-

Öz

Objective: This study of women over 55 years of age andover was performed to determine some sociodemographic characteristics and healthy life style behaviorof the womenand to develop suggestions suitable to be applied atprimary health care services in accordance with the resultsof the study.Method: 131 women 55 years of age and older, applyingto the primary health care centers numbered 1, 2 and 3for evaluation and treatment in the town of Akşehir ofKonya province were accepted to the study. Data werecollected through a questionnaire developed by theresearchers.SPSS 15 statistical software package was used for dataanalyses. Kolmogorov-Smirnov test, One-Way Analysis ofVariance, Kruskal-Wallis Test, Mann-Whitney U Test andchi-square test were used for data evaluation. Significancelevel was taken as 0.05 and the data were evaluated by95 % confidence interval.Results: The age of the participants ranged from 55 to 82and the mean age was 62.8 ± 6.8. and point average ofthe healthy life-style behaviors was found as107.81±1.07.Of the women in the study, 44.3% wereilliterate, 12.2% were literate without any formal training;62 and lower aged women were graduates of primaryschool by 84.9%; of the 63 years and over women,93.1% were primary school graduates. The averagemonthly income of the women was found to be 747,6 ±492,7 and 50% of the participants described theirincomes as moderate.As a result of the statistical analyses, women’s pointaverages of healthy life-style behaviors varied byeducational status (p<0.05). While no relationship wasfound between monthly income and occurrence of illness(p>0.05), there was a relationship between monthlyincome and education level, also marital status (p< 0.05).There was a positive but poor relationship betweenmonthly income and points of healthy life-style behaviors(p=0,303 >0.01, r=0,123).The age of the participants was negatively related to thehealthy life-style points (p=0,004 <0.01, r=-0,306).Conclusion: The results highlight the importance ofservices and educational programs organized withconsideration to different age groups and their socioeconomic levels. Primary health care units have animportant role in providing these services. Small grouptrainings organized in consideration of the losses ofsensorial and cognitive abilities in the elders will beeffective to promote their communication skills as well asdeveloping and maintaining healthy life-style behaviors

Anahtar Kelimeler

• Women of 55 years and over,Sociodemographic features, Healthy life-style behaviors

Mayıs-Haziran 2013

Öz

Amaç: Bu çalışmada, 55 yaş ve üzerindeki kadınlarınsosyodemografik özelliklerinin ve sağlık alışkanlıklarınınsaptanması, elde edilen sonuçlar doğrultusunda, özelliklebirinci basamak sağlık hizmetleri kapsamında uygulanabilirönerilerin geliştirilebilmesi amaçlanmıştır.Yöntem: Çalışma Konya ili Akşehir ilçesinde 1, 2 ve 3No.lu sağlık ocaklarına tetkik ve tedavi için başvuran 55yaş ve üstü 131 kadına uygulanmıştır. Veriler araştırmacılartarafından geliştirilen anket formu ile toplanmıştır.Toplanan verilerin analizinde SPSS-15 istatistik PaketProgramı kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde,Kolmogorov-Smirnov Testi, Bağımsız Örneklem Tek YönlüVaryans Analizi, Kruskal-Wallis Testi, Mann-Whitney U testive Ki-Kare önemlilik testi kullanılmıştır. Veriler p<0,05anlamlılık derecesi ve %95 güven aralığındadeğerlendirilmiştir.Bulgular: Katılımcıların yaşları 55 ile 82 arasındadeğişmektedir ve yaş ortalamaları 62,8±6,8, sağlıklı yaşambiçimleri davranışları ölçeği puan ortalamaları107,81±1,07 olarak bulunmuştur. Kadınların yaklaşıkyarısının (%44,3’ü) okuma yazma bilmediği, %12,2’sininise okuryazar olduğu, ancak herhangi bir öğrenimseviyesine sahip olmadığı görülmüştür. Kadınların aylık gelirortalaması 747,6 ± 492,7 TL olarak bulunmuştur ve%50’si gelir durumunu orta olarak nitelemektedir.Yapılan istatistiksel analizler sonucunda, kadınların SYBDÖpuan ortalamalarının öğrenim durumlarına göre değiştiği(p<0,05) saptanmıştır. Aylık gelir ile hastalık bulunmadurumu arasında ilişki saptanmazken (p>0,05), eğitimdüzeyi ve medeni durum ile kadınların aylık gelirleriarasında ilişki bulunmuş (p< 0,05), aylık gelirleri ile sağlıklıyaşam biçimleri davranışları ölçeği puanları arasında isepozitif yönde zayıf bir ilişkinin (p=0,303 >0.01, r=0,123)olduğu görülmüştür. Katılımcıların yaşları ile SYBDÖpuanları arasında negatif yönde doğrusal bir ilişki vardır(p=0,004 <0.01, r=-0,306).Sonuç: Araştırma sonuçları, özellikle yaş gruplarını vekişilerin sosyoekonomik düzeylerini dikkate alaraksunulacak hizmetlerin ve düzenlenecek eğitimlerinönemine dikkat çekmektedir. Bu hizmetlerin sunulmasındada birinci basamak sağlık hizmetlerinin önemli bir yeribulunmaktadır. Özellikle yaşlılardaki duyusal ve zihinselyeti kayıpları dikkate alınarak düzenlenecek küçük grupeğitimleri, yaşlıların sağlıklı yaşam biçimi davranışlarınıkazanmalarını ve sürdürmelerini sağlamanın yanı sıra,birbirleri ile olan iletişimlerini artırmada da etkili olacaktır

Anahtar Kelimeler

• 55 yaş ve üzeri kadın,Sosyodemografik özellikler, Sağlıklı yaşam biçimidavranışları

Kaynakça

1. Soygür H, Alptekin K, Atbaşoğlu EC, Herken H. Şizofreni ve diğer psikotik bozukluklar. 1. Baskı. Türkiye Psikiyatri Derneği Yayınları; Ekim 2007. s. 500.
2. T.C.Sağlık Bakanlığı. Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü, Başkent Üniversitesi, ulusal hastalık yükü ve maliyet etkililik projesi, hastalık yükü final rapor. Ankara: 2004.
3. Kılıç C. Erişkin nüfusta ruhsal hastalıkların yaygınlığı, ilişkili faktörler, yetiyitimi ve ruh sağlığı hizmeti kullanım sonuçları. Türkiye Ruh Sağlığı Profili Raporu. T.C Sağlık Bakanlığı; 1998.
4. Goffman E. Stigma: Notes on the management of spoiled identity. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall; 1963.
5. Sadock BJ, Sadock VA. Schizophrenia. In: Kaplan & Sadock’s Synopsis of psychiatry. Behavioral Sci ences/Clinical psychiatry. Ninth ed. Lippincott Williams & Wilkins; 2003. p. 476, 494.
6. Yaşlı ve Hasta Bakım Hizmetleri. Erişim tarihi
7. 02012, http://eogrenme.anadolu.edu.tr /eKitap/SHZ203U.pdf
8. Oğlak S. Türkiye’de yaşlı bireylerin bakım

9. gereksinimlerine yönelik yaşadığı ortamda
10. sunulacak bakım modelleri. İş, Güç Endüstri İlişkileri
11. ve İnsan Kaynakları Dergisi 2011; 13(04):115-30.
12. Yaşlanma Ulusal Eylem Planı Uygulama Programı
13. Taslağı. Erişim Tarihi 17.04.2012,
14. http://www.ozurluveyasli.gov.tr/
15. Yaşlılık döneminde yaşam kalitesi kavramı: Kadın
16. sağlığı bakışı. Erişim tarihi 17.05.2012,
17. www.huksam.hacettepe.edu.tr/
18. International Data Base. Erişim tarihi 25.03.2013,
19. http://www.census.gov/population/
20. international/data/idb/informationGateway.php
21. Japanese population in the Japan proper estimated
22. by the Cabinet Bureau of Statistics. Erişim tarihi 25.03.2013,
23. http://www.stat.go.jp/data/nenkan/ pdf/yhyou02.pdf
24. WHO Country Statistics. Erişim tarihi:25.03.2013,
25. http://www.who.int/gho/countries/en/ index.html#T
26. TÜİK. İstatistiklerle Türkiye 2011. Erişim tarihi 13.06.2012,
27. https://www.tuik.gov.tr/AltKategori.do?ust_id=11
28. TÜİK. Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS)
29. Sonuçları. Erişim tarihi 21.05.2012,
30. http://www.tuik.gov.tr/PreTablo.do?alt_id=37
31. TÜİK. Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) Sonuçları. Erişim 21.05.2012, http://www.tuik.gov.tr/PreTablo.do?alt_id=37
32. World Health Organization - NCD Country Profiles, 2011.
33. The Official Gateway to Sweden. Quick facts about sweden. Erişim tarihi 04.09. 2012, http://www.sweden.se/eng/Home/Quick-facts/
34. Demografik indicators, 2011. Erişim 14.03.2012, http://dati.istat.it/?lang=en#
35. Edebalk PG. New modes of delivering elderly care in Sweden. School of Social Work, Lund University. Presentation at Nordic day, Paris. July 1, 2008.
36. Laragy C, Naughtin G. Increasing consumer choice in aged care services- A position paper. Working for an Australia free of poverty. Brotherhood of St Laurence; 2009.
37. SCB Statistics Sweden. Population statistics population pyramid for 200 years. Erişim 07.04. 2012,http://www.scb.se/Pages/TableAndChart _43017.aspx
38. Country statıstıcal profiles: Key tables from OECD – 2011OECD Factbook Statistics. For explanatory notes, OECD Factbook 2011-2012. Erişim 23.03.2012,(doi: 10.1787/factbook-2011-en) http://dx.doi.org/10.1787/csp-swe-table- 2011-1-en
39. WHO. Sweden: Health profile. Erişim 07.04.2012, http://www.who.int/gho/countries/swe.pdf
40. Trydegård GB. Welfare services for the elderly in Sweden at the beginning of the 21st century – Still in Line with the Nordic Welfare state model?
41. Baek JH, Son JH, Zarit SH, Sundström G. Old-Age care in Sweden: Possible implications for aging services in Korea. Journal of the Korea Gerontological Society 2004; 24: 41-56.
42. Edebalk PG. Ways of funding and organising elderly care in Sweden. T. Bengtsson ed. In: Population Ageing - A Threat to the Welfare State?, Demographic Research Monographs. DOI 10.1007/978-3-642-12612-3_5, Springer-Verlag Berlin Heidelberg; 2010. p: 65-80.
43. Pavolini E, Ranci C. Restructuring the welfare state: reforms in long-term care in Western European countries. Journal of European Social Policy 0958-9287;18: 246–59.
44. Social insurance in Sweden. Ministry of Health and Social Affairs; December 2009.
45. Hedman NO, Johansson R, Rosenqvist U. Clustering and inertia: structural integration of home care in Swedish elderly care. International Journal of Integrated Care – Vol. 7, 12 September 2007 – ISSN 1568-4156. Erişim 07.04.2012, http://www.ijic.org/
46. The Official Gateway to Sweden. Elderly care: A challenge for our future. Erişim 05.09.2012 http://www.sweden.se/eng/Home/Society/ Elderly- care/Facts/Elderly-care/
47. Elderly care: Ensuring quality of life. Published by the Swedish Institute. 2010. Erişim 07.04. 2012, www.sweden.se/elderly/
48. Taşçı F. Yaşlılara yönelik sosyal politikalar: İsveç, Almanya, İngiltere ve İtalya örnekleri. Çalışma ve Toplum 2010; 1: 175-202.
49. Sundström G. Swedish old-age care: traditions, challenges, and experiences. Institute of Gerontology Swedish Association of School of Health Sciences, Jönköping Retired Persons (SPF).
50. İstanbul Ticaret Odası Avrupa Birliği ve Uluslarası İşbirliği Şubesi İtalya Ülke Raporu. Erişim 05.09.2012, http://Www.İto.Org. Tr/
51. Rescaling social welfare policies in Italy. Erişim 22.09.2012, http://www.euro.centre.org/ rescalingDocuments/files/Italy.pdf
52. Health services benefit catalogue in Europe, Country Report:İtaly. Erişim 03.04.2012, http://www.ehma.org/files/Benefit_Report _Italy.pdf
53. EUROFAMCARE National Background Report For Italy, 2004. Erişim 16.03.2012, http://www.uke.de/extern/eurofamcare/ documents/nabares/nabare_italy_rc1_a4.pdf
54. Providing integrated health and social care for older persons in Italy. Erişim 14.03.2012, http://www.imsersomayores.csic.es/documentos/ documentos/procare-providingitaly-01.pdf
55. WHO/Health for all datebase – Basic statistics for Netherlands (http://www.euro.who.int/eprise /main/WHO/CountryInformation/HFAExtracts? Country=NET&CtryName=Netherlands&language =English)
56. 2011 Population Reference Bureau. Erişim 29.09.2012, http://www.prb.org/Publications/ Datasheets/2011/world-population-data- heet/data-sheet
57. Mackenbac P, Sharp upturn of life expectancy in the Netherlands: effect of more health care for the elderly? Eur J Epidemiol 2011; 26:903–14.
58. Ed.Börsch-Supan A(Coordinator), Brugiavini A, Jürges HJ et al. Health, ageing and retirement in Europe - First results from the survey of health, ageing and retirement in Europe. 2005. http://www.share-project.org
59. Ministry of Health, Welfare and Sports. En route to a sustainable system of long term care and social support. 2004. http://www.minvws.nl/images/ wmoengelsetekst0107_tcm11-74557.pdf
60. Carey D. Coping with population ageing in the Netherlands. OECD Economics Department working papers no: 325. 2002.
61. Mieke Draijer, MD Dutch. Association for the elderly care physicians, Martin Smalbrugge, MD PhD GERION, institute for training of elderly care physicians The Dutch Health Care system and Dutch nursing home care: a bird. viewhttp://www.americangeriatrics.org/files/ documents/annual_meeting/2011/handouts/ friday/long_term_care/M_Smalbrugge.pdf
62. Schäfer W. Health Systems in Transition.The Netherlands Vol. 12 No.1, 2010.
63. Measuring the quality of long-term care. Eurohealth 2010; 16: 2.
64. Ageing and long-term care. Volume 17, Number 2–3, 2011.
65. Graziano Onder, Assessment of nursing home residents in Europe: the Services and Health for Elderly in Long TERm care (SHELTER) study. BMC Health Services Research 2012; 12:5
66. Ribbe MW. Nursing homes in 10 nations: a comparison between countries and settings - Continuing and Rehabilitative Care for Elderly People: A Comparison of Countries and Settings.
67. Geriatric medicine section in UEMS. The Netherland. http://www.uemsgeriatricmedicine. org/geriatrics_in_eu.php?m=2&c=the_ netherlands
68. Japon istatistik kurumu.2009 nüfus istatistikleri. Erişim tarihi 04.04.2012, http://www.stat.go.jp/english/data/nenkan/ back60/1431-02.htm
69. Japan Demographics Profile 2012. Erişim tarihi 01.04.2012, http://www.indexmundi.com/japan/ demographics_profile.html
70. National Institute of Population and Social Security Research. Erişim tarihi 08.04.2012, http://www.ipss.go.jp/pr-ad/e/eng/04.html
71. Australia/Japan – A comparison of aged care. Erişim tarihi:15.03.2012, http://www.health.gov.au/internet/main/ publishing.nsf/Content/ageing-publicat- ausjap.htm/$file/austjap.pdf
72. Aging In Japan - Focusing on Long-Term Care Insurance Erişim 08.10.2012, http://www.slideshare.net/keiroservices/aging-in- japan-focusing-on-longterm-care-insurance
73. Giray H, Meseri R, Saatlı G, Yücetin N, Aydın P, Uçku R. Türkiye’ye ilişkin yaşlı sağlığı örgütlenmesi model önerisi. TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni 2008; 7(1):81-6.
74. Mandıracıoğlu A. Dünyada ve Türkiye’de yaşlıların demografik özellikleri. Ege Tıp Dergisi 2010; 49(3):39-45-EK.
75. Hacettepe Üniversitesi, Nüfus Etütleri Enstitüsü. Türkiye Nüfus Sağlık Araştırması 2008. Erişim 13.06.2012, http://www.hips.hacettepe.edu.tr/tnsa2008/ data/TNSA-2008_ana_Rapor-tr.pdf
76. T.C. Milli Eğitim Bakanlığı. Hasta ve Yaşlı Hizmetleri Yaşlı Bakım hizmetleri. Ankara, 2011. Erişim 24.08.2012, http://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/ modul_pdf/723H00020.pdf
77. Çohaz A. Ülkemizde yaşlılık politikaları. Akademik Geriatri Kongresi. 26-30 Mayıs 2010, Kıbrıs.
78. Sosyal Hizmet Uzmanı. Türkiye'de yaşlılık ve yaşlılara verilen hizmetler. Erişim 24.08.2012, http://www.sosyalhizmetuzmani.org/ turkiyedeyaslilar.htm. Erişim tarihi:24.08.2012.
79. Uçku R, Şimşek H. Halk sağlığı uygulamaları ve yaşlanma; Ne kadar yeterli? Aslan D, Ertem M, eds. Yaşlı sağlığı: Sorunlar ve çözümler. Halk Sağlığı Uzmanları Derneği-Palme yayıncılık; 2012, 1. Baskı. p. 9-11.
80. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevlerı Hakkında Kanun Hükmünde Kararname. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Özürlü ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü. Erişim 12.06.2012, http://www.ozurluveyasli.gov.tr/tr/html/402
81. Çatak B, Kılınç AS, Badıllıoğlu O, Sütlü S, Sofuoğlu AE, Aslan D. Burdur’da evde sağlık hizmeti alan yaşlı hastaların profili ve evde verilen sağlık hizmetleri. Türkiye Halk Sağlığı Dergisi 2012;10(1):13-21.
82. Bilinç; kişinin kendisini ve çevresini algılayabilmesi
83. ve uyaranlara uygun yanıt verebilmesi durumudur.
84. Bilinç değişikliği, acil servislere en sık başvuru
85. nedenlerinden biridir. Bu durum, beyin hasarını ve
86. ölümü önlemek için erken tanı ve tedavi
87. gerektirmektedir. Bilinç düzeyini saptamak, olayın
88. ağırlığını anlamada, bilinç düzeyindeki değişikliği
89. izlemede ve tedaviye yanıtı değerlendirmede
90. önemlidir. Bilinç değişikliği nedenleri yaşa göre
91. değişmekle birlikte; sıklıkla enfeksiyonlara,
92. zehirlenmelere ve travmalara bağlı olarak meydana gelmektedir.
93. Bilinci kapalı bir hastanın yönetimi, etiyolojik
94. nedenlerin tedavisi ve komplikasyonların
95. önlenmesine dayanır. Tedavinin amacı, beyindeki
96. hasarı en aza indirmektir. Beynin yüksek kan
97. akımına ve sürekli oksijen sunumuna gereksinim
98. duymasından dolayı destek tedavi öncelikli olmalıdır.
99. Hastalığın seyri; komanın nedenine, komada kalış
100. süresine ve komanın derinliğine bağlı olarak değişmektedir.
101. Anahtar sözcükler: Bilinç değişikliği, Koma, Çocuk.
102. Sharma S, Kocher GS, Sankhyan N, ve ark.
103. Approach to the child with coma. Indian J
104. Pediatr 2010; 77(11): 1279-87.
105. Paksu MŞ, Taşdemir HA. Çocuklarda akut bilinç
106. değişikliğine yaklaşım. Güncel Pediatri 2006; 3:80- 7.
107. Berger JR. Clinical approach to stupor and coma.
108. In:Bradley WG, Daroff RB, Fenichol GM, Jankovic
109. (eds). Philadelphia: Butterworsh&Heinemann; 2004: 43-64.
110. Ibekwe RC, Ibekwe MU, Onwe OE, Nnebe
111. Agumadu UH, Ibe BC. Non-traumatic childhood
112. coma in Ebonyi State University Teaching Hospital,
113. Abakaliki, South Eastern Nigeria. Niger J Clin Pract. 2011; 14(1): 43-6.
114. Fouad H, Haron M, Halawa EF, Nada M. Nontraumatic coma in a tertiary pediatric emegency department in Egypt: etiology and outcome. J Child Neurol 2011; 26(2):136-41.
115. Anand G, Shefler A, McShane T. Diagnosis and outcome of children admitted to a pediatric intensive care unit with unexplained coma. Arch Dis Child 2011; 96(11): 1091.
116. Akbary S, Kannikeswaran N. Acute onset altered mental status in a previously healty teenager. Pediatr Emerg Care 2012; 28(4): 376-9.
117. Jindal A, Singhi SC, Singhi P. Non-traumatic coma and altered mental status. Indian J Pediatr 2012; 79(3): 367-75.
118. Kaya Ü, Yalnızoğlu D. Bilinci kapalı hastaya yaklaşım. Katkı Pediatri Dergisi 2008; 30(6):727- 47.
119. Seshia SS, Bingham WT, Kirkham FJ, Sadanand V. Nontraumatic coma in children and adolescents: diagnosis and management. Neurol Clin 2011; 29(4): 1007-43.
120. Kirkham FJ. Non-traumatic coma in children. Arch Dis Child 2001; 85: 303-12.
121. Swaiman KF, Ashwal S, Ferriero DM, eds. Pediatric neurology principles & practice. 4 th edition. Philadelphia: Mosby; 2006. Vol. 1&2.
122. Raman S, Sreenivas V, Puliyel JM, Kumar N. Comparison of alert verbal painful unresponsiveness scale and the Glasgow Coma Score. Indian Pediatr 2011;48(4):331-2.
123. Figg RE, Burry TS, Vander Kolk WE. Clinical efficacy of serial computed tomographic scanning in severe closed head injury patients. J Trauma 2003; 55:1061.
124. Çıtak A. İntrakraniyal basınç artışı ve tedavisi. Türkiye Klinikleri 2011;7(1):136-42.
125. Khodapanahandeh F, Najarkalayee NG. Etiology and outcome of non-traumatic coma in children admitted to pediatric intensive care unit. Iran J Pediatr 2009;19(4):393-8.