Araştırma Makalesi

Modern Bir Aydın Hareketi Olarak Yeni Osmanlılar ve İslam Dünyası

Sayı: 34 20 Nisan 2015
  • Fahri Yetim
PDF İndir
EN TR

Modern Bir Aydın Hareketi Olarak Yeni Osmanlılar ve İslam Dünyası

Öz

XIX. yüzyılda Osmanlı modernleşmesinin önemli unsurlarından biri olarak ortaya çıkan Yeni Osmanlılar hareketi, kısa ve orta vadede bir dönüştürücü dinamik rol oynayarak Türkiye’nin siyasal modernizasyonu sürecinde önemli bir işlev görmüştür. Doğuşunun temelinde Osmanlı İmparatorluğu’nun bu dönemde yoğun bir şekilde yaşadığı siyasal sorunlar karşısında çözüm arayışlarından kaynaklanan aydın duyarlılığının yattığı bu hareket, Tanzimat’la ortaya çıkan yeni iklim içinde Türkiye tarihinde ilk defa siyasal örgütlenme sürecini de başlatarak bu yöndeki modernleşmeye öncülük etmiştir. İmparatorluk üzerinde Batı modernitesinin etkilerinin iyiden iyiye hissedildiği bu dönemde Osmanlı Devleti radikal sayılabilecek bir reform sürecine girerek sorunların üstesinden gelmeye çalışmıştır. Ancak, 19. yüzyılın ikinci yarısına gelindiğinde mevcut reformların yetersizliğini gören Osmanlı aydınları, 1860’lardan itibaren yeni bir hareket başlatarak siyasal modernizasyon sürecine bir ivme kazandırmıştır. İmparatorluğun bütünlüğünü sarsan ayrılıkçı hareketler karşısında Türk-İslam tarihinde yepyeni bir oluşum olarak nitelendirilebilecek parlamenter sisteme geçilmesine öncülük edecek bu hareketin; halefleri olan İttihatçılık hareketiyle birlikte düşünüldüğünde, Osmanlı tarihinde ilk defa devlet dışında bir aydın grubunun siyasal sistemi etkileyerek büyük bir yapısal değişime yol açtığı görülür. İmparatorluğun geleceği ve bütünlüğü konusunda özgün düşünceleri olan Yeni Osmanlıların bu çerçevede İslam dünyasına bakışları ayrı bir önem taşımaktadır. Yeni Osmanlılar, Osmanlıcılık düşüncesi içinde sonraları “İttihad-ı İslam” vurgusu yaparak devletin Müslüman karakteriyle devamına katkıda bulunmaya çalışmışlardır. Bu çalışmada; Yeni Osmanlıların, emperyalist devletlerin 19. yüzyıldaki makro politikaları karşısında Osmanlı İmparatorluğu’nun kurtuluşu ve İslam dünyasına ilişkin görüş ve değerlendirmeleri incelenerek aynı zamanda devlet dışı girişim sayılabilecek bir aydın hareketinin Osmanlı-Türk modernleşmesindeki yeri ve önemi ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. AYDOĞDU, Nergiz Yılmaz-İsmail Kara, Namık Kemal Osmanlı Modernleşmesinin Meseleleri, İstanbul 2005.
  2. ÇELİK, Hüseyin, Ali Suavi ve Dönemi, İstanbul 1994.
  3. DAVİSON, Roderic H., Osmanlı İmparatorluğu’nda Reform (1856-1876), (Çev. Osman Akınhay), İstanbul 1997.
  4. DEVELLİOĞLU, Ferit, Osmanlıca-Türkçe Lugat, Ankara 2007.
  5. DİKME, Hüseyin, “Tanzimat Sonrası Türk Gazeteciliğinde ‘Halk’ Kelimesinin Kullanımı ve Halka Yönelik Faaliyetler”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, C.5, S. 20, (Kış 2012).
  6. Ebuzziya Tevfik, Yeni Osmanlılar, İstanbul 2006.
  7. FİNDLEY, Carter V., Modern Türkiye Tarihi, İstanbul 2011.
  8. GENCER, Bedri, İslam’da Modernleşme 1839-1939, Ankara 2008.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Fahri Yetim Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

20 Nisan 2015

Gönderilme Tarihi

19 Nisan 2015

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2015 Sayı: 34

Kaynak Göster

APA
Yetim, F. (2015). Modern Bir Aydın Hareketi Olarak Yeni Osmanlılar ve İslam Dünyası. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 34, 1-18. https://izlik.org/JA86AY68ZX
AMA
1.Yetim F. Modern Bir Aydın Hareketi Olarak Yeni Osmanlılar ve İslam Dünyası. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2015;(34):1-18. https://izlik.org/JA86AY68ZX
Chicago
Yetim, Fahri. 2015. “Modern Bir Aydın Hareketi Olarak Yeni Osmanlılar ve İslam Dünyası”. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy 34: 1-18. https://izlik.org/JA86AY68ZX.
EndNote
Yetim F (01 Nisan 2015) Modern Bir Aydın Hareketi Olarak Yeni Osmanlılar ve İslam Dünyası. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 34 1–18.
IEEE
[1]F. Yetim, “Modern Bir Aydın Hareketi Olarak Yeni Osmanlılar ve İslam Dünyası”, Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy 34, ss. 1–18, Nis. 2015, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA86AY68ZX
ISNAD
Yetim, Fahri. “Modern Bir Aydın Hareketi Olarak Yeni Osmanlılar ve İslam Dünyası”. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 34 (01 Nisan 2015): 1-18. https://izlik.org/JA86AY68ZX.
JAMA
1.Yetim F. Modern Bir Aydın Hareketi Olarak Yeni Osmanlılar ve İslam Dünyası. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2015;:1–18.
MLA
Yetim, Fahri. “Modern Bir Aydın Hareketi Olarak Yeni Osmanlılar ve İslam Dünyası”. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy 34, Nisan 2015, ss. 1-18, https://izlik.org/JA86AY68ZX.
Vancouver
1.Fahri Yetim. Modern Bir Aydın Hareketi Olarak Yeni Osmanlılar ve İslam Dünyası. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi [Internet]. 01 Nisan 2015;(34):1-18. Erişim adresi: https://izlik.org/JA86AY68ZX

Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi