2018 ve 2024 Ortaokul Matematik Dersi Öğretim Programlarının Cebirsel Düşünme Bağlamında Karşılaştırılması

Yıl 2025, Cilt: 2 Sayı: 2, 591 - 615, 29.12.2025

Hava Atasoy , Tunay Bilgin

Öz

Bu araştırmanın amacı, 2018 ve 2024 Ortaokul Matematik Öğretim Programlarını cebirsel düşünme bağlamında karşılaştırmalı olarak incelemektir. Çalışma, nitel bir araştırmadır ve doküman analizi yöntemi işe koşulmuştur. Veri kaynağını Millî Eğitim Bakanlığı tarafından 2018 ve 2024 yıllarında yayınlanan programlar oluşturmaktadır. Dokümanlar betimsel analizle incelenmiştir. Cebirsel düşünme kazanımları ve öğrenme çıktıları, sınıf düzeyleri ile genelleştirilmiş aritmetik, değişken kullanımı, eşitlik, fonksiyonel düşünme ve matematiksel modelleme bileşenlerine göre tablolaştırılarak karşılaştırılmıştır. Bulgular, 2024 programının cebirsel düşünmeyi daha erken sınıflara entegre ederek kavramsal derinliği artırmayı hedeflediğini göstermektedir. 2018 programı daha çok işlemsel becerilere odaklanırken, 2024 programı algoritmik düşünme, gerçek yaşam bağlamları ve matematiksel modellemeye vurgu yaparak kavramsal anlayış ve üst düzey düşünme becerilerini geliştirmeyi amaçlamaktadır. 2024 programı, değişkenler ve eşitlik öğretiminde daha bütüncül ve sistematik bir yaklaşım benimseyip fonksiyonel düşünmeyi erken yaşlarda yapılandırmaktadır. Bu farklılıklar, yeni programın matematik eğitiminde derinlemesine kavrayış ve anlam oluşturmayı önemsediğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

cebirsel düşünme , öğretim programı , öğrenme çıktısı

A Comparative Analysis of the 2018 and 2024 Middle School Mathematics Curriculum in the Context of Algebraic Thinking

Öz

The purpose of this study is to conduct a comparative examination of the 2018 and 2024 Middle School Mathematics Curriculum within the context of algebraic thinking. This research employs a qualitative design and utilizes the document analysis method. The data sources consist of the curricula published by the Ministry of National Education in 2018 and 2024. The documents were analyzed through descriptive analysis. Algebraic thinking achievements and learning outcomes were tabulated and compared according to grade levels and components such as generalized arithmetic, variable usage, equality, functional thinking, and mathematical modeling. The findings indicate that the 2024 curriculum aims to enhance conceptual depth by integrating algebraic thinking into earlier grade levels. While the 2018 curriculum focuses more on procedural skills, the 2024 curriculum emphasizes algorithmic thinking, real-life contexts, and mathematical modeling to foster conceptual understanding and higher-order thinking skills. Furthermore, the 2024 curriculum adopts a more holistic and systematic approach in teaching variables and equality and structures functional thinking at earlier ages. These differences demonstrate that the new curriculum prioritizes deep comprehension and meaning-making in mathematics education.

