Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Döneminde Türk Resim Sanatında Gölge

Yasemin Dora

Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Döneminde Türk Resim Sanatında Gölge

Öz

Işık resim sanatının önemli öğelerinden biridir. Işığın olduğu yerde gölge de yer almaktadır. Bu sebeple sanat eserlerinde ışık kadar gölgenin betiminden de bahsedilmelidir. Işık, gölgelerle etkileşimi sayesinde formları tanımlar. Nesnenin üzerinde oluşan gölgeler, nesnenin hacminin ve dokusunun verilmesini sağlar, gölgelerin keskinliği ile nesnelerin ışığa uzaklığı belirlenir. Batı sanatında özellikle erken dönemde gölgenin betimi sembolist anlamlarla beraber kullanılmıştır. Figürsüz gölgeler ya da gölgesiz figürler, dramatik etkiyi arttırmış ya da ilahi bir durumu ifade etmiştir. Rönesans dönemi ve mimetik sanatta ise natüralist ifade için gölgenin gerekliliği söz konusudur. Batılılaşma dönemiyle beraber Türk resim sanatında ışık ve gölgenin ifadesi de değişmiştir. Bu makalede Batılılaşma dönemi Türk resim sanatında gölgenin nasıl betimlendiği incelenmiştir. Bunun için Avrupa sanatındaki gölge ifadeleri araştırılmış ve örnekler karşılaştırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Bell, J. C. (1995) “Light and Color in Caravaggio’s “Supper at Emmaus”, Artibus et Historiae, Sayı: 16, no:31, https://www.jstor.org/stable/1483502 (22.02.2020).
Blühm, A. ve Lippincott, L. (2000) Light, The Industrial Age 1750-1900, Artegrafica, Thames & Hudson, İtalya.
Casati, R. “Looking at Images and Reasoning About Their Content: The Case of Shadow Depiction”, https://academiccommons.columbia.edu/doi/10.7916/D8T440XG (15.12.2019).
Chamisso, A. von. (2014) Peter Schlemihl’in Olağanüstü Öyküsü, çev. Murat Özbank, Kolektif Kitap.
Çarpan, N. (1977) “Karagöz ve Şeyh Küşteri”, Karagözname, (Haz.) Ünver Oral, İstanbul, T. İş Bankası Yay.
Da Vinci, L. (1992) Defterler, çev. Turhan Ilgaz, Hil Yay., İstanbul.
Da Vinci, L. (2010) Leonardo’nun Defterleri, Ed. Anna Suh, çev. Alev Serin, Arkadaş Yay., Ankara.
David, B ve Lefrére, J. J. (2013) İnsanlığın En Eski Muamması, (Çev. İ.M. Uysal), Can Yay. İstanbul

Dotson, S. (2019) “How Electricity Transformed Paris and Its Artists”, From Maner to Degas, https://www.artsy.net/article/artsy-editorial-electricity-transformed-paris-artists-manet-degas (20.11.2019).
Edwards, N. (2010) Karanlık, Kültürel Bir Tarih, çev. Nurettin Elhüseyni, Yapı Kredi Yay., İstanbul
Elibal, G. (1974) Şeref Akdik Hayatı Sanatı Eserleri, İstanbul
Eldem, E. (2018) Görünenin Ötesinde Osman Hamdi Bey, (Mas Matbaacılık), İstanbul
Ergüven, M. (2000) “Mucizevi İkiz”, Sanat Dünyamız, Gölgeye Övgü, sayı 77, Yapı Kredi Yay., İstanbul.
Giderer, B. (2017) “Resim Sanatında Gölge”, İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Cilt.6, Sayı. 8.
Giray, K. (1988) Müstakil Ressamlar ve Heykeltraşlar Birliği, doktora tezi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim, Ankara.
Giray, K. (1997) Müstakil Ressamlar ve Heykeltraşlar Birliği, Akbank Sanat Yay., İstanbul
Giray, K. (1999) İstanbul Resim ve Heykel Müzesi Koleksiyonundan Örneklerle Manzara, T. İş Bankası Yay., İstanbul.
Giray, K. (2020) Ankara Resim Heykel Müzesi Başyapıtlar, Cilt I, Kültür ve Turizm Bak. Güzel Sanatlar Genel Müd. Yay, Ankara.
Gombrich, E. H. (2000) “Batı Sanatındaki Düşen Gölgenin Tasviri”, Sanat Dünyamız, Gölgeye Övgü, çev. Ülkü Tamer, Güz, sayı 77.
Gören, A.K. (1998) 50. Yılında Akbank Resim Koleksiyonu, Akbank Kültür Sanat Yay., İstanbul,
Gombrich, E. H. (2011). Sanatın Öyküsü, Remzi Kitabevi, İstanbul.
Hemiş, Ö. (2020) Gözün Menzili, İslami Coğrafyada Bakışın Serüveni, Vakıfbank Yay., İstanbul
Karasu G., ve Mehmet, N. (2007) Desende Işık ve Gölge, Erciyes Ün. Yay., Kayseri.
Le Guin, U. (1994) Yerdeniz Büyücüsü, çev. Çiğdem İpek Erkal, Metis Yay., İstanbul.
National Gallery, “The Virgin and Child in an Interior”, https://www.nationalgallery.org.uk/paintings/workshop-of-robert-campin-jacques-daret-the-virgin-and-child-in-an-interior
Ödekan, A. (2008) “Karagöz”, Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi, YEM Yay., İstanbul.
Parramon, J. (1997) Işık ve Gölge, çev. E. Tuzcular, E. Erduran, Remzi Kitabevi, İstanbul.
Sözer, Ö. (2000) “Işığın Metafiziğinden Gölgenin Estetiğine”, Sanat Dünyamız, Gölgeye Övgü, sayı 77, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul.
Sharpe, W. C. (2017), Grasping Shadows: The Dark Side of Literature, Painting, Photography, and Film, Oxford Un. Press, New York.
Stoichita, V. (2006) Gölgenin Kısa Tarihi, çev. Bilge Aydın, Dost Kitabevi, Ankara.
Şerifoğlu, Ö. F. (2003) “1914 Kuşağı ve Galatasaray Sergileri”, Resim Tarihimizden Galatasaray Sergileri, Şerifoğlu, Ömer Faruk (Ed.), Yapı Kredi Yayınları, İstanbul.
Şimşek, H. (2007) Şevket Dağ, yüksek lisans tezi Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Sanatı Anabilim Dalı, İstanbul.
Tanizaki, J. (2019) Gölgeye Övgü, çev. Didem Kizen, Jaguar Kitap, İstanbul.
Tansuğ, S. (1993). Halil Paşa, Yapı Kredi Yay., İstanbul.
Victoria And Albert Museum, “Rustic Civility” https://collections.vam.ac.uk/item/O17373/rustic-civility-oil-painting-collins-william-ra/
Wölfflin, H. (1990) Sanat Tarihinin Temel Kavramları, Çev. Hayrullah Örs, Remzi Kitapevi, İstanbul.
Yağbasan, E. (2004) “Abdülmecid Efendinin Resimlerinde Konular ve Üslup”, Hanedandan Bir Ressam Abdülmecid Efendi, Ömer Faruk Şerifoğlu (haz.), Yapı Kredi Yayınları, İstanbul.
Yazıcı, B. (2016) Şeref Akdik Sanatı ve Yaşamı, yüksek lisans tezi Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Resim Anabilim Dalı, Trabzon.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yasemin Dora ^*
0000-0002-3700-9901
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

2 Mayıs 2022

Gönderilme Tarihi

3 Aralık 2021

Kabul Tarihi

26 Nisan 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Sayı: 55

IZ

https://izlik.org/JA69RG93SR

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Dora, Y. (2022). Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Döneminde Türk Resim Sanatında Gölge. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 55, 135-154. https://izlik.org/JA69RG93SR

AMA

1.Dora Y. Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Döneminde Türk Resim Sanatında Gölge. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2022;(55):135-154. https://izlik.org/JA69RG93SR

Chicago

Dora, Yasemin. 2022. “Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Döneminde Türk Resim Sanatında Gölge”. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy 55: 135-54. https://izlik.org/JA69RG93SR.

EndNote

Dora Y (01 Mayıs 2022) Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Döneminde Türk Resim Sanatında Gölge. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 55 135–154.

IEEE

[1]Y. Dora, “Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Döneminde Türk Resim Sanatında Gölge”, Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy 55, ss. 135–154, May. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA69RG93SR

ISNAD

Dora, Yasemin. “Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Döneminde Türk Resim Sanatında Gölge”. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 55 (01 Mayıs 2022): 135-154. https://izlik.org/JA69RG93SR.

JAMA

1.Dora Y. Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Döneminde Türk Resim Sanatında Gölge. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2022;:135–154.

MLA

Dora, Yasemin. “Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Döneminde Türk Resim Sanatında Gölge”. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy 55, Mayıs 2022, ss. 135-54, https://izlik.org/JA69RG93SR.

Vancouver

1.Yasemin Dora. Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Döneminde Türk Resim Sanatında Gölge. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi [Internet]. 01 Mayıs 2022;(55):135-54. Erişim adresi: https://izlik.org/JA69RG93SR