SİYEZ BUĞDAYININ SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ

Funda Işık; Alev Keser

doi:10.17942/sted.744105

SİYEZ BUĞDAYININ SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ

Öz

Tarihi geçmişi 12 bin yıl öncesine dayanan buğday, insanların temel besin kaynaklarından biridir. Besin ve beslenme ile ilişkili sağlık sorunlarının görülme sıklığındaki belirgin artış nedeni ile, ilkel buğday türlerinin besin ögesi içeriği ve sağlık üzerine etkileri merak konusu olmuştur. Siyez buğdayı yüksek protein, doymamış yağ asitleri, fruktan ve antioksidan içeriği ile besin değeri yüksek ilkel buğdaylardan biridir. Siyez buğdayının kan glukoz düzeyi, iştah, kardiyovasküler hastalıklar ve çölyak üzerine etkileri çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir. Bu derleme makalesinde, siyez buğdayının sağlık üzerine etkilerine yönelik yapılan çalışmaların sonuçlarının tartışılması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Siyez Buğdayı,İlkel Buğday,Sağlık,Beslenme

Kaynakça

Shewry PR, Hey S. Do “ancient” wheat species differ from modern bread wheat in their contents of bioactive components?.Journal of Cereal Science.2015;65: 236-43.
Ünal VZ. İhsangazi İlçe Analizi. Kuzey Anadolu Kalkınma Ajansı. 2013. Erişim Tarihi:26.05.2020.https://www.kuzka.gov.tr/Icerik/Dosya/www.kuzka.gov.tr_16_ZM3H78CK_ihsangazi_ilce_analizi.pdf.
Zaharieva M, Monneveux P. Cultivated einkorn wheat (Triticum monococcum L. subsp. monococcum): the long life of a founder crop of agriculture. Genetic Resources and Crop Evolution. 2014;61(3):677-706.
Arzani A, Ashraf M. Cultivated Ancient Wheats (Triticum spp.): A Potential Source of Health-Beneficial Food Products. Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety. 2017;16(3):477-88.
Shewry PR. Do ancient types of wheat have health benefits compared with modern bread wheat?. Journal of cereal science. 2018;79: 469-76.
Hidalgo A, Brandolini A, Nutritional properties of einkorn wheat (Triticum monococcum L.). J Sci Food Agric. 2014; 94(4):601-12.
Schalk K, Lang C, Wieser H, Koehler P, Scherf KA. Quantitation of the immunodominant 33-mer peptide from alpha-gliadin in wheat flours by liquid chromatography tandem mass spectrometry. Sci Rep. 2017;7:45092.
Pizzuti D, Buda A, D'Odorico A, D'Incà R, Chiarelli S, Curioni A, Martines D. Lack of intestinal mucosal toxicity of Triticum monococcum in celiac disease patients. Scand J Gastroenterol. 2006;41(11):1305-11.

Vaccino P, Becker HA, Brandolini A, Salamini F, Kilian B. A catalogue of Triticum monococcum genes encoding toxic and immunogenic peptides for celiac disease patients. Molecular Genetics and Genomics. 2009;281(3):289-300.
Giambanelli E, Ferioli F, Koçaoglu B, Jorjadze M, Alexieva I, Darbinyan N, D'Antuono LF. A comparative study of bioactive compounds in primitive wheat populations from Italy, Turkey, Georgia, Bulgaria and Armenia. J Sci Food Agric. 2013;93(14):3490-501.
Abdel-Aal ESM, Young JC, Wood PJ, Rabalski I, Hucl P, Falk D, Fregeau-Reid J. Einkorn: a potential candidate for developing high lutein wheat. Cereal Chem. 2002;79(3):455-7.
Brandolini A, Castoldi P, Plizzari L, Hidalgo A. Phenolic acids composition, total polyphenols content and antioxidant activity of Triticum monococcum, Triticum turgidum and Triticum aestivum: A two-years evaluation. Journal of Cereal Science. 2013;58(1):123-31.
Hidalgo A, Brandolini A, Pompei C, Piscozzi R. Carotenoids and tocols of einkorn wheat (Triticum monococcum ssp. monococcum L.). Journal of Cereal Science. 2006; 44(2):182-93.
Hejtmánková K, Lachman J, Hejtmánková A, Pivec V, Janovská D. Tocols of selected spring wheat (Triticum aestivum L.), einkorn wheat (Triticum monococcum L.) and wild emmer (Triticum dicoccum Schuebl [Schrank]) varieties. Food Chemistry. 2010;123(4):1267-74.
Huang J, Xu M, Fang YJ, Lu MS, Pan ZZ, Huang WQ, et al. Association between phytosterol intake and colorectal cancer risk: a case–control study. British Journal of Nutrition. 2017;117(6):839-50.
Ifere GO, Barr E, Equan A, Gordon K, Singh UP, Chaudhary J, et al. Differential effects of cholesterol and phytosterols on cell proliferation, apoptosis and expression of a prostate specific gene in prostate cancer cell lines. Cancer Detection and Prevention. 2009;32(4):319-28.
Alvarez-Sala A, Attanzio A, Tesoriere L, Garcia-Llatas G, Barberá R, Cilla A. Apoptotic effect of a phytosterol-ingredient and its main phytosterol (β-sitosterol) in human cancer cell lines. International Journal of Food Sciences and Nutrition. 2019;70(3):323-34.
Sereni A, Cesari F, Gori AM, Maggini N, Marcucci R, Casini A, Sofi F. Cardiovascular benefits from ancient grain bread consumption: Findings from a double-blinded randomized crossover intervention trial. International journal of food sciences and nutrition. 2017;68(1):97-103.
Benedetti S, Primiterra M, Tagliamonte MC, Carnevali A, Gianotti A, Bordoni A, Canestrari F. Counteraction of oxidative damage in the rat liver by an ancient grain (Kamut brand khorasan wheat). Nutrition. 2012;28(4):436-41.
Sofi F, Whittaker A, Gori AM, Cesari F, Surrenti E, Abbate R, et al. Effect of Triticum turgidum subsp. turanicum wheat on irritable bowel syndrome: a double-blinded randomised dietary intervention trial. British Journal of Nutrition. 2014;111(11):1992-9.
Dinu M, Whittaker A, Pagliai G, Benedettelli S, Sofi F. Ancient wheat species and human health: Biochemical and clinical implications. J Nutr Biochem. 2017;52:1-9. doi:10.1016/j.jnutbio.2017.09.001.
Antognoni F, Mandrioli R, Bordoni A, Di Nunzio M, Viadel B, Gallego E, et al. Integrated evaluation of the potential health benefits of einkorn-based breads. Nutrients.2017;9(11):1232.
Bo S, Seletto M, Choc A, Ponzo V, Lezo A, Demagistris A, et al. The acute impact of the intake of four types of bread on satiety and blood concentrations of glucose, insulin, free fatty acids, triglyceride and acylated ghrelin. A randomized controlled cross-over trial. Food Research International. 2017;92:40-7.
Bakhøj S, Flint A, Holst JJ, Tetens I. Lower glucose-dependent insulinotropic polypeptide (GIP) response but similar glucagon-like peptide 1 (GLP-1), glycaemic, and insulinaemic response to ancient wheat compared to modern wheat depends on processing. European Journal of Clinical Nutrition. 2003;57(10):1254-61.
Thorup AC, Gregersen S, Jeppesen PB. Ancient wheat diet delays diabetes development in a type 2 diabetes animal model. The Review of Diabetic Studies: RDS. 2014;11(3):245-57.
Abdel-Aal ESM, Young JC, Rabalski I, Hucl P, Fregeau-Reid J. Identification and quantification of seed carotenoids in selected wheat species. Journal of Agricultural and Food Chemistry. 2007;55(3):787-94.
Valdes AM, Walter J, Segal E, Spector TD. Role of the gut microbiota in nutrition and health. BMJ. 2018;361:k2179.
Ziegler JU, Steiner D, Longin CFH, Würschum T, Schweiggert RM, Carle R. Wheat and the irritable bowel syndrome–FODMAP levels of modern and ancient species and their retention during bread making. Journal of Functional Foods. 2016;25:257-66.
Barone F, Laghi L, Gianotti A, Ventrella D, Saa T, Laure D, et al. In Vivo Effects of Einkorn Wheat (Triticum monococcum) Bread on the Intestinal Microbiota, Metabolome, and on the Glycemic and Insulinemic Response in the Pig Model. Nutrients. 2019;11(1):16.
Rao SSC, Yu S, Fedewa A. Systematic review: dietary fibre and FODMAP‐restricted diet in the management of constipation and irritable bowel syndrome. Alimentary Pharmacology & Therapeutics. 2015;41(12):1256-70.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Funda Işık ^*
0000-0002-9077-0636
Türkiye

Alev Keser
0000-0003-2620-6747
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

1 Eylül 2020

Gönderilme Tarihi

28 Mayıs 2020

Kabul Tarihi

3 Eylül 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 29 Sayı: 4

DOI

https://doi.org/10.17942/sted.744105

IZ

https://izlik.org/JA68NF94JD

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Işık, F., & Keser, A. (2020). SİYEZ BUĞDAYININ SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 29(4), 299-304. https://doi.org/10.17942/sted.744105

AMA

1.Işık F, Keser A. SİYEZ BUĞDAYININ SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ. STED. 2020;29(4):299-304. doi:10.17942/sted.744105

Chicago

Işık, Funda, ve Alev Keser. 2020. “SİYEZ BUĞDAYININ SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ”. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 29 (4): 299-304. https://doi.org/10.17942/sted.744105.

EndNote

Işık F, Keser A (01 Eylül 2020) SİYEZ BUĞDAYININ SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 29 4 299–304.

IEEE

[1]F. Işık ve A. Keser, “SİYEZ BUĞDAYININ SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ”, STED, c. 29, sy 4, ss. 299–304, Eyl. 2020, doi: 10.17942/sted.744105.

ISNAD

Işık, Funda - Keser, Alev. “SİYEZ BUĞDAYININ SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ”. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 29/4 (01 Eylül 2020): 299-304. https://doi.org/10.17942/sted.744105.

JAMA

1.Işık F, Keser A. SİYEZ BUĞDAYININ SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ. STED. 2020;29:299–304.

MLA

Işık, Funda, ve Alev Keser. “SİYEZ BUĞDAYININ SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ”. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, c. 29, sy 4, Eylül 2020, ss. 299-04, doi:10.17942/sted.744105.

Vancouver

1.Funda Işık, Alev Keser. SİYEZ BUĞDAYININ SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ. STED. 01 Eylül 2020;29(4):299-304. doi:10.17942/sted.744105

Cited By

SİYEZ (Triticum monococcum) VE BUĞDAY (Triticum aestivum) UNU İÇERİKLİ YAŞ TARHANA İLE ÜRETİLEN ÇÖREKLERİN BİYOAKTİF, FİZİKOKİMYASAL, DUYUSAL VE RAF ÖMRÜ KALİTE PARAMETRELERİNİN İNCELENMESİ

GIDA / THE JOURNAL OF FOOD

https://doi.org/10.15237/gida.GD23017