Anahtar Kelimeler

algebraic thinking , curriculum , learning outcome

Kaynakça

• Acar, F. (2024). Developing algebraic thinking of fifth graders: Interactions with units coordination (Doctoral dissertation). Middle East Technical University. https://open.metu.edu.tr/handle/11511/110880
• Akarsu Yakar, E., & Yılmaz, S. (2021). Cebirsel düşünme düzey belirleme testi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(1), 138-154. https://doi.org/10.47479/ihead.895879
• Akkan, Y. (2016). Cebirsel düşünme. Bingölbali, S. Arslan & İ. Ö. Zembat (Ed.), Matematik eğitiminde teoriler içinde (s. 43-64). Pegem Akademi.
• Altıntaş, R. (2019). Ortaokul matematik dersi öğretim programlarının karşılaştırılması: 2009-2013-2017-2018 (Yüksek Lisans tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. https://hdl.handle.net/11630/7301
• Baş, M. (2017). 2009 ve 2015 ilkokul matematik dersi öğretim programları ile 2017 ilkokul matematik dersi öğretim programı karşılaştırması. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 1219-1258. https://dergipark.org.tr/en/pub/yyuefd/issue/28496/340065
• Baş, S., Çetinkaya, B., & Erbaş, A. (2011). Öğretmenlerin dokuzuncu sınıf öğrencilerinin cebirsel düşünme yapılarıyla ilgili bilgileri. Education and Science, 36(159). https://doi.org/10.15390/ES.2011.906
• Beyendi, S. (2018). 2013-2018 ortaokul matematik dersi öğretim programlarının karşılaştırılması. Birey Ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 177-200. https://dergipark.org.tr/tr/pub/birtop/issue/39520/450818
• Blanton, M. L., & Kaput, J. J. (2004). Elementary grade students’ capacity for functional thinking. In M. J. Høines & A. B. Fuglestad (Eds.), Proceedings of the 28th Conference of the International Group for the Psychology of Mathematics Education (Vol. 2, pp. 135-142). Bergen, Norway. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED489698.pdf
• Burgos, M., Tizón-Escamilla, N., & Godino, J. D. (2024). Expanded model for elementary algebraic reasoning levels. EURASIA Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 20(7), em2475. https://doi.org/10.29333/ejmste/14753
• Cai, J., & Knuth, E. J. (Eds.). (2011). Early algebraization: A global dialogue from multiple perspectives. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-642-17735-4
• CCSSM (Common Core State Standards for Mathematics). (2010). Standards for Mathematical Practice. Council of Chief State School Officers & National Governors Association Center for Best Practices. http://www.corestandards.org
• Deveci, Ö., & Aykaç, N. (2020). Türkiye Cumhuriyeti’nde uygulanan ilkokul matematik dersi öğretim programlarının incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(3), 1512-1532. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2020..-547848
• İlhan, A., & Aslaner, R. (2019). 2005’ten 2018’e ortaokul matematik dersi öğretim programlarının değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 46(46), 394-415. https://doi.org/10.9779/pauefd.452646
• Kalaç, S., & Konyalıoğlu, A. C. (2025). Matematik öğretmenlerinin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli matematik öğretim programı hakkındaki görüşleri. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 14(1), 82-100. http://www.jret.org/
• Kıryak, Z., Kozaklı Ülger, T., Ülger, B. B., Bozkurt, I., & Çepni, S. (2024). 2018 ve 2024 ilk ve ortaokul fen bilimleri ve matematik dersleri öğretim programları öğrenme çıktılarının karşılaştırılması ve beceriler açısından incelenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(44), 3054-3089. https://doi.org/10.35675/befdergi.1507283
• Kieran, C. (2004). Algebraic thinking in the early grades: What is it? The Mathematics Educator, 8(1), 139-151.https://www.researchgate.net/profile/Carolyn-Kieran-2/publication/228526202_Algebraic_thinking_in_the_early_grades_What_is_it/links/55895b8408ae2affe714d428/Algebraic-thinking-in-the-early-grades-What-is-it.pdf
• Kuzu, O. & Göçer, V. & Akçay, A. O. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Kapsamında İlkokul Matematik Dersi Öğretim Programı’nın İncelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (41), 640-667. DOI: https://10.5281/zenodo.13337757
• Kuzu, O., Toptaş, V., & Göçer, V. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli perspektifinde 2018 ve 2024 ilkokul matematik dersi öğretim programlarının karşılaştırılması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(1), 114-140. https://doi.org/10.29299/kefad.1545275
• Millî Eğitim Bakanlığı. (2018a). Matematik dersi öğretim programı (İlkokul ve Ortaokul 1,2,3,4,5,6,7 ve 8. Sınıflar). Temel Eğitim Genel Müdürlüğü. https://mufredat.meb.gov.tr/programlar.aspx
• Millî Eğitim Bakanlığı. (2024b). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları Ortak Metni. Millî Eğitim Bakanlığı. https://tymm.meb.gov.tr/ogretim-programlari
• Millî Eğitim Bakanlığı. (2024c). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaokul Matematik Dersi Öğretim Programı (5,6,7 ve 8. sınıflar). Millî Eğitim Bakanlığı. https://tymm.meb.gov.tr/ogretim-programlari
• NCTM (National Council of Teachers of Mathematics). (2000). Principles and Standards for School Mathematics. Reston, VA: NCTM. https://bibliotecadigital.mineduc.cl/bitstream/handle/20.500.12365/17719/Principles%20and%20Standards%20for%20School%20Mathematics.pdf
• OECD. (2019). The OECD Learning Compass 2030: A journey into the future of education [Concept note]. OECD Publishing. https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/about/projects/edu/education-2040/concept-notes/OECD_Learning_Compass_2030_concept_note.pdf
• Palak, T. (2022). 1990-2018 yılları arası Türkiye’deki ortaokul matematik öğretim programlarının cebir öğretimi bağlamında incelenmesi (Yüksek Lisans tezi). Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü. https://www.proquest.com/openview/5c5affee476ed26a6e777a205bd89624/1?cbl=2026366&diss=y&pq-origsite=gscholar
• Radford, L. (2006). Algebraic thinking and the generalization of patterns: A semiotic perspective. In S. Alatorre, J. L. Cortina, M. Sáiz, & A. Méndez (Eds.), Proceedings of the 28th Annual Meeting of the North American Chapter of the International Group for the Psychology of Mathematics Education (Vol. 1, pp. 2-21). Universidad Pedagógica Nacional. https://www.researchgate.net/publication/239933692_Algebraic_thinking_and_the_generalization_of_patterns_A_semiotic_perspective
• Sarıgöz, O. (2023). Examination of Secondary School Mathematics Curriculum in Terms of 21st Century Skills: Ortaokul matematik dersi öğretim programının 21. yüzyıl becerileri yönünden incelenmesi. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(2), 1-16. https://doi.org/10.19160/e-ijer.1200499
• Satmaz, İ., & Yabanova, U. (2024). Analysis of Maarif Model of Century of Türkiye secondary school mathematics curriculum according to SOLO taxonomy. International Journal of Curriculum and Instructional Studies, 14(2), 195-219. https://doi.org/10.31704/ijocis.1582857
• Schliemann, A. D., Carraher, D. W., & Brizuela, B. M. (2006). Bringing out the algebraic character of arithmetic: From children’s ideas to classroom practice. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203827192
• Stephens, A., Blanton, M., Knuth, E., Isler, I., & Gardiner, A. M. (2015). Just say yes to early algebra! Teaching Children Mathematics, 22(2), 92-101. https://doi.org/10.5951/teacchilmath.22.2.0092
• Sun, S., Sun, D., & Xu, T. (2023). The developmental progression of early algebraic thinking of elementary school students. Journal of Intelligence, 11(222). https://doi.org/10.3390/jintelligence11120222
• Şahin, M. (2025). 2015, 2018 ve 2024 ilkokul matematik öğretim programlarının karşılaştırmalı analizi. Ondokuz Mayıs University Journal of Education Faculty, 44(1), 71-144. https://doi.org/10.7822/omuefd.1594613
• Teke, B., & Durmuş, S. (2023). Dünyada ve Türkiye’de matematik öğretim programları: Karşılaştırmalı bir inceleme. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(4), 2187-2212. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2023..-1329279
• Türkmen, H., & Tanışlı, D. (2019). Early algebra: The levels of 3rd, 4th, and 5th grade students’ generalizations of functional relationship. Journal of Qualitative Research in Education, 7(1), 1-29. https://doi.org/10.14689/issn.2148-2624.1.7c1s.16m
• Türkoğlu, D., & Cihangir, A. (2017). Cebirsel düşünme becerisi üzerine bir meta-sentez çalışması. Eğitim Bilim ve Teknoloji Araştırmaları Dergisi, 2(2), 25-39. https://dergipark.org.tr/en/pub/ebtad/issue/35400/455296
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık