Ebelerin Doğum Eyleminde Bedensel Engelli Kadınlara Bakım Verirken Yaşadıkları Deneyimler: Nitel Bir Çalışma

Öz

Amaç: Bu çalışma, doğum eylemi sırasında bedensel engelli kadınlara bakım veren ebelerin deneyimlerini, karşılaştıkları güçlükleri ve geliştirdikleri stratejileri belirlemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Nitel araştırma deseniyle yürütülen çalışmada, Türkiye’nin güneyindeki üç devlet hastanesinde doğum salonlarında görev yapan ve en az bir kez bedensel engelli kadına bakım vermiş 12 ebe, amaçlı ve kartopu örnekleme yöntemleriyle seçilmiştir. Ocak–Nisan 2025 döneminde yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanan veriler, tematik analiz yöntemiyle incelenmiş; kodlama ve tema oluşturma süreçleri MAXQDA 2022 programı desteğiyle gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Analizler, ebelerin deneyimlerini yedi ana tema altında toplamıştır: (1) iletişim ve duygusal destek, (2) bireyselleştirilmiş ve yaratıcı bakım stratejileri, (3) eğitim, bilgi ve deneyim yetersizliği, (4) fiziksel ve sistemsel zorluklar, (5) multidisipliner ekip ve iş birliği, (6) doğumun evrelerine göre değişen deneyimler, (7) fiziksel ve duygusal yıpranma. Katılımcılar, özellikle güvene dayalı iletişim, non-farmakolojik ağrı yönetimi, ekip içi koordinasyon ve altyapı uyarlamalarının kadınların güven duygusunu, bakıma katılımını ve destek gereksinimlerinin karşılanmasını kolaylaştırabilecek önemli bileşenler olduğunu bildirmiştir. Sonuç: Bedensel engelli kadınlara doğum bakımında, teknik yeterliliklerin yanı sıra sistemsel düzenlemeler, kapsayıcı protokoller ve duygusal dayanıklılık becerilerinin güçlendirilmesi gerekmektedir. Ulusal düzeyde engelli gebelik bakım kılavuzlarının geliştirilmesi, hizmet içi eğitimlerin yaygınlaştırılması ve sağlık kurumlarının erişilebilirlik altyapısının iyileştirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• ebelik
• engelli kişiler
• doğum
• empati
• sağlık hizmetlerine erişim

Midwives’ Experiences in Providing Care to Women with Physical Disabilities During Labour: A Qualitative Study

Öz

Objective: This study aims to explore the experiences, challenges, and adaptive strategies of midwives caring for women with physical disabilities during labour and delivery. Method: Employing a qualitative phenomenological design, 12 midwives from three state hospitals in southern Turkey, each having provided care to at least one physically disabled woman, were purposefully and snowball sampled. Data were collected from January to April 2025 via semi structured interviews and analyzed using thematic analysis with support from MAXQDA 2022 software. Results: The analysis revealed that the experiences of midwives were grouped under seven main themes: (1) communication and emotional support, (2) individualized and creative care strategies, (3) lack of education, knowledge, and experience, (4) physical and systemic challenges, (5) multidisciplinary teamwork and collaboration, (6) changing experiences according to the stages of labour, and (7) physical and emotional fatigue. Participants particularly reported that trust-based communication, non-pharmacological pain management, intra-team coordination, and infrastructural adaptations were important components that could facilitate women’s sense of safety, participation in care, and fulfillment of support needs. Conclusion: Care for women with physical disabilities during childbirth requires not only technical competencies but also systemic adjustments, inclusive protocols, and strengthened emotional resilience. Recommendations include developing national guidelines for disability inclusive maternity care, expanding in service training, and improving accessibility infrastructure in healthcare settings.

Anahtar Kelimeler

• midwifery
• persons with disabilities
• parturition
• empathy
• health services accessibility

Teşekkür

Bu çalışmanın gerçekleşmesinde değerli katkıları bulunan; veri toplama sürecinde zaman ayırarak deneyimlerini paylaşan ebelerimize içtenlikle teşekkür ederiz.

Kaynakça

1. Pavlidou A, Sarantaki A. Experiences of physically disabled women during childbirth. A systematic review of the latest literature. Maedica (Bucur). 2021 Dec;16(4):685-694. doi: 10.26574/maedica.2020.16.4.685. PMID: 35261672; PMCID: PMC8897807.
2. Heideveld-Gerritsen M, van Vulpen M, Hollander M, Oude Maatman S, Ockhuijsen H, van den Hoogen A. Maternity care experiences of women with physical disabilities: A systematic review. Midwifery. 2021 May;96:102938. doi: 10.1016/j.midw.2021.102938. Epub 2021 Feb 10. PMID: 33636618.
3. Blair A, Cao J, Wilson A, Homer C. Access to, and experiences of, maternity care for women with physical disabilities: A scoping review. Midwifery. 2022 Apr;107:103273. doi: 10.1016/j.midw.2022.103273. Epub 2022 Feb 4. PMID: 35158123.
4. Tarasoff LA, Saeed G, Lunsky Y, Welsh K, Proulx L, Havercamp SM, Parish SL, Brown HK. Prenatal care experiences of childbearing people with disabilities in Ontario, Canada. J Obstet Gynecol Neonatal Nurs. 2023 May;52(3):235-47. doi: 10.1016/j.jogn.2023.02.001. Epub 2023 Mar 17. PMID: 36940781.
5. Nguyen TV, Edwards N, King J. Maternal healthcare for women with physical disabilities in Northern Vietnam: Perspectives of healthcare providers. Disabil Health J. 2023 Apr;16(2):101439. doi: 10.1016/j.dhjo.2023.101439. Epub 2023 Jan 10. PMID: 36739186.
6. Ven C, Marella M, Vaughan C, Slade S, Devine A. Factors influencing the capacity of healthcare providers to deliver disability-inclusive maternity care services: A scoping review. Midwifery. 2025 Apr;143:104321. doi: 10.1016/j.midw.2025.104321. Epub 2025 Jan 31. PMID: 39919674.
7. Nguyen TV, King J, Edwards N, Dunne MP. “Nothing suitable for us”: Experiences of women with physical disabilities in accessing maternal healthcare services in Northern Vietnam. Disabil Rehabil. 2022 Feb;44(4):573-81. doi: 10.1080/09638288.2020.1773548. Epub 2020 Jun 11. PMID: 32525409.
8. Nguyen TV, King J, Edwards N, Dunne MP. Whose decision? Caesarean section and women with physical disabilities in Northern Vietnam: A qualitative study. Midwifery. 2022 Jan;104:103175. doi: 10.1016/j.midw.2021.103175. Epub 2021 Oct 25. PMID: 34740027.

