Kuraklık Stresinde Kalsiyum’un (Ca) Bitkiler Üzerindeki Etkisi

Abdülkerim Bulut; Nevzat Sevgin; Yelderem Akhoundnejad

Kuraklık Stresinde Kalsiyum’un (Ca) Bitkiler Üzerindeki Etkisi

Öz

Kuraklık stresi, bitkiler yaşamlarının herhangi bir döneminde büyüme ve verimini etkileyen, bitkilerde değişik tepkilerin alınmasına yol açabilen, özellikleri birbirine benzeyen yeni bitkilerin oluşmasına yol açan değişik çevresel faktörlerin etkisindedir. Kalsiyum (Ca), bitkide farklı fizyolojik ve biyokimyasal reaksiyonlarda stres direncini artırmak için sinyal molekülü olarak görev yapan, önemli bir makro besindir. Bu çalışmada, farklı abiyotik streslerin bitki büyümesi, gelişimi, fizyolojik özellikleri ve verimi üzerine etkileri verilmiştir. Bitkilerin abiyotik stresi sürdürme ve tolerans mekanizmaları da değerlendirilmiştir. Ayrıca, kalsiyum kaynaklı abiyotik stres toleransı büyüme, fizyoloji ve verim artışı açısından da değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Yield,Stress,Quality,Physiology,Drought

Kaynakça

Ahmad, P.,Sarwat, M., Bhat, N. A., Wani, M. R,, Kazi, A, G.,&Tran, L, P. (2015).Alleviation of cadmiumtoxicity in BrassicajunceaL. (Czern. &Coss.)bycalciumapplicationinvolvesvariousphysiologicalandbiochemicalstrategies.PLoSOne10:e0114571.
Antosiewicz, D. M.,&Hennig, J. (2004).Overexpression of LCT1 in tobaccoenhancestheprotectiveaction of calciumagainstcadmiumtoxicity. EnvironPollut 129:237–245.
Baligar VC, Fageria NK, He ZL (2001) Nutrientuseefficiency in plants. CommunSoilSciPlant Anal 32:921–950.
Basra, S.,Farooq, M., Hafeez, K.,&Ahmad, N. (2004).Osmohardening: a newtechniqueforriceseedinvigoration. Inter Rice ResNotes29:80–8.
Bewley, J. D.,& Black, M. (1994).Seeds: physiology of developmentandgermination. Plenum, London, B. S.,Keetman, U., Mock, H. P& Grimm, B. (2000).Expressionandactivity of isoenzymes of superoxidedismutase in wheatroots in responsetohypoxiaandanoxia. Plant Cell Environ23:135–144.Cai, X.Y.,Chen, X. D., Li, C. Z.,&Liu, C. (2013). Effects of exogenous Ca2+ on theseedgermination of Koelreuteriapaniculatainlimestonearea of SouthwestChinaunderdroughtstress. Zhongguo ke xueyuanShenyangyingyongshengtai yan jiusuozhu ban 24:1341–1346.
Choi, H. M., Son, I. C., & Kim, D. I. (2010). Effects of calcium concentrations of coating bag on pericarp structure and berry cracking in ’Kyoho’grape (Vitis sp.). Korean J Hortic Sci Technol 28:561–566.
Hasanuzzaman, M.,Nahar, K., Alam, M. M., Bhuyan, M., Oku, H., &Fujita, M. (2018).ExogenousnitricoxidepretreatmentprotectsBrassicanapusL. Seedlingsfromparaquattoxicitythroughthemodulationantioxidantdefenseandglyoxalasesystems. PlantPhysiolBiochem 126:173–186.
Hussain, M., Malik, M. A., Farooq, M., Ashraf, M. Y., &Cheema, M. A. (2008).Improvingdroughttolerancebyexogenousapplication of glycinebetaineandsalicylicacid in sunflower. J AgronCropSci 194:193–199.

