Aile Sağlığı Merkezlerine Başvuran 30-70 Yaş Grubu Kadınların Ulusal Kanser Taramalarına Yönelik Bilgi Tutum ve Davranışları: Karadeniz Bölgesi’nde Bir İl Örneği

Hacer Gök Uğur; Yeşim Aksoy Derya; Ayten Yılmaz Yavuz; Muhammet Furkan Şılbır; Aylin Öner

doi:10.17942/sted.529150

Aile Sağlığı Merkezlerine Başvuran 30-70 Yaş Grubu Kadınların Ulusal Kanser Taramalarına Yönelik Bilgi Tutum ve Davranışları: Karadeniz Bölgesi’nde Bir İl Örneği

Öz

Amaç: Bu çalışma kadınların ulusal standartlar kapsamında taraması yapılan kanserlere yönelik erken tanı bilgi, görüş ve uygulamalarını belirlemek amacıyla yapılmıştır.

Yöntem: Çalışma tanımlayıcı olarak Nisan-Aralık 2015 tarihleri arasında Karadeniz Bölgesinde bulunan bir ildeki kadınlar üzerinde yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini il genelinde yaşayan tüm kadınlar, örneklemi ise ulusal standartlar kapsamında taraması yapılan meme, serviks ve kolorektal kanser tarama aralığını kapsayan 30-70 yaş aralığındaki kadınlar oluşturmuştur. Evreni belli olan gruplar için kullanılan formül ile örneklem büyüklüğü belirlenerek, ilçelerden tabakalı örnekleme yöntemi ile 466 kadın rastlantısal olarak seçilmiştir. Araştırmanın verileri literatür doğrultusunda araştırmacılar tarafından hazırlanan “Anket Formu” ile yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler ve ki kare testi kullanılmıştır.

Bulgular: Araştırmada kadınların %42.1’inin 30-39 yaş aralığında olduğu, %87.8’inin evli, %35.8’inin ilkokul mezunu, %63.9’unun ev hanımı olduğu ve %47.9’unun ilçede yaşadığı bulunmuştur. Araştırmada kadınların %27.5’i her ay düzenli olarak kendi kendine meme muayenesi yaptığını, %41.4’ü klinik meme muayenesi yaptırdığını, %45.6’sı mamografi çektirdiğini, %42.3’ü smear testi yaptırdığını ve %17’si kolerektal kanser taraması yaptırdığını belirtmiştir.

Sonuç: Araştırmada kadınların çoğunun ulusal standartlar kapsamında taraması yapılan meme, serviks ve kolerektal kanserlere yönelik erken tanı uygulamalarının yetersiz olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda; sağlık profesyonelleri tarafından kadınların tarama programları konusunda bilgilendirilmesi ve taramaları önemsemeleri için algıladıkları kanser taramalarıyla ilgili sağlık inançlarının artırılması önerilir.

Anahtar Kelimeler

Kadın,Kanser,Meme,Serviks,Kolon

Kaynakça

1. Al-Thafar, A.K., Al-Naim, A.F., Albges, D.S., Boqursain, S.K., Aldhafar, A.S., Ghreiz, S.M., Ibrahim, S. Knowledge Attitude and Practice of Colorectal Cancer among School Teachers in Al-Ahsa Saudi Arabia. Asian Pac J Cancer Prev, 2017: 18 (10), 2771-2774. DOI:10.22034/APJCP.2017.18.10.2771.
2. International Agency for Research on Cancer. (2017). Cancer Screening in the European Union. Report on the implementation of the Council Recommendation on cancer screening, May 2017.
3. Enjezab B. Cancer Screening Practice among Iranian Middle-aged Women. Journal of Midwifery and Reproductive Health. 2016; 4(4): 770-778. DOI: 10.22038/jmrh.2016.7558
4. Tuzcu A, Sümen A, Demir Avcı Y. (2018). Kanser Tarama Programlarına Katılımı Artırmada Bir Sağlık Davranış Değişim Modeli. Hemşirelikte Eğitim Ve Araştırma Dergisi 2018;15 (2): 123-130.
5. Bodur S, Eryılmaz MA, Civcik S, Durduran Y. (2011). Kanserlerin toplumdaki dağılımının belirlenmesi ve insidansın tahmininde KETEM kayıtlarının katkısı: Konya örneği. Genel Tıp Derg 2011:21(4); 144-151.
6. Güvenç G, Seven M, Kılıç A, Aygül A, Gülçin A. (2012). Breast, Cervical, and Colorectal Cancer Screening Status of a Group of Turkish WomenAsian Pacific J Cancer Prev, 13 (9), 4273-4279. 7. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu.Ulusal Kanser Kontrol Planı 2013-2018.
8. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu.Türkiye Kanser İstatistikleri, Ankara 2017. 9. Kozan R, Tokgöz VY. Türkiye’de Meme Kanseri Farkındalığı ve Tarama Programı. ACU Sağlık Bil Derg 2016(4):185-188
10. Kanbur, A., Çapık, C. Servikal Kanserden Korunma, Erken Tanı-Tarama Yöntemleri ve Ebe/Hemşirenin Rolü. Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi (2011) 61-72.

11. T.C. Sağlık Bakanlığı. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, Kanser Dairesi Başkanlığı. Ulusal Kanser Tarama Standartları. 2019. https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/kanser-tarama-standartlari/listesi/484-kolorektal-kanser-tarama-program%C4%B1-ulusal-standartlar%C4%B1.html.
12. Erdoğan, S., Nahcivan, N., Esin, N.(2014). Hemşirelikte Araştırma Süreç, Uygulama ve Kritik. Nobel Tıp Kitabevleri. İstanbul.
13. TUİK, 2015. http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=18578
14. Erkal Aksoy, Y., Çeber Turfan, E., Sert, E., Mermer, G. Barriers on Breast Cancer Early Detection Methods. J Breast Health 2015; 11: 26-30 DOI: 10.5152/tjbh.2014.2296.
15. Büyükkayacı Duman, N., Yüksel Koçak, D., Albayrak, S.A. Topuz, Ş., Yılmazel, G. Kırk Yaş Üstü Kadınların Meme ve Serviks Kanseri Taramalarına Yönelik Bilgi ve Uygulamaları. JAREN 2015;1(1):30-38.
16. Açıkgöz, A., Çehreli, R., Ellidokuz, H. Kadınların Kanser Konusunda Bilgi ve Tutumları ile Erken Tanı Yöntemlerine Yönelik Davranışları. DEÜ Tıp Fakültesi Dergisi, 2011;25(3):145 -154.
17. Gök Uğur, H., Aydın Avcı, İ. Kanser Tarama Merkezine Başvuran Kadınların Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışlarının Erken Tanı Bilgi ve Uygulamalarına Etkisi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi: 2015;4(2):244-258.
18. Isik Andsoy, I., Gul, A. Breast, Cervix and Colorectal Cancer Knowledge among Nurses in Turkey. Asian Pac J Cancer Prev, 2014; 15 (5), 2267-2272.
19. Açıkgöz, A., Çehreli, R., Ellidokuz, H. Hastanede Çalışan Kadınların Meme Kanseri Konusunda Erken Tanı Yöntemlerine Yönelik Bilgi ve Davranışlarının Belirlenmesi, Uygulanan Planlı Eğitimin Etkinliğinin İncelenmesi. J Breast Health 2015; 11: 31-8. DOI: 10.5152/tjbh.2014.2322.
20. Koçyiğit,O., Erel, S., Kısmet, K., Kılıçoğlu, B., Sabuncuoğlu, M.M., Akkuş, M.A. Polikliniğe Başvuran Kadınların Meme Kanseri, Meme Muayenesi ve Mamografi Hakkında Bilgi Düzeyi: İl Merkezinde Yapılan Bir Çalışma. Nobel Med 2011; 7(2): 19-25.
21. Keten, H.S., Yıldırım, F., Ölmez, S., Üçer, H., Çelik, M. Knowledge, attitudes and behavior about breast cancer in women presenting to Early Cancer Diagnosis, Screening and Education Centre in Kahramanmaraş, Turkey. Gaziantep Med J 2014;20(3):212-216.
22. Azeem, E., Gillani, S.W., Siddiqui, A., HA, A.S., Poh, V., Sulaiman, S.A.S., Baig, M. Knowledge, Attitude and Behavior of Healthcare Providers towards Breast Cancer in Malaysia: a Systematic Review. Asian Pac J Cancer Prev, 2015: 16 (13), 5233-5235. DOI:http://dx.doi.org/10.7314/APJCP.2015.16.13.5233
23. Bora, K., Rajbongshi, N., Mahanta, L.B., SharmaP., Dutta, D. Assessing the awareness level of breast and cervical cancer: a cross-sectional study in northeast India. International Journal of Medical Science and Public Health,2016;5(10):1987-1994.
24. Akuoko, C.P., Armah, E., Sarpong, T., Quansah, D.Y., Amankwaa, I., Boateng, D. Barriers to early presentation and diagnosis of breast cancer among African women living in sub-Saharan Africa. (2017). Barriers to early presentation and diagnosis of breast cancer among African women living in subSaharan Africa. PLoS ONE 12(2): e0171024. doi:10.1371/journal.pone.0171024
25. Kaya, C., Üstü, Y., Özyörük, E., Aydemir, Ö., Şimşek, Ç., Demirci Şahin, A. Sağlık Çalışanlarının Kanser Taramaları Hakkındaki Bilgi, Tutum ve Davranışlarının Değerlendirilmesi. Ankara Med J, 2017;(1):73-83
26. Ramaiah, R., Jayarama, S. Knowledge, attitude and practices about cervical cancer among rural married women: a cross sectional study. Int J Community Med Public Health. 2018 Apr;5(4):1466-1470. DOI: http://dx.doi.org/10.18203/2394-6040.ijcmph20181218.
27. Sönmez, Y., Keskin, Y., Lüleci, E. Kadın ve aile sağlığı merkezine başvuranların serviks kanseri erken tanı yöntemleri konusunda bilgi, tutum ve davranışları. Maltepe Tıp Dergisi, 2012;4(2):15-21.
28. Al Sairafi M, Mohammed FA. Knowledge, attitudes and practice related to cervical cancer screening among Kuwaiti women. Med Princ Pract. 2009;18:35-42.
29. Saulle, R., Miccoli, S., Unim, B., Semyonov, L., Giraldi, G., De Vito, E., Ficarra, M.G., Firenze, A., Gregorio, P., Boccia, A., Torre, G.L. Validation of a questionnaire for young women to assess knowledge, attitudes and behaviors towards cervical screening and vaccination against HPV in Italy. Epidemiology Biostatistics and Public Health - 2014, Volume 11, Number 2
30. Mosli, M., Alnahdi, Y., Alghamdi, A., Baabdullah, M., Hadadi, A., Khateery, K., Alsulami, I., AlHoqail, A., Almadi, M., Jawa, H., Aljahdli, E., Bazarah, S., … Qari, Y. (2017). Knowledge, attitude, and practices of primary health care physicians toward colorectal cancer screening. Saudi journal of gastroenterology : official journal of the Saudi Gastroenterology Association, 23(6), 330-336.
31. Salimzadeh, H., Sauvaget, K., Alamdari, R.A., Bishehsari, F., Delavari, A. Knowledge, attitude, and practice of Iranian physicians towards colorectal cancer screening. Arch Dig Disord 2018 Volume 2 Issue 1. S.1-6.
32. Balaman, P., Pehlivan, E., Güneş, G. Malatya İl Merkezinde 18 Yaş Üzeri Kadınların Kanserle İlgili Bazı Tutumları ve Kendi Kendine Meme Muayenesi Uygulamaları. İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 17 (2) 107-112 (2010).
33. Abu Salem, O., Abdulla Hassan, M. Breast self-examination among female nurses. Rawal Med J 2007;32:31-33.
34. Akhigbe AO, Omuemu VO. Knowledge, attitudes and practice of breast cancer screening among female health workers in a Nigerian urban city. BMC Cancer. 2009; 9:203 doi: 10.1186/1471-2407-9- 203 PMID: 19555506
35. Ceber, E., Mermer, G., Okcin, F., Sari, D., Demireloz, M., Eksioglu, A., Ogce, F., Cakır, D., Ozenturk, G. Breast Cancer Risk and Early Diagnosis Applications in Turkish Women Aged 50 and Over. Asian Pac J Cancer Prev,2013:14 (10), 5877-5882.
36. Pace LE, Dusengimana JV, Hategekimana V, Habineza H, Bigirimana JB, Tapela N, et al. Benign and Malignant Breast Disease at Rwanda's First Public Cancer Referral Center. Oncologist. 2015; 20 (7): 780±788. doi: 10.1634/theoncologist.2014-0493 PMID: 26032138
37. Mbuka-Ongona D, Tumbo JM. Knowledge about breast cancer and reasons for late presentation by cancer patients seen at Princess Marina Hospital, Gaborone, Botswana. African Journal of Primary Health Care & Family Medicine. 2013; 5: 1-7.
38. Balogun MO, Owoaje ET. Knowledge and practice of breast self-examination among female traders in Ibadan, Nigeria. Annals of Ibadan Postgraduate Medicine. 2005; 3(2): 52-56.
39. Pillay AL. Rural and urban South African women's awareness of cancers of the breast and cervix. Ethnicity & Health. 2002; 7(2):103-114.
40. Okobia MN, Bunker CH, Okonofua FE, Osime U. Knowledge, attitude and practice of Nigerian women towards breast cancer: A cross-sectional study. World Journal of Surgical Oncology. 2006; 4:11. doi: 10.1186/1477-7819-4-11 PMID: 16504034

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hacer Gök Uğur ^*
0000-0002-0371-0556
Türkiye

Yeşim Aksoy Derya
0000-0002-3140-2286
Türkiye

Ayten Yılmaz Yavuz
0000-0002-5861-4254
Türkiye

Muhammet Furkan Şılbır Bu kişi benim
Türkiye

Aylin Öner Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

14 Ekim 2019

Gönderilme Tarihi

19 Şubat 2019

Kabul Tarihi

14 Ekim 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 28 Sayı: 5

DOI

https://doi.org/10.17942/sted.529150

IZ

https://izlik.org/JA53FJ96MN

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Gök Uğur, H., Aksoy Derya, Y., Yılmaz Yavuz, A., Şılbır, M. F., & Öner, A. (2019). Aile Sağlığı Merkezlerine Başvuran 30-70 Yaş Grubu Kadınların Ulusal Kanser Taramalarına Yönelik Bilgi Tutum ve Davranışları: Karadeniz Bölgesi’nde Bir İl Örneği. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 28(5), 340-348. https://doi.org/10.17942/sted.529150

AMA

1.Gök Uğur H, Aksoy Derya Y, Yılmaz Yavuz A, Şılbır MF, Öner A. Aile Sağlığı Merkezlerine Başvuran 30-70 Yaş Grubu Kadınların Ulusal Kanser Taramalarına Yönelik Bilgi Tutum ve Davranışları: Karadeniz Bölgesi’nde Bir İl Örneği. STED. 2019;28(5):340-348. doi:10.17942/sted.529150

Chicago

Gök Uğur, Hacer, Yeşim Aksoy Derya, Ayten Yılmaz Yavuz, Muhammet Furkan Şılbır, ve Aylin Öner. 2019. “Aile Sağlığı Merkezlerine Başvuran 30-70 Yaş Grubu Kadınların Ulusal Kanser Taramalarına Yönelik Bilgi Tutum ve Davranışları: Karadeniz Bölgesi’nde Bir İl Örneği”. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 28 (5): 340-48. https://doi.org/10.17942/sted.529150.

EndNote

Gök Uğur H, Aksoy Derya Y, Yılmaz Yavuz A, Şılbır MF, Öner A (01 Ekim 2019) Aile Sağlığı Merkezlerine Başvuran 30-70 Yaş Grubu Kadınların Ulusal Kanser Taramalarına Yönelik Bilgi Tutum ve Davranışları: Karadeniz Bölgesi’nde Bir İl Örneği. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 28 5 340–348.

IEEE

[1]H. Gök Uğur, Y. Aksoy Derya, A. Yılmaz Yavuz, M. F. Şılbır, ve A. Öner, “Aile Sağlığı Merkezlerine Başvuran 30-70 Yaş Grubu Kadınların Ulusal Kanser Taramalarına Yönelik Bilgi Tutum ve Davranışları: Karadeniz Bölgesi’nde Bir İl Örneği”, STED, c. 28, sy 5, ss. 340–348, Eki. 2019, doi: 10.17942/sted.529150.

ISNAD

Gök Uğur, Hacer - Aksoy Derya, Yeşim - Yılmaz Yavuz, Ayten - Şılbır, Muhammet Furkan - Öner, Aylin. “Aile Sağlığı Merkezlerine Başvuran 30-70 Yaş Grubu Kadınların Ulusal Kanser Taramalarına Yönelik Bilgi Tutum ve Davranışları: Karadeniz Bölgesi’nde Bir İl Örneği”. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 28/5 (01 Ekim 2019): 340-348. https://doi.org/10.17942/sted.529150.

JAMA

1.Gök Uğur H, Aksoy Derya Y, Yılmaz Yavuz A, Şılbır MF, Öner A. Aile Sağlığı Merkezlerine Başvuran 30-70 Yaş Grubu Kadınların Ulusal Kanser Taramalarına Yönelik Bilgi Tutum ve Davranışları: Karadeniz Bölgesi’nde Bir İl Örneği. STED. 2019;28:340–348.

MLA

Gök Uğur, Hacer, vd. “Aile Sağlığı Merkezlerine Başvuran 30-70 Yaş Grubu Kadınların Ulusal Kanser Taramalarına Yönelik Bilgi Tutum ve Davranışları: Karadeniz Bölgesi’nde Bir İl Örneği”. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, c. 28, sy 5, Ekim 2019, ss. 340-8, doi:10.17942/sted.529150.

Vancouver

1.Hacer Gök Uğur, Yeşim Aksoy Derya, Ayten Yılmaz Yavuz, Muhammet Furkan Şılbır, Aylin Öner. Aile Sağlığı Merkezlerine Başvuran 30-70 Yaş Grubu Kadınların Ulusal Kanser Taramalarına Yönelik Bilgi Tutum ve Davranışları: Karadeniz Bölgesi’nde Bir İl Örneği. STED. 01 Ekim 2019;28(5):340-8. doi:10.17942/sted.529150

Cited By

İzmir’de Toplumda Kanser Tarama Testleri Farkındalığı ve Bireylerin Kanser Tarama Testlerine Katılımını Etkileyen Faktörler

Medical Journal of Western Black Sea

https://doi.org/10.29058/mjwbs.853692

Bir İlçede Aile Sağlığı Merkezine Başvuran 30-70 Yaş Kadın ve 50-70 Yaş Erkeklerin Kanser Taramalarına Yönelik Bilgi, Tutum ve Davranışları

Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi

https://doi.org/10.35232/estudamhsd.1775464

Aile Sağlığı Merkezlerine Başvuran 30-70 Yaş Grubu Kadınların Ulusal Kanser Taramalarına Yönelik Bilgi Tutum ve Davranışları: Karadeniz Bölgesi’nde Bir İl Örneği

Aile Sağlığı Merkezlerine Başvuran 30-70 Yaş Grubu Kadınların Ulusal Kanser Taramalarına Yönelik Bilgi Tutum ve Davranışları: Karadeniz Bölgesi’nde Bir İl Örneği

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

İzmir’de Toplumda Kanser Tarama Testleri Farkındalığı ve Bireylerin Kanser Tarama Testlerine Katılımını Etkileyen Faktörler

Türkiye’de Kolorektal Kanser Tarama Davranışları ve Etkileyen Faktörler: Sistematik Derleme

SAĞLIKLI KADINLARDA KANSERE İLİŞKİN BEDEN ALGISI, KANSER DAMGA DÜZEYİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

Investigation Of Attitudes Towards Cancer Screening Of Patients Applying To Hospital Outpatient Clinics

Are Women of Reproductive Age Aware of Gynecological Cancers?

Bir İlçede Aile Sağlığı Merkezine Başvuran 30-70 Yaş Kadın ve 50-70 Yaş Erkeklerin Kanser Taramalarına Yönelik Bilgi, Tutum ve Davranışları