Orem’in Öz Bakım Eksikliği Hemşirelik Teorisi Çerçevesinde Endometrial Polip Nedeniyle Histerektomi Geçiren Hastanın Hemşirelik Bakımı: Olgu Sunumu

Öz

Bu çalışma, Orem’in Öz Bakım Eksikliği Hemşirelik Teorisi çerçevesinde endometrial polip tanısı ile histerektomi uygulanan bir hastanın hemşirelik bakımının değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Veriler, olgudan alınan sözlü ve yazılı onam sonrasında “Jinekolojik Veri Toplama Formu” aracılığıyla toplanmıştır. Bu form; sosyo-demografik özellikler, geçmiş ve mevcut sağlık öyküsü, jinekolojik ve obstetrik öykü, beslenme durumu, hijyen alışkanlıkları, medikal tedavi, uygulanan girişimler, gözlem ve hemşirelik sürecine ilişkin bilgileri içermektedir. Altmış yaşındaki hasta, menopoz sonrası düzensiz vajinal kanama şikâyeti ile Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniğine başvurmuş, dilatasyon ve küretaj işlemi sonrasında endometrial polip tanısı almıştır. Patolojik inceleme sonucunda “low grade endometrioid adenokarsinom” tanısı konulan hastaya total abdominal histerektomi ve bilateral salpingo-ooferektomi uygulanmıştır. Ameliyat sonrası süreçte hastaya yönelik kanama riski, enfeksiyon riski, akut ağrı, bulantı, konstipasyon, aktivite intoleransı, öz bakım eksikliği, bilgi eksikliği ve düşme riski hemşirelik tanıları belirlenmiştir. Bu tanılar doğrultusunda uygulanan hemşirelik bakımında; yaşamsal bulguların düzenli izlenmesi, kanama ve enfeksiyon belirtilerinin değerlendirilmesi, ağrı kontrolünün sağlanması, bulantının azaltılmasına yönelik girişimlerin uygulanması, erken mobilizasyonun desteklenmesi, sıvı ve beslenme düzeninin izlenmesi, güvenliğin sağlanması ve hasta ile refakatçisine yönelik eğitimlerin verilmesi yer almıştır. Bakım süreci, hastanın öz bakım gereksinimlerini karşılamada yetersiz olduğu erken dönemde tam destekleyici hemşirelik sistemi ile başlatılmış, klinik durumunun iyileşmesiyle birlikte kısmi destekleyici ve eğitici–destekleyici hemşirelik sistemleri doğrultusunda sürdürülmüştür. Orem’in Öz Bakım Eksikliği Hemşirelik Teorisi doğrultusunda planlanan ve uygulanan bakımın, hastanın öz bakım gücünü artırdığı ve iyileşme sürecini olumlu yönde desteklediği belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, jinekoloji alanında çalışan hemşireler için cerrahi sonrası bakımın planlanmasında teorik temelli yaklaşımların önemini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• endometriyal polip
• hemşirelik bakımı
• histerektomi
• olgu sunumu
• öz bakım

Nursing Care of a Patient Who Underwent Hysterectomy Due to Endometrial Polyp in the Framework of Orem's Self-Care Deficit Nursing Theory: Case Report

Öz

This study aimed to evaluate the nursing care of a patient who underwent hysterectomy for an endometrial polyp within the framework of Orem’s Self-Care Deficit Nursing Theory. Data were collected using a “Gynecological Data Collection Form” after obtaining the patient’s verbal and written informed consent. The form included information on sociodemographic characteristics, past and current health history, gynecological and obstetric history, nutritional status, hygiene habits, medical treatment, interventions performed, observations, and the nursing care process. The 60-year-old patient was admitted to the Gynecology and Obstetrics Outpatient Clinic with a complaint of irregular postmenopausal vaginal bleeding and was diagnosed with an endometrial polyp following dilation and curettage. Histopathological examination revealed low-grade endometrioid adenocarcinoma, and the patient subsequently underwent total abdominal hysterectomy with bilateral salpingo-oophorectomy. During the postoperative period, nursing diagnoses of risk for bleeding, risk for infection, acute pain, nausea, constipation, activity intolerance, self-care deficit, deficient knowledge, and risk for falls were identified. Based on these diagnoses, nursing care interventions included regular monitoring of vital signs, assessment of bleeding and infection symptoms, pain management, interventions to reduce nausea, promotion of early mobilization, monitoring of fluid intake and nutritional status, ensuring patient safety, and providing education to the patient and caregiver. The care process was initiated with a wholly compensatory nursing system during the early postoperative period when the patient was unable to meet self-care needs independently, and was continued through partly compensatory and supportive-educative nursing systems as the patient’s clinical condition improved. It was determined that nursing care planned and implemented in accordance with Orem’s Self-Care Deficit Nursing Theory enhanced the patient’s self-care agency and positively supported the recovery process. These findings highlight the importance of theory-based approaches in planning postoperative nursing care for nurses working in the field of gynecology.

Anahtar Kelimeler

• endometrial polyp
• nursing care
• hysterectomy
• case report
• self care

Kaynakça

1. Herkiloğlu D, Gökçe Ş, Göksedef P, Kabaca C, Sağıroğlu G. Endometrial polip öngörüsünün klinik ve demografik bulgular ile ilişkisi. Journal of Academic Research in Medicine. 2020;10(3):283–87.
2. Dreisler E, Stampe Sorensen S, Ibsen P, Lose G. Prevalence of endometrial polyps and abnormal uterine bleeding in a Danish population aged 20–74 years. Ultrasound in Obstetrics and Gynecology: The Official Journal of the International Society of Ultrasound in Obstetrics and Gynecology. 2009;33(1):102–8.
3. Çelik Akçay M, Güngör PN. Bir yıllık endometrial örneklerin retrospektif incelenmesi: 705 olgunun analizi. ODÜ Tıp Dergisi. 2021;8(2):1–6.
4. Kılınç N. Postmenopozal bir kadında dev endometriyal polip. Hitit Medical Journal. 2022;5(1):57–8.
5. Bray F, Laversanne M, Sung H, Ferlay J, Siegel RL, Soerjomataram I, et al. Global cancer statistics 2022: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin. 2024;74(3):229–63.
6. Oliva R, Forgione A, Akladios C, Querleu D, Mastrovito S, Pavone M, et al. Is vaginal hysterectomy outdated? A systematic overview of reviews with future perspectives. Journal of Gynecology Obstetrics and Human Reproduction. 2025;54(7):102968.
7. Concin N, Matias-Guiu X, Cibula D, Colombo N, Creutzberg CL, Ledermann J, et al. ESGO–ESTRO–ESP guidelines for the management of patients with endometrial carcinoma: update 2025. The Lancet Oncology. 2025;26(8):e423–e35.
8. Liu B, Liu Y, Ge X. Evaluation on the efficacy of nursing intervention based on the self-efficacy theory model in elderly patients undergoing total laparoscopic hysterectomy. European Journal of Gynaecological Oncology. 2023;44(1):93–7.

9. Suner ZC, Kalayci D, Sen O, Kaya M, Unver S, Oguz G. Postoperative analgesia after total abdominal hysterectomy: Is the transversus abdominis plane block effective? Niger J Clin Pract. 2019;22(4):478–84.
10. Sindhuja A, John IA, Kittusamy S. Impact of Enhanced Recovery After Surgery (ERAS) protocol on postoperative recovery in patients undergoing total abdominal hysterectomy. European Journal of Cardiovascular Medicine. 2025;15:963–8.
11. Akten M, Aba YA. Jinekolojik onkoloji cerrahisinde ERAS (Enhanced Recovery After Surgery) protokolü doğrultusunda hemşirelik yaklaşımları. Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi. 2024;10(1):27–42.
12. Erdoğan EN, Güvenç G, İyigün E. Orem’in Öz Bakım Eksikliği Hemşirelik Teorisi’ne göre over kanseri nedeniyle ameliyat olan hastanın hemşirelik bakımı: Olgu sunumu. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi. 2023;6(3):749–58.
13. Çelik A, Yıldırım Y. Orem öz bakım eksikliği hemşirelik kuramı’na göre vazovagal senkop’u olan hastanın hemşirelik bakımı: olgu sunumu. Journal of Cardiovascular Nursing. 2016;7(14):182–6.
14. Karadağ A, Çalışkan N, Baykara ZG. Hemşirelik teorileri ve modelleri: Akademi basın ve yayıncılık; 2017.
15. Demirbağ BC. Hemşirelik kuramları kavram haritalarıyla: Akademisyen Kitabevi; 2021.
16. Hartweg DL, Metcalfe SA. Orem’s self-care deficit nursing theory: Relevance and need for refinement. Nursing Science Quarterly. 2022;35(1):70–6.
17. Tanaka M. Orem’s nursing self-care deficit theory: A theoretical analysis focusing on its philosophical and sociological foundation. Nurs Forum. 2022;57(3):480–5.
18. Çelik Yavaş M. Orem’in öz bakım eksikliği kuramı ve bu kurama göre sağ ayak bileği ve pelvis kırığı olan hastanın hemşirelik bakımı. Sağlık ve Toplum. 2019;29(3):99–104.
19. Yip JYC. Theory-based advanced nursing practice: A practice update on the application of Orem’s self-care deficit nursing theory. SAGE Open Nursing. 2021;7:23779608211011993.
20. Tümkaya MN, Eroğlu K, Karaçam Z. The effect of Orem’s Self-Care Deficit Theory-based care during pregnancy and postpartum period on health outcomes: A systematic review and meta-analysis. Int J Nurs Pract. 2024;30(6):e13300.
21. Zhang L, Dong M. Effect of Orem Self-Care Model combined with early rehabilitation training on mechanically ventilated patients in ICU: A retrospective cohort study. Risk Manag Healthc Policy. 2025;18:2967–75.
22. Casarin J, Cromi A, Sgobbi B, Di Siena A, Serati M, Bolis ME, et al. Music therapy for preoperative anxiety reduction in women undergoing total laparoscopic hysterectomy: A randomized controlled trial. Journal of Minimally Invasive Gynecology. 2021;28(9):1618–24.e1.
23. Burma E, Kavlak O. Histerektomi ameliyatı geçiren kadınlarda kaygı, ağrı ve sosyal desteğin derlenme kalitesine etkisi. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi. 2021;10(3):325–33.
24. Bulut Ş, Kaya Peksoy S, Şahin S. Roy Adaptasyon Modelinin menometroraji tanısı ile histerektomi olmuş hastanın hemşirelik bakımında kullanımı: Olgu sunumu. Hemşirelik Bilimi Dergisi. 2024;7(1):108–18.
25. Kocademir L, Aksu H. Histerektomi ameliyatı olan kadının Konfor Kuramına göre hemşirelik bakımı: Olgu sunumu. Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi. 2024;10(1):12–9.
26. Yang L, Lin Y, Long Y. Effect of music on preoperative anxiety and postoperative pain in patients undergoing gynecological surgery: A meta-analysis. PLoS One. 2025;20(4):e0319639.
27. Nelson G, Bakkum-Gamez J, Kalogera E, Glaser G, Altman A, Meyer LA, et al. Guidelines for perioperative care in gynecologic/oncology: Enhanced Recovery After Surgery (ERAS) Society recommendations-2019 update. Int J Gynecol Cancer. 2019;29(4):651–68.
28. Irmak B, Bulut H. Abdominal cerrahi sonrasında bağırsak fonksiyonlarını artırmada farmakolojik olmayan yöntemlerin kullanımı: Kanıtlar ne diyor? Istanbul Gelisim University Journal of Health Sciences. 2021(14):336–50.
29. Ljungqvist O, Scott M, Fearon KC. Enhanced Recovery After Surgery: A Review. JAMA Surg. 2017;152(3):292–8.
30. Liu Y, Liu Y, Yang Z, Wu J, Li J. Risk factors for surgical site infection (SSI) in patients undergoing hysterectomy: A systematic review and meta-analysis. BMJ Open. 2025;15(6):e093072.
31. Morgan DM, Swenson CW, Streifel KM, Kamdar NS, Uppal S, Burgunder-Zdravkovski L, et al. Surgical site infection following hysterectomy: adjusted rankings in a regional collaborative. Am J Obstet Gynecol. 2016;214(2):259.e1–.e8.
32. Berríos-Torres SI, Umscheid CA, Bratzler DW, Leas B, Stone EC, Kelz RR, et al. Centers for Disease Control and Prevention Guideline for the Prevention of Surgical Site Infection, 2017. JAMA Surgery. 2017;152(8):784–91.
33. Berberoğlu BK, Çalışır H. Serebral palsili bir çocuğun orem öz-bakım eksikliği kuramı’na göre hemşirelik bakımı: Olgu sunumu. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2020;4(2):154–67.
34. Yüksel H, Sürme Y. Total kalça artroplastili hastanın orem öz–bakım kuramına göre hemşirelik bakımı: Olgu sunumu. Selçuk Sağlık Dergisi. 2022;3(2):149–65.
35. Bilgehan T, Koç A, İnkaya B. KOAH tanısı ile izlenen bireyin Orem’in Öz Bakım Yetersizlik Kuramı’na göre bakımı: Olgu sunumu. Sağlık Akademisyenleri Dergisi. 2020;7(3):231–8.
36. Güner Ö, Kavlak O. Neuman Sistemler Modeline göre endometriyum kanserli hastanın bakımı: Olgu sunumu. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi. 2015;4(2):94–102.