Öğretmenlerin Gözünden Ders Denetimi: Beklentiler, İhtiyaçlar ve Yansımalar

Yıl 2025, Cilt: 2 Sayı: 2, 503 - 525, 29.12.2025

Sevgi Yıldız , Nurcan Günay , Yeliz Çiftçi , Yunus Tevek , Arzu Polat

Öz

Bu araştırma, öğretmenlerin ders denetimine ilişkin beklentilerini, ihtiyaçlarını ve denetimin mesleki yaşamlarına etkilerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Ordu ilinde görev yapan, farklı kademe, branş ve kıdem özelliklerine sahip 16 öğretmenle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş; elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Veriler, öğretmenlerin denetim beklentileri, denetim ihtiyaçları ve denetimin etkileri olmak üzere üç tema altında toplanmıştır. Araştırma bulgularına göre, öğretmenler ders denetimlerinin gerekli olduğunu düşünmekle birlikte, bu sürecin okul müdürleri tarafından daha yapıcı, destekleyici ve rehberlik odaklı bir yaklaşımla yürütülmesi gerektiğini ifade etmişlerdir. Ayrıca denetim sürecinde öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeyi ve öğretmenin psikolojik durumu gibi unsurların da dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir. Kıdemli öğretmenler, geçmişte denetimlerin daha çok kontrol odaklı olduğunu, son yıllarda ise rehberlik yönünün ön plana çıktığını vurgulamıştır. Ders denetimlerinin öğretmenlerin mesleki yeterliliklerini, motivasyonlarını ve gelişimlerini desteklemesi beklenmekte; aksi takdirde denetim süreci öğretmenler üzerinde olumsuz etkiler yaratabilmektedir. Araştırma bulgularına dayalı olarak denetim süreçlerine yönelik çeşitli öneriler geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim yönetimi , denetim , ders denetimi , öğretmen beklentileri , denetimin etkileri.

Etik Beyan

Etik kurul izin bilgileri Etik değerlendirmeyi yapan kurul adı: Ordu Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Etik Kurulu Etik değerlendirme kararının tarihi: 24/05/2024 Etik değerlendirme belgesi sayı numarası: 2024-79

Lesson Supervision Through the Eyes of Teachers: Expectations, Needs, and Reflections

Öz

This study aims to identify teachers’ expectations, needs, and the impacts of classroom supervision on their professional lives. In line with this aim, semi-structured interviews were conducted with 16 teachers working in Ordu province during the 2023–2024 academic year. These teachers represented various educational levels, subject areas, and seniority levels. The data obtained were analyzed using descriptive analysis. The findings were grouped under three main themes: teachers’ expectations from supervision, their supervision-related needs, and the effects of supervision. According to the findings, although teachers believe that classroom supervision is necessary, they emphasize that the process should be conducted by school principals through a more constructive, supportive, and guidance-oriented approach. Teachers also pointed out that elements such as students’ readiness levels and the psychological state of the teacher should be taken into consideration during the supervision process. Experienced teachers noted that while supervision in the past was more control-oriented, in recent years the guidance function has become more prominent. It is expected that classroom supervision should support teachers’ professional competencies, motivation, and development; otherwise, the process may have negative effects on teachers. Based on the research findings, several suggestions have been developed for improving supervision processes.

Anahtar Kelimeler

Educational administration , supervision , lesson supervision , teacher expectations , effects of supervision.

Etik Beyan

Ethics committee approval information Name of the committee conducting the ethics review: Ordu University Educational Research Ethics Committee Date of ethics review decision: May 24, 2024 Ethics review document number: 2024-79

Kaynakça

• Altun, B. (2014). Denetime eleştirel yaklaşım: Öğretmen denetimi nasıl olmalı? (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Altunbulak, M., Polat, T., Polat, Ö., Nacar, K. B., Şener, İ., Arisoy, H., Metin, M., Ezgin, U., Polat, Ş., Kaya, E., Gölbaşı, Z., Abaylı, H., Yıldırım, D. E., Yıldırım, S., Ersoy, O., & Ezgin, H. (2023). Eğitim denetimi alanında yapılan çalışmaların incelenmesi. PEARSON JOURNAL, 8(24), 260–278.https://doi.org/10.5281/zenodo.8077936
• Arkadaş, D. (2023). Teachers' views on supervision practices. The Journal of Academic Social Resources, 8(47), 2435–2443. https://doi.org/10.29228/asrjournal.68746
• Arslanaş, H. İ., Tösten, R., & Avcı, Y. E. (2020). Liselerde ders denetimi uygulamalarının değerlendirilmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(2), 417–431. https://doi.org/10.17860/mersinefd.691129
• Ateşoğlu, Y., & Akbaşlı, S. (2020). Okul müdürlerinin ders denetimi görevlerine ilişkin öğretmen görüşleri. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(3), 1–18. https://doi.org/10.29065/usakead.725325
• Aydın, M. (2014a). Çağdaş eğitim denetimi (6. baskı). Gazi Kitabevi. ISBN 9786053441328.
• Aydın, M. (2014b). Eğitim yönetimi: Kavramlar, kuramlar, süreçler, ilişkiler (10. baskı). Gazi Kitabevi Yayınları. ISBN-13: 9786053441540
• Bayraktutan, İ. (2011). İlköğretim okul müdürlerinin denetim rolleri (Sivas ili örneği) (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Beycioğlu, K., & Dönmez, B. (2009). Eğitim Denetimini Yeniden Düşünmek. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(2), 71-93.
• Bilgin, E., Tanrıverdiler, S., Kara, Z., Şahin, F., Dikici Kopar, S., & Gürses, V. (2023). Okul müdürlerinin ders denetimi yeterlikleri konusunda öğretmen görüşleri. Premium E-Journal of Social Sciences (PEJOSS), 7(35), 1511–1525.https://doi.org/10.5281/zenodo.10045285
• Büyükkarıncalı, C. (2024). Ders denetimi ve değerlendirilmesi üzerine müdür ve öğretmen görüşleri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Çelik, Ç., Kuş, H. M., Saka, U., Tula, Z., Han, C., & Keskiner, B. N. (2024). İlkokul müdürlerinin denetim rollerine ilişkin sınıf öğretmenlerinin algıları. https://doi.org/10.5281/zenodo.10501290
• Darling-Hammond, L., Hyler, M., & Gardner, M. (2017). Effective teacher professional development. Learning Policy Institute. https://doi.org/10.54300/122.311
• Doğan, S., Yıldız, S., & Katıtaş, S. (2023). Two sides of the coin: Comparison of administrators’ and teachers’ perspectives on classroom supervision. Uluslararası İnovatif Eğitim Araştırmacısı, 3(2), 1–31. https://doi.org/10.29228/iedres.69245
• Dönmez, B., & Demirtaş, Ç. (2018). Okul müdürlerinin ders denetimi görevlerine ilişkin okul müdürleri ve öğretmenlerin görüşleri (Adıyaman ili örneği). Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 29, 454–478. https://doi.org/10.14520/adyusbd.379209
• Efe, M. Z. (2022). Öğretmenlerin algısına göre mesleki öğrenme topluluğu ile okul yöneticisinin ders denetimi arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Eisner, E. W. (1979). The educational imagination: On the design and evaluation of school programs. Macmillan. ISBN 13: 978 0023862356
• Erden, M. (2005). Öğretmenlik mesleğine giriş (3. baskı). Epsilon Yayıncılık. ISBN: 9753317972 Fullan, M. (2007). The new meaning of educational change (4th ed.). Teachers College, Columbia University. ISBN-13: 978-0807747650
• Glickman, C. D., Gordon, S. P., & Ross-Gordon, J. M. (2017). Supervision and instructional leadership: A developmental approach (10th ed.). Allyn and Bacon. ISBN 13: 978 0134449890
• Goldhammer, R. (1969). Clinical supervision: Special methods for the supervision of teachers. Holt, Rinehart & Winston. ISBN-13: 978-0030775451