9. Diamanti A, Zampeli MV, Taskou C, Lykeridou A, Sarantaki A. Midwives’ knowledge and attitudes regarding perinatal care for women with disabilities. Cureus. 2024 Aug 22;16(8):e67456. doi: 10.7759/cureus.67456. PMID: 39310571; PMCID: PMC11415772.
10. Temane AM, Magagula FN, Nolte AGW. Midwives’ lived experiences of caring for women with mobility disabilities during pregnancy, labour and puerperium in Eswatini: A qualitative study. BMC Womens Health. 2024 Apr 1;24(1):207. doi: 10.1186/s12905-024-03032-z. PMID: 38561691; PMCID: PMC10986101.
11. Magagula F, Temane A, Nolte AGW. Women with mobility disabilities’ experiences of maternity care during pregnancy, labour and puerperium in Eswatini. Health SA. 2022 Nov 30;27:1861. doi: 10.4102/hsag.v27i0.1861. PMID: 36483508; PMCID: PMC9724078.
12. Kapan BK, & Boyacıoğlu NE. Engelli gebelerin karşılaştıkları zorluklar ve ebelik yaklaşımı. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, 2019;8(2):64-71.
13. Cirban Ekrem E, Demirel Bozkurt Ö, & Daşıkan Z. Engelli kadın olarak anne olmak. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 2023;6(1):238-46. https://doi.org/10.38108/ouhcd.991142
14. Aluş Tokat M, Yanik F, Bilgiç D, Başoğlu M, et al. İncinebilir kadınların doğum ve postpartum dönem bakım deneyimleri: Holistik hemşirelik yaklaşımları. Etkili Hemşirelik Dergisi, 2024;17(2):307-23. https://doi.org/10.46483/jnef.1468705
15. Doğan Gangal A, Şimşek Şahin E, Şentürk Erenel A. Engelli kadınların perinatal dönemde yaşadığı güçlükler ve çözüm önerileri. Journal of Nursology. 2023;26(3):226-30. doi:10.5152/JANHS.2023.23377
16. Kaloğlu Binici D. Ortopedik engelli kadınlarda üreme sağlığı sorunları ve çözüm yolları. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2021;3(2):134-44. doi:10.46413/boneyusbad.932845
17. Yanmaz FH, Bozkurt MA, & Cesur B. An overlooked point in midwifery practices: A traditional review on prenatal period and care in physically disabled women. Anatolian Journal of Health Research, 2022;3(3):154-6. https://doi.org/10.29228/anatoljhr.64878
18. Creswell JW. Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Approaches. 3rd ed. Thousand Oaks, CA: SAGE Publications; 2013.
19. Palinkas LA, Horwitz SM, Green CA, Wisdom JP, Duan N, Hoagwood K. Purposeful sampling for qualitative data collection and analysis in mixed method implementation research. Adm Policy Ment Health. 2015;42(5):533-44. doi:10.1007/s10488-013-0528-y
20. Guest G, Bunce A, Johnson L. How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Methods. 2006;18(1):59–82. https://doi.org/10.1177/1525822X05279903
21. Braun V, Clarke V. Using thematic analysis in psychology. Qual Res Psychol. 2006;3(2):77–101. doi:10.1191/1478088706qp063oa
22. Braun V, Clarke V. Psikolojide tematik analizin kullanımı. Şad SN, Özer N, Atlı A, çevirenler. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi. 2019;7(2):873-98. doi:10.14689/issn.2148-2624.1.7c.2s.17m
23. Hunter B. Emotion work in midwifery: An ethnographic study of the emotional work undertaken by a sample of student and qualified midwives in England. Midwifery. 2004;20(2):161–72.
24. Mollart L, Skinner VM, Newing C, Foureur M. Factors that may influence midwives work-related stress and burnout. Women Birth. 2013;26(1):26–32. doi:10.1016/j.wombi.2011.08.002
25. Pezaro S, Clyne W, Turner A, Fulton EA, Gerada C. ‘Midwives overboard!’ Inside their hearts are breaking, their makeup may be flaking but their smile still stays on. Women Birth. 2016;29(3):e59–66. doi:10.1016/j.wombi.2015.10.006