Ekolojik Ayak İzi ve İklim Değişikliği: Üniversite Öğrencilerinin Farkındalığı ve Duygusal Tepkileri

Öz

Amaç: Üniversite öğrencilerinin çevresel etkileri anlama düzeyleri, iklim değişikliğine dair endişeleri ve bu değişiklikleri önleme konusundaki umutları, geleceğin sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, üniversite öğrencilerinin ekolojik ayak izi farkındalığını, iklim değişikliği ile ilgili endişe düzeylerini ve iklim değişikliğinin önlenmesi ile ilgili umut düzeyini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Gereç ve yöntem: Çalışma üniversite öğrencileri üzerinde yürütülmüştür. Çalışmaya katılmayı kabul eden toplam 1.095 üniversite öğrencisi çalışma grubunu oluşturmuştur. Anket formunun ilk bölümünde katılımcıların sosyodemografik özellikleri ve ekolojik ayak izi farkındalıkları, ikinci bölümde İklim Değişikliği Endişe Ölçeği, üçüncü bölümde İklim Değişikliği Umut Ölçeği ve anketin son bölümünde Ekolojik Ayak İzini Azaltılmasına Yönelik Farkındalık Ölçeği yer almaktadır. Bulgular: İklim Değişikliğinin Önlenmesine Yönelik Umut Ölçeği ile Ekolojik Ayak İzini Azaltma Farkındalık Ölçeği'nden alınan puanlar arasında orta düzeyde pozitif korelasyon bulunmuştur. İleri analizde, aile geliri asgari ücret ve üzeri olanların ve kadınların ekolojik ayak izlerini azaltma konusunda daha yüksek farkındalığa sahip olduğu ortaya koyulmuştur. Sonuç: Tüketicilerin ekolojik ayak izlerini azaltma konusunda farkındalıklarını artırmak için üniversitelerin öncülüğünde kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliği yapmak önemlidir. İnternetin ve sosyal medyanın gücünü kullanarak etkileşimi artırmak, daha fazla insana ulaşmayı sağlayabilir.

Anahtar Kelimeler

• iklim değişikliği
• ekolojik ayak izi
• çevre bilinci
• üniversite öğrencileri
• iklim değişikliği endişesi

Ecological Footprint and Climate Change: Awareness and Emotional Responses of University Students

Öz

Objective: University students' level of understanding of environmental impacts, their concerns about climate change, and their hopes for preventing these changes are of great importance for the sustainability of the future. This study aims to assess university students' awareness of their ecological footprint, their level of worry about climate change, and their level of hope regarding the prevention of climate change. Materials and methods: The study was conducted on university students. A total of 1,095 university students who accepted to participate in the study formed the study group. The first section of the questionnaire form included participants' sociodemographic characteristics and ecological footprint awareness, The second section included the Climate Change Worry Scale, the third section included the Climate Change Hope Scale, and the final section of the questionnaire included the Awareness Scale for Reducing Ecological Footprint. Results: A moderate level positive correlation was found between the scores obtained from the Climate Change Hope Scale and the Awareness Scale for Reducing Ecological Footprint. In Further analysis revealed that women and whose family income was minimum wage or higher had a higher awareness of reducing their ecological footprint. Conclusion: It is important to work with public and private sector organizations and civil society organizations under the leadership of universities to increase consumers' awareness of reducing their ecological footprint. Using the power of the internet and social media to increase interaction can enable reaching more people.

Anahtar Kelimeler

• climate change
• ecological footprint
• environmental awareness
• university students
• climate change worry

Kaynakça

1. Wackernagel M, Rees W. Our ecological footprint: Reducing human impact on the Earth. Philadelphia: New Society Publishers; 1998. p. 7–85
2. Global Footprint Network. Global footprint data (Internet). 2024 (cited 2025 Dec 18). Available from: https://data.footprintnetwork.org
3. United Nations. United Nations Framework Convention On Climate Change. Available from: https://www.un.org/en/conferences/environment/rio1992
4. Zulfiqar K, Sabir AA, Nawaz AR, Farasat F. Urbanization in a globalized world: Reviewing environmental sustainability in developing countries. Popul Econ. 2024;8(3):70–85.
5. Li M, Bai Q, Du W. The world is different because of you: global warming, technological progress and economic development. Struct Change Econ Dyn. 2025;74:202–11.
6. IPCC. Summary for Policymakers. In: Climate Change 2023: Synthesis Report. Contribution of Working Groups I, II and III to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [Core Writing Team, H. Lee and J. Romero (eds.)]. IPCC, Geneva, Switzerland, 2023 pp. 1-34, doi: 10.59327/IPCC/AR6-9789291691647.001
7. United Nations. UN Environment Programme. Making peace with nature: A scientific blueprint to tackle the climate, biodiversity and pollution emergencies. Nairobi, 2021. https://www.unep.org/resources/making-peace-nature
8. Ágoston C, Urbán R, Nagy B, Csaba B, Kőváry Z, Kovács K, et al. The psychological consequences of the ecological crisis: Three new questionnaires to assess eco-anxiety, eco-guilt, and ecological grief. Clim Risk Manag. 2022;37:100441.

9. Albayrak AN, Atasayan Ö. Yerel düzeyde iklim değişikliği farkındalığı analizi / Gebze örneği. Tübav Bilim Dergisi, 2017;10(4):1-10.
10. Çıplak E. The mediating role of the future time perspective in the relationship between global climate change awareness and hope for the prevention of climate change. South African Journal Of Psychology, 2022;52(4), 498-509.
11. Hickman C, Marks E, Pihkala P, et al. Climate anxiety in children and young people and their beliefs about government responses to climate change: A global survey. Lancet Planet Health. 2021;5(12):E863–73.
12. Korkmaz M, Şahin H. İklim değişikliği endişesini etkileyen faktörler: Mersin iline yönelik bir araştırma. Turk J For Sci. 2023;7(2):210–22.
13. Gurbuz IB, Nesirov E, Ozkan G. Investigating environmental awareness of citizens of Azerbaijan: A survey on ecological footprint. Environ Dev Sustain. 2021;23:10378–96.
14. Er O, Demirsoy NP, Yıldız P, Arslangiray Ö, Kırımlıoğlu N, Akbay F, et al. Impacts of climate change on health: A current assessment. Asian J Environ Ecol. 2024;23(12):134–48.
15. Tekindal MA, Zabzun G, Özel Z, Demirsöz M, Tekindal M. Awareness scale for reducing ecological footprint: A validity and reliability study. Eur J Sci Technol. 2021;27:439–5.
16. Stewart AE. Psychometric properties of the climate change worry scale. Int J Environ Res Public Health. 2021;18(2):494.
17. Gezer M, İlhan M. İklim değişikliği endişesi ölçeği: Türkçeye uyarlama çalışması. Ege Coğrafya Derg. 2021;30(1):195–204.
18. Li C, Monroe MC. Development and validation of the climate change hope scale for high school students. Environ Behav. 2018;50(4):454–79.
19. Gezer M, İlhan M. İklim değişikliğinin önlenmesine yönelik umut ölçeği: Türkçeye uyarlama çalışması. Akdeniz Eğit Araştırmaları Derg. 2020;14(34):337-56.
20. Bloom BS. Learning for mastery. Eval Comment. 1968;1:1-12.
21. Akın S, Kara A. Factors affecting the ecological footprints of academicians: a case study from Dicle University, Türkiye. Appl Ecol Environ Res. 2025;23(2):1815-30.
22. Çelik A, Küçük A. Toplumsal cinsiyet açısından çevre duyarlılığı: Şanlıurfa örneği. Dicle Univ İİBF Derg. 2022;12(24):387–406.
23. Strapko N, Hempel L, MacIlroy K, Smith K. Gender differences in environmental concern: Reevaluating gender socialization. Soc Nat Resour. 2016;29(9):1015–31.
24. Medina MAP, Toledo-Bruno AG. Ecological footprint of university students: Does gender matter? Glob J Environ Sci Manag. 2016;2(4):339–44.
25. Zhao Z, Gong Y, Li Y, Zhang L, Sun Y. Gender-related beliefs, norms, and the link with green consumption. Front Psychol. 2021;12:710239.
26. Patrick R, Snell T, Gunasiri H, Garad R, Meadows G, Enticott J. Prevalence and determinants of mental health related to climate change in Australia. Aust N Z J Psychiatry. 2023;57(5):710–24.
27. Shen J, Saijo T. Reexamining the relations between socio-demographic characteristics and individual environmental concern: Evidence from Shanghai data. J Environ Psychol. 2008;28(1):42-50.
28. Alam MM, Zakaria AFM. A probit estimation of urban bases of environmental awareness: evidence from Sylhet City, Bangladesh. Development Compilation. 2013;9(1).
29. Strieder Philippssen J, Soares Angeoletto FH, Santana RG. Education level and income are important for good environmental awareness: a case study from South Brazil. Ecol Austral. 2017;27(1):39–44.
30. Ogunbode CA, Arnold K. A study of environmental awareness and attitudes in Ibadan, Nigeria. Hum Ecol Risk Assess. 2012;18(3):669–84.
31. Fiala A. Nero’s fiddle: On hope, despair, and the ecological crisis. Ethics Environ. 2010;15(1):51–68. doi:10.2979/ete.2010.15.1.51.
32. Helm S, Kemper JA, White SK. No future, no kids–no kids, no future? An exploration of motivations to remain childfree in times of climate change. Popul Environ. 2021;43:108–29.
33. Boluda-Verdu I, Senent-Valero M, Casas-Escolano M, Matijasevich A, Pastor-Valero M. Fear for the future: Eco-anxiety and health implications, a systematic review. J Environ Psychol. 2022;84:101904.
34. Biçer BK, Vaizoğlu SA. Hemşirelik bölümü öğrencilerinin küresel isınma/iklim değişikliği hakkındaki bilgi ve farkındalıklarının belirlenmesi. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 2015:2(2):30-43.
35. Mbow C, Rosenzweig C, Barioni LG, Benton TG, Herrero M, Krishnapillai M, et al. Food security. In: Climate change and land: an IPCC special report on climate change, desertification, land degradation, sustainable land management, food security, and greenhouse gas fluxes in terrestrial ecosystems. Intergovernmental Panel on Climate Change; 2019. p. 437–550.
36. Partigöç NS, Soğancı S. Küresel iklim değişikliğinin kaçınılmaz sonucu: Kuraklık. Resilience, 2019;3(2):287-99.