6):e20210025
• Fridayani NKY, Tulak YR, and Ho CH. Home-based exercise to habitual physical activity strategies for elderly with sarcopenia: A literature review. Physical Therapy Journal of Indonesia, 2021;2(2):73-8.
• Coelho-Junior HJ, Calvani R, Azzolino D, Picca A, Tosato M, Landi F, and et al. Protein intake and sarcopenia in older adults: A systematic review and meta-analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 2022;19(14):8718.
• Albano D, Messina C, Vitale J, & Sconfienza LM. Imaging of sarcopenia: Old evidence and new insights. European Radiology, 2020;30:2199-208.
• Bech CB, Svendsen JA, Knudsen AW, Munk T, & Beck AM. The association between malnutrition and dehydration in older adults admitted to a geriatric unit: An observational study. Clinical Nutrition ESPEN, 2023;57:598-605.
• Kalyoncu S. Yaşlılarda geriatrik sendromlardan biri olan kırılganlık ve hemşirelik bakımı. Black Sea Journal of Health Science, 2023;6(3):520-6.
• Morley JE, Malmstrom TK, & Miller DK. A simple Frailty Questionnaire (FRAIL) predicts outcomes in middle aged African Americans. J Nutr Health Aging, 2012;16(7):601-8.
• Muradi H, Begum BA. Yaşlılarda kırılganlığı ölçmeye yönelik FRAIL Ölçeğinin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması. 2017, Hacettepe Üniversitesi.
• Vellas B, Guigoz Y, Garry PJ, Nourhashemi F, Bennahum D, Lauque S, & Albarede JL. The Mini Nutritional Assessment (MNA) and its use in grading the nutritional state of elderly patients. Nutrition, 1999;15(2):116-22.
• Sarikaya D, Halil M, Kuyumcu ME, Kilic MK, Yesil Y, Kara O, and et al. Mini nutritional assessment test long and short form are valid screening tools in Turkish older adults. Archives of Gerontology and Geriatrics 2015;61(1):56-60.
• Morley JE, and Li C. Rapid screening for sarcopenia. Journal of Cachexia, Sarcopenia and Muscle 2015;6(4):312.
• Kış HC. SARC-F ölçeğinin Türkçeye uyarlanması ve 65 yaş üzeri bireylerde geçerlilik çalışması. 2019, Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
• Katz S. Studies of illness in the aged: The index of ADL: A standardized measure of biological and psychosocial function. JAMA 1963;185:914-9. doi: 10.1001/ jama.1963.03060120024016
• Pehlivanoğlu EFÖ, Özkan MU, Balcıoğlu H, Bilge U, and et al. Adjustment and reliability of Katz Daily Life Activity measures for elderly in Turkish. Ankara Medical Journal, 2018;18(2):219-23.
• Alexandre TDS Duarte YADO, Santos JLF, and Lebrão, ML. Prevalence and associated factors of sarcopenia, dynapenia, and sarcodynapenia in community-dwelling elderly in São Paulo-SABE Study. Revista Brasileira de Epidemiologia, 2019;21:e180009.
• Zhang XiaoMing ZX, Huang Pan HP, Dou QingLi DQ, Wang CongHua WC, Zhang WenWu Z. W, Yang YongXue YY, and et al. Falls among older adults with sarcopenia dwelling in nursing home or community: A meta-analysis. Clinical Nutrition, 2020;39(1):33-9.
• Bozkurt C, Karalar BC, Hoşaf S, & Karadakovan A. Yaşlı bireylerin günlük yaşam aktiviteleri ile düşme riski arasındaki ilişkinin incelenmesi. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 2022;31(3):219-29.
• Escriche-Escuder A, Fuentes-Abolafio IJ, Roldan-Jimenez C, & Cuesta-Vargas AI. Effects of exercise on muscle mass, strength, and physical performance in older adults with sarcopenia: A systematic review and meta-analysis according to the EWGSOP criteria. Experimental Gerontology, 2021;151:111420.
• Mitri R, Boulos C, and Adib SM. Determinants of the nutritional status of older adults in urban Lebanon. Geriatrics & Gerontology International, 2017;17(3):424-32.
• Gariballa S and Alessa A. Association between nutritional blood-based biomarkers and clinical outcome in sarcopenia patients. Clinical Nutrition ESPEN, 2018;25:145-8.
• Lee, HS, Koh, IH, Kim, HS ve Kwon, YJ. Platelet and white blood cell count are independently associated with sarcopenia: A nationwide population-based study. Thrombosis Research, 2019;183:36-44.
• Deniz Türkmen M. İnflamatuvar barsak hastalığında görülen sarkopeninin klinik aktivasyonla ilişkisi ve prognoz üzerine etkisi. Uzmanlık Tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi, 2023.
• Wennberg, AM, Ding M, Ebeling M, Hammar N, & Modig K. Blood-based biomarkers and long-term risk of frailty—experience from the Swedish AMORIS Cohort. The Journals of Gerontology: Series A, 2021;76(9):1643-52.
• Madyaningrum E, Bintoro BS, Chuang YC, Chuang KY, & Chi WC. Biometric indicators can be early signs of declines in activities of daily living functioning among the Indonesian elderly. Disability and Health Journal, 2021;14(2):101009.
• Dündar ST. Egzersiz sonrası biyobelirteçler üzerindeki etki sürecinin incelenmesi. Spor Bilimlerinde Öncü ve Çağdaş Çalışmalar, Editör: Öğr. Gör. Dr. Nurkan Yilmaz, 2023; p.183.