• Goldhammer, R., Anderson, R. H., & Krajewski, R. J. (1993). Clinical supervision: Special methods for the supervision of teachers (3rd ed.). Harcourt Brace Jovanovich College Publishers.
• Gölcük, H. (2022). Okul müdürlerinin ders denetim yeterlikleri ile öğretmenlerin ders denetimi kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İnönü Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Görgülü, D., & Küçükali, R. (2023). Türkiye’deki denetim uygulamalarına ilişkin okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin görüşlerinin incelenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(38), 514–538. https://doi.org/10.35675/befdergi.1273899
• Guskey, T. R. (2002). Professional development and teacher change. Teachers and Teaching, 8(3), 381–391. https://doi.org/10.1080/135406002100000512
• Gür, S., Akkaşoğlu, H. C., & Gür, Y. (2023). Education inspection and current approaches. Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 9(78), 5301–5306. https://doi.org/10.29228/smryj.73471
• Hargreaves, A., & Fullan, M. (2012). Professional capital: Transforming teaching in every school. Teachers College Press.
• İnce, A. M. (2023). Öğretmen denetimine ilişkin müfettiş, yönetici ve öğretmen görüşleri: Bir durum çalışması (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Karadaban, A., Altundağ, Y., Polat, S., Pursuk, A., Zengin Tel, N., Kurnaz, N., İpek, M., & Yalçın, M. (2023). Türk eğitim sisteminde denetim. https://doi.org/10.5281/zenodo.10028931
• Kavaklı, A. S. (2023). Okul müdürlerinin ders denetimine ilişkin öğretmen görüşleri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Düzce Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Koç, İ. (2018). Okul müdürlerinin denetim görevlerinin öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Koçak, S., & Memişoğlu, S. P. (2020). Okul müdürlerinin denetiminin öğretmenlerin mesleki gelişimine etkisi. Kastamonu Eğitim Dergisi. https://doi.org/10.24106/kefdergi.697229
• Leithwood, K., & Jantzi, D. (2006). Transformational school leadership for large-scale reform: Effects on students, teachers, and their classroom practices. School Effectiveness and School Improvement, 17(2), 201–227. https://doi.org/10.1080/09243450600565829
• Marzano, R. J. (2003). What works in schools: Translating research into action. ASCD.
• Merriam, S. B. (2015). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan, Çev.). Nobel. ISBN-13: 978-6051332505
• Sağır, M., & Göksoy, S. (2016). Eğitimde denetim ve değerlendirme (1. baskı). Pegem Akademi. ISBN-13: 978-6053187448
• Senge, P. M. (1990). The fifth discipline: The art and practice of the learning organization (1. ed.). Doubleday Currency. ISBN-13: 978-0385517256
• Şık, E., & Demirtaş, H. (2022). Okul yöneticilerinin ders denetimine ilişkin öğretmen görüşleri. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9(18), 43–64. https://doi.org/10.29129/inujgse.1122329
• Tunç, Z. (2020). Müfettiş ve müdürlerin ders denetimi uygulamalarının çağdaş denetim özellikleri ve ilkeleri doğrultusunda değerlendirilmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Usta, M. E., & Özyurt, D. (2021). Yönetici ve öğretmen görüşlerine göre okul denetiminde yaşanan sorunlar ve çözüm önerileri. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(7), 35–61.
• Veloo, A., Komuji, M. M. A., & Khalid, R. (2013). The effects of clinical supervision on the teaching performance of secondary school teachers. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 93, 35–39. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2013.09.148
• Yakut Özek, B., & Karaca Akarsu, C. (2024). Türk eğitim sisteminde denetim sürecinin yapısal dönüşümü. 3. Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.24.02.2195
• Yeşil, D., & Kış, A. (2015). Okul müdürlerinin ders denetimine ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2(3), 27–45.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık. ISBN 978 975 0269820