İŞE GİRİŞ AŞAMASINDA VE İŞ İLİŞKİSİNİN DEVAMI SÜRESİNDE İŞÇİYE ALKOL VE UYUŞTURUCU TESTLERİNİN UYGULANMASININ KOŞULLARI VE SINIRLARI

İşçiye işe giriş aşamasında veya iş ilişkisinin devamında uygulanan alkol ve uyuşturucu testleri işverenin işçinin kişilik haklarına müdahalesinin bir görünümü olarak karşımıza çıkmaktadır. İşverenler iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması, verimliliğin arttırılması, işyerinde gerekli düzen ve disiplinin sağlanması gerekçeleri ile işçilere alkol ve uyuşturucu testleri uygulamak istemektedir. Bu testlerin uygulanması, işçinin vücut bütünlüğüne ve dolayısıyla özel yaşamına saygı hakkına yönelen bir müdahale oluşturmaktadır. İşçiye yapılmak istenen alkol ve uyuşturucu testlerine ilişkin meşru bir amaç yani hukuka uygunluk sebebi bulunmalı, işçinin rızası alınmalı ve testin gerçekleştirilmesinde ölçülülük ilkesine uygun davranılmalıdır. İşçilere iş ilişkisinin devamı süresince uygulanacak alkol ve uyuşturucu testlerine ilişkin hukuka uygunluk sebebi ise iş sağlığı ve güvenliğinin korunmasