Classroom Teachers’ Practices and Suggestions for Values Education in Primary School: A Qualitative Analysis

Öz

The purpose of this research is to determine classroom teachers' practices concerning values education. In this research, case study design was used. The research was conducted with 20 teachers working in Van province. In the study, the maximum diversity sampling technique was preferred for forming the study group. A "Semi-Structured Interview Form" was used for data collection. Descriptive analysis method was applied in the analysis of the collected data. According to the research findings, it was determined that primary school teachers generally utilized methods and techniques such as drama, theater, role-playing, field trips, and educational games in the implementation process of values education. Additionally, they conducted activities such as organizing discussions, preparing cartoons, posters, and slogans, arranging seminars and conferences, and organizing meetings with role models. It was determined that teachers offered various suggestions such as providing material support for values education in primary school, providing training to families, teachers and school administrators concerning values education, allocating sufficient space and time for values education activities and practices in addition to academic skills in teaching programs, education stakeholders giving sufficient importance not only to academic success but also to values education, and improving the physical conditions of schools and classrooms. In teacher training (pre-service and in-service training), training can be organized to develop knowledge, skills and positive attitudes towards values education, and environments can be provided where teachers can apply these.

Anahtar Kelimeler

• Values education
• values education practices
• classroom teachers

Sınıf Öğretmenlerinin İlkokulda Değerler Eğitimine Yönelik Uygulamaları ve Önerileri: Nitel Bir Çözümleme

Öz

Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin ilkokulda değerler eğitimine yönelik uygulamalarını belirlemektir. Bu araştırmada, durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırma, Van ilinde görev yapmakta olan 20 sınıf öğretmeniyle yürütülmüştür. Araştırmada, çalışma grubunun oluşturulmasında maksimum çeşitlilik örnekleme tekniği tercih edilmiştir. Veri toplama sürecinde ise "Yarı-Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi uygulanmıştır. Araştırma bulgularına göre, sınıf öğretmenlerinin değerler eğitimi uygulama sürecinde genellikle drama, tiyatro, rol oynama, gezi ve eğitsel oyun gibi yöntem ve tekniklerden yararlandıkları; ayrıca sohbetler düzenleme, karikatür, afiş ve slogan hazırlama, seminerler ve konferanslar düzenleme ile örnek şahsiyetlerle buluşmalar gerçekleştirme gibi uygulamalara yer verdikleri tespit edilmiştir. Öğretmenlerin ilkokulda değerler eğitimine yönelik materyal desteğinin sağlanması, değerler eğitimine yönelik olarak aile, öğretmen ve okul idarecilerine eğitim verilmesi, öğretim programlarında akademik becerilerin yanında değerler eğitimi etkinlik ve uygulamalarına da yeterli alan ve zamanın ayrılması, eğitim paydaşlarının sadece akademik başarıyı değil değerler eğitimini de yeteri kadar önemsemesi, okul ve sınıfların fiziki koşullarının iyileştirilmesi gibi çeşitli öneriler sundukları belirlenmiştir. Öğretmen eğitimlerinde (hizmet öncesi ve hizmet içi eğitim) değerler eğitimine yönelik bilgi, beceri ve olumlu tutum geliştirmeye yönelik eğitimler düzenlenebilir ve öğretmenlerin bunları uygulayabilecekleri ortamlar sunulabilir.

Anahtar Kelimeler

• Değerler eğitimi
• değerler eğitimi uygulamaları
• sınıf öğretmenleri

Kaynakça

1. Akbaş, O. (2004). Türk milli eğitim sisteminin duyuşsal amaçlarının ilköğretim II. kademedeki gerçekleştirme derecesinin değerlendirilmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
2. Akbaş, O. (2014). Değerler eğitimi akımlarına genel bir bakış. Y.S. Zavalsız (Ed.). Değerler Eğitimi. Ensar Neşriyat.
3. Akdemir, S. (2012). Sınıf öğretmenlerinin sosyal bilgiler programındaki değerlerle ilgili görüşleri ve bunların kazandırılmasına ilişkin uygulamaları [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
4. Akın, M. H. ve Aydemir, M. A. (2013, Mayıs). Çizginin değeri: Kültürel çalışmalar ekseninde mizah ve değer ilişkisine yönelik bir çözümleme. Uluslararası Antalya Değerler Eğitimi Sempozyumu, Antalya, Türkiye.
5. Aksoy, E. (2017). İlkokullarda değerler eğitiminde etkili olan faktörlere ilişkin sınıf öğretmenlerinin görüşlerinin değerlendirilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Siirt Üniversitesi.
6. Aktepe, V. (2014). Ailede değerler eğitimi ve program ihtiyacı. R. Turan ve K. Ulusoy (Ed.). Farklı yönleriyle değerler eğitimi. Pegem Akademi Yayınevi.
7. Aktepe, V., Keser, H. ve Şeref, Ş. E. (2020). Sınıf öğretmenlerinin perspektifinden değerler ve değerler eğitimi uygulamalarının değerlendirilmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22, 897-918.
8. Aktepe, G. (2016). Sosyal bilgiler dersi öğretim programında yer alan değerler eğitimi uygulamalarına ilişkin sınıf öğretmenlerinin görüşlerinin belirlenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.

9. Akto, A. ve Akto, S. (2017). Okul öncesi değerler eğitiminde kullanılan yöntem ve teknikler (Nitel bir araştırma). E-Şarkiyat İlmi Araştırmaları Dergisi, 9(2), 1074-1095.
10. Aran, Ö. C. ve Demirel, Ö. (2013). Dördüncü ve beşinci sınıf öğretmenlerinin sosyal bilgiler dersinde değerler eğitimi uygulamalarına ilişkin görüşleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 12(46), 151-168.
11. Aydın, M. (2019). Sınıf öğretmenlerinin değerler eğitimine yönelik görüşleri (Isparta ili örneği) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi.
12. Aydın, M. Z. ve Gürler, G. (2012). Okulda değerler eğitimi. Nobel Yayıncılık
13. Başçı. Z. (2012). Beşinci sınıf sosyal bilgiler dersinde değer eğitiminin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Atatürk Üniversitesi.
14. Batmaz, O. ve Erdoğan, T. (2019). Sınıf öğretmenlerinin değerler eğitimine yönelik görüşleri. Kastamonu Education Journal, 27(6), 2681-2692.
15. Brewer, R. L. (2007). Effect of the great expectations character education approach on elemantry student achievement [Unpublished doctoral thesis]. University of Phoenix.
16. Bulut Pedük, Ş. ve Erdoğan, S. (2011). Okul öncesi eğitimde drama. A. Köksal Akyol (Ed.). İlköğretimde Drama (s. 164-180). Kriter Yayınları.
17. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi Yayıncılık.
18. Çelikkaya, T. ve Filoğlu, S. (2014). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin değere ve değer eğitimine ilişkin görüşleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 14(4), 1541-1556.
19. Çengelci, T. (2010). İlköğretim beşinci sınıf sosyal bilgiler dersinde değerler eğitiminin gerçekleşmesine ilişkin bir durum çalışması [Yayımlanmamış doktora tezi]. Anadolu Üniversitesi.
20. Çetinbaş, E. (2015). Sınıf öğretmenlerinin değerler eğitimine yönelik yeterliliklerinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Akdeniz üniversitesi.
21. Doğan, R. ve Uçak, H. E. (2022). Erken çocukluk döneminde ailede din (ahlak ve değerler) eğitimi. Journal of Islamic Research, 33(2), 401-22.
22. Doğanay, A. (2015). Değerler eğitimi. C. Öztürk (Ed.). Sosyal Bilgiler Eğitimi (s.225-256). Pegem A Yayıncılık. Ekin, A. İ. (2019). Öğretmenlerin değerler eğitimi öz yeterlilik algılarının İncelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Siirt Üniversitesi.
23. Erdem, A. R. (2003). Üniversite kültüründe önemli bir unsur: Değerler. Değerler Eğitimi Dergisi, 1, 55-72.
24. Erkuş, S. (2012). Okul öncesi öğretmenlerinin okul öncesi eğitim programındaki değerler eğitimine ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dicle Üniversitesi.
25. Ertürk, S. (2016). Eğitimde program geliştirme. Edge Akademi Yayıncılık.
26. Gür, Ç., Koçak, N., Şirin, N., Şafak, M. ve Demircan, A. (2015). İlköğretim öğretmenlerinin değerler eğitimine ilişkin görüşleri ve karşılaştıkları güçlüklerin incelenmesi: Ankara örneği. Asian Journal of Instruction, 3(1), 78-91.
27. Hökelekli, H. (2010). Modern eğitimde yeni bir pradigma: Değerler eğitimi. Eğitime Bakış Dergisi, 6, 4-9.
28. Johnson, B. ve Christensen, L. (2014). Eğitim araştırmaları nitel, nicel ve karma yaklaşımlar. (çev. Selçuk Beşir Demir). Eğiten Kitap.
29. Karakaş, H. (2015, Nisan). Değerler eğitimi etkinliklerinin okul öncesi öğretmenlerine göre değerlendirilmesi: Nitel bir çalışma. Dünden Bugüne Türkiye'de Beceri, Ahlak ve Değerler Eğitimi Uluslararası Sempozyumu, Bartın, Türkiye.
30. Kaymakcan, R. ve Meydan, H. (2016). Ahlak, değerler ve eğitimi. Dem Yayınları.
31. Kocayörük, A. (2004). Duygusal zekâ eğitiminde drama etkinlikleri. Nobel Akademik Yayıncılık.
32. Kozikoğlu, İ. (2018). Okul öncesi öğretmenlerinin değerler eğitimine ilişkin tutum ve görüşlerinin incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 7, 2698-2720.
33. Kurtdede Fidan, N. (2016). Sınıf öğretmeni adaylarının geleceğe yönelik değerler eğitimi tasarıları. International Journal Of Eurasia Social Sciences, 22, 161-180.
34. Kurtulmuş, M., Tösten, R. ve Gündaş, A. (2014). İlköğretim 1. kademe öğretmenlerinin değerler eğitimi sürecinde karşılaştıkları sorunlar. Değerler Eğitimi Dergisi, 12(27), 281-305.
35. Memduhoğlu, H. B. ve Yüce, T. (2020). Değerler eğitiminde drama yönteminin uygulanmasına ilişkin nitel bir çözümleme. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 51(51), 116-130.
36. Ogelman, H. G. ve Sarıkaya, H. E. (2015). Okul öncesi eğitimi öğretmenlerinin değerler eğitimi konusundaki görüşleri: Denizli ili örneği. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29, 81-100.
37. Özdemir, A. (2012). İlköğretim okul müdürlerinin demokratik tutumlarının öğretmenlerin örgütsel bağlılık algısı ile ilişkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yeditepe Üniversitesi.
38. Özdemir, Y., Uzun, E. M. ve Bütün, E. (2021). Temel eğitim öğretmenlerinin değer eğitimine yönelik görüşleri. Değerler Eğitimi Dergisi, 19(42), 227-266.
39. Özleşmiş, N. (2019). İlkokul hayat bilgisi dersi kapsamındaki değerler eğitimi uygulamalarına ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
40. Pekdoğan, S. ve Korkmaz, H. İ. (2017). Okul öncesi eğitime devam eden 5-6 yaş çocuklarına verilen değerler eğitimine ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(37), 59-72.
41. Sağlam, İ. (2001). Okul öncesi eğitimde sözlü öğretim etkinlikleri ve din eğitimi. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 10, 195-208
42. Sapsağlam, Ö. ve Ömeroğlu, E. (2016). Okul öncesi dönemde karakter ve değerler eğitimi: Teoriden uygulamaya. Pegem Akademi Yayıncılık.
43. Schaefer, M. P. (2012). Determining methods for teaching character education in elementary schools [Unpublished doctoral thesis]. Northcentral University.
44. Thompson, W. M. (2002). The effect of character education on student behavior [Unpublished doctoral thesis]. East Tennessee State University.
45. Thompson, M. (2011). Developing moral values in children: observations from a preschool. Ife PsychologIa, 19, 394-411.
46. Türk Dil Kurumu (TDK) (2025). Türkçe sözlük. [http://sozluk.gov.tr], Erişim tarihi: 17.03.2025.
47. Ulutaş, A. (2011). Okul öncesi dönemde drama ve oyunun önemi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6, 232-242.
48. Uzun, M. ve Köse, A. (2017). Okul öncesi eğitimde değerler eğitiminin uygulanmasına yönelik öğretmen görüşleri. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(23), 305-338.
49. Uzuner, N. K. (2019). Değerler eğitimine yönelik sınıf öğretmenleri görüşleri. Pesa International Journal of Social Studies, 5, 52-53.
50. Yaman, E. (2012). Değerler eğitimi. Akçağ Yayınları. Yıldırım, K. (2009). Values education experiences of Turkish classteachers: A phenomeonological approach. Eurasian Journal of Educational Research, 35, 165-184.
51. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
52. Yiğittir, S. ve Öcal A. (2011). Lise tarih öğretmenlerinin değerler ve değerler eğitimi konusundaki görüşleri. Karamanoğlu Mehmet Bey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2011(1), 117-124.