Jaleel, C. A.,Manivannan, P., Sankar, B., Kishorekumar, A., Gopi, R., Somasundaram, R., &Panneerselvam, R. (2007).Waterdeficit stres mitigationbycalciumchloride in Catharanthusroseus: effects on oxidativestress, prolinemetabolismandindolealkaloidaccumulation. ColloidsSurf B -Biointerfaces60:110–116.
Kaczmarek, M.,Fedorowicz-Strońska, O., Głowacka, K., Waśkiewicz, A&Sadowski, J. (2017). CaCl2 treatmentimprovesdroughtstresstolerance in barley (HordeumvulgareL.). ActaPhysiolPlant39:41.
Kayabaşı, S. (2011). Kuraklık stresinde yetiştirilen soyada (Glycinemax L.) bazı fizyolojik parametreler ile prolinbirikiminin araştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Harran Üniversitesi, Şanlıurfa.
Kiani, S. P.,Grieu, P., Maury, P., Hewezi, T., Gentzbittel, L.,&Sarrafi, A. (2007).Geneticvariabilityforphysiologicaltraitsunderdroughtconditionsanddifferentialexpression of waterstress-associatedgenes in sunflower L Helianthusannuus. TheorApplGenet 114:193–207.Knight H. (2000) Calcium signaling during abiotic stress in plants, Int. Rev. Cytol. 195, 269–325.Knight, H.,&Knight, M. R. (2001).Abiotic stres signalingpathways: specificityandcross-talk. TrendsPlantSci6:262–267.
Lichtenhaler, H.K. (1996). “Vegetationstress: an introductiontothestressconcept in plants”, J.PlantPhysiol., 148:4-14.
Luo, Y. X.,Zhao, R.,Zhou, X.,Zuo, J.&Zhangand, Y. Li. (2011). Physiologicalacclimation of twopsammophytestorepeatedsoildroughtandrewatering. ActaPhysiol. Plant.,33: 79-91.
Lwalaba, J.L.W.,Zvobgo, G., Fu, L., Zhang, X., Mwamba, T. M., Muhammad, N., Mundende, R.P.M., &Zhang, G. (2017).Alleviatingeffects of calcium on cobalttoxicity in twobarleygenotypesdiffering in cobalttolerance. EcotoxicolEnviron Saf 139:488–495.
Manivannan, P.,Jaleel, C. A., Sankar, B., Somasundaram, R., Murali, P. V., Sridharan, R., &Panneerselvam, R. (2007) .Salt stres mitigationbycalciumchloride in Vignaradiata(L.) wilczek. ActaBiolCracov Bot 49:105–109.
Marcar, N. E. (1986).Effect of thecalcium on thesalinitytolerance of Wimmeraryegrass(LoliumrigidumGaud. Ev. Wimmera)duringgermination. PlantandSoil93:129–132.
Mishra,O. V.,&Cherkauer, K. A. (2010).Retrospectivedroughts in thecropgrowingseason: implicationstocornandsoybeanyield in themidwestern United States. AgricForMeteorol 150:1030–1045.
Miyashita, K.,Tanakamaru, S., Maitani, T.,&Kimura, K. (2005).Recoveryresponses of photosynthesis, transpiration,andstomatalconductance in kidneybeanfollowingdroughtstress. EnvironExp Bot 53:205–214.
Mozafari, H.,Asrar, Z., Pourseyedi, F.R.S.,&Yaghoobi, M. M. (2013).Calciumand L-histidineinteraction on growthimprovement of threetomatocultivarsundernickelstress. ActaBiolSzegediensis57:131–144.
Nayyar, H.,&Kaushal, S. K. (2002).Chillinginducedoxidativestress in germinatingwheatgrains as affectedbywater stres andcalcium. BiolPlant45:601–604.
Öztürk, N.Z. (2015). Bitkilerin kuraklık stresine tepkilerinde bilinenler ve yeni yaklaşımlar. Türk Tarım-Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi, 3(5): 307-315.
Patane, C., Pellegrino, A., & Silvestro, i. D. (2018). Effects of calcium carbonate application on physiology, yield and quality of field-grown tomatoes in a semi-arid Mediterranean climate. Crop & Pasture Science, 2018, 69, 411–418.
Palta, J. P. (2000). Stressinteractions at thecellularandmembranelevels. HortSci 25(11):1377–1381.
Parvin, K., Ahamed, K. U., Islam, M. M., Haque, M. N., Hore, P. K., Siddik, M. A., &Roy, I. (2015).Reproductivebehavior of tomatoplantundersalineconditionwithexogenousapplication of calcium. Middle-East J SciRes 23(12):2920–2926.
Perassaklı, M., Huber, J.T., & Tucker T. C. (1987). Dry Matter Yield, Nitrogen Absorbtion, and Water Uptake by Sweet Corn under Salt Stress. J.Plant Nutr., 12: 279-290.
Rahman, A.,Mostofa, M. G., Nahar, K.,Hasanuzzaman, M.,&Fujita, M. (2015).Exogenouscalciumalleviatescadmium-inducedoxidativestress in -rice (OryzasativaL.) seedlingsbyregulatingtheantioxidantdefenseandglyoxalasesystems. Braz J Bot 39:393–407.
Rahman, A.,Nahar, K., Hasanuzzaman, M.,&Fujita, M. (2016).CalciumsupplementationimprovesNa+/ K+ ratio,antioxidantdefenseandglyoxalasesystems in salt-stressedriceseedlings. Front PlantSci7:609.
Reddy, T. Y.,Reddy, V. R., &Anbumozhi, V. (2003).Physiologicalresponses of groundnut (ArachishypogeaL.) todrought stres anditsamelioration: a criticalreview. PlantGrowthRegul 41(1):75–88.
Rengel, Z. (1992).The role of calcium in salt toxicity. Plant Cell Environ15:625–632Sağlam, A. (2004). Ağır kuraklık stresi geçirmiş Ctenanthesetosa bitkisinin yeni kuraklık koşullarına adaptasyonyeteneğinin araştırılması. Yüksek Lisans Tezi. Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon.
Shahryari, R.,Gurbanov, E., Gadimov, A., &Hassanpanah, D. (2008).Tolerance of 42 breadwheatgenotypestodrought stres afteranthesis. Pak J BiolSci11:1330–1335.
Sivasankaramoorthy, S. (2013).Effect of supplementarycalciumenhancesplantgrowth, photosyntheticpigmentsanduptake of nutrient in OryzasativaL. underNaClstress. Int J Chem Life Sci2:1189–1192.
Srivastava, R. K.,Pandey, P., Rajpoot, R., Rani, A., Gautam, A.,&Dubey, R. S. (2014).Exogenousapplication of calciumandsilicaalleviatescadmiumtoxicitybysuppressingoxidativedamage in rice. Protoplasma 252:959–975.
Vorasoot. N.,Songsri, P., Akkasaeng, C., Jogloy, S.,&Patanothai, A. (2003).Effect of waterstress on yieldandagronomiccharacters of peanut. Songklanakarin J SciTechnol25:283–288.
Walter, J.,Nagy, L., Hein, R., Rascher, U., Beierkuhnlein, C., Willner, E.,&Jentsch, A. (2011). Do plantsrememberdrought? Hintstowards a drought-memory in grasses. EnvironExp Bot 71:34–40.
White, P. J.,Broadley, M. R. (2003).Calcium in plants. Ann Bot 92:487–511.
Zehra, A.,Gul, B., Ansari, R., Khan, M. A. (2012). Role of calcium in alleviatingeffect of salinity on germination of Phragmiteskarkaseeds. South Afr J Bot 78:122–128.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Abdülkerim Bulut Bu kişi benim
Türkiye

Nevzat Sevgin
Türkiye

Yelderem Akhoundnejad ^* Bu kişi benim
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

16 Aralık 2025

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2019

Gönderilme Tarihi

19 Ekim 2019

Kabul Tarihi

29 Aralık 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication

IZ

https://izlik.org/JA97CF56MK

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Bulut, A., Sevgin, N., & Akhoundnejad, Y. (2025). Kuraklık Stresinde Kalsiyum’un (Ca) Bitkiler Üzerindeki Etkisi. Şırnak Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Advanced Online Publication, 59-65. https://izlik.org/JA97CF56MK

AMA

1.Bulut A, Sevgin N, Akhoundnejad Y. Kuraklık Stresinde Kalsiyum’un (Ca) Bitkiler Üzerindeki Etkisi. Şırnak Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2025;(Advanced Online Publication):59-65. https://izlik.org/JA97CF56MK

Chicago

Bulut, Abdülkerim, Nevzat Sevgin, ve Yelderem Akhoundnejad. 2025. “Kuraklık Stresinde Kalsiyum’un (Ca) Bitkiler Üzerindeki Etkisi”. Şırnak Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, sy Advanced Online Publication: 59-65. https://izlik.org/JA97CF56MK.

EndNote

Bulut A, Sevgin N, Akhoundnejad Y (01 Aralık 2025) Kuraklık Stresinde Kalsiyum’un (Ca) Bitkiler Üzerindeki Etkisi. Şırnak Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Advanced Online Publication 59–65.

IEEE

[1]A. Bulut, N. Sevgin, ve Y. Akhoundnejad, “Kuraklık Stresinde Kalsiyum’un (Ca) Bitkiler Üzerindeki Etkisi”, Şırnak Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, sy Advanced Online Publication, ss. 59–65, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA97CF56MK

ISNAD

Bulut, Abdülkerim - Sevgin, Nevzat - Akhoundnejad, Yelderem. “Kuraklık Stresinde Kalsiyum’un (Ca) Bitkiler Üzerindeki Etkisi”. Şırnak Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. Advanced Online Publication (01 Aralık 2025): 59-65. https://izlik.org/JA97CF56MK.

JAMA

1.Bulut A, Sevgin N, Akhoundnejad Y. Kuraklık Stresinde Kalsiyum’un (Ca) Bitkiler Üzerindeki Etkisi. Şırnak Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2025;:59–65.

MLA

Bulut, Abdülkerim, vd. “Kuraklık Stresinde Kalsiyum’un (Ca) Bitkiler Üzerindeki Etkisi”. Şırnak Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, sy Advanced Online Publication, Aralık 2025, ss. 59-65, https://izlik.org/JA97CF56MK.

Vancouver

1.Abdülkerim Bulut, Nevzat Sevgin, Yelderem Akhoundnejad. Kuraklık Stresinde Kalsiyum’un (Ca) Bitkiler Üzerindeki Etkisi. Şırnak Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi [Internet]. 01 Aralık 2025;(Advanced Online Publication):59-65. Erişim adresi: https://izlik.org/JA97CF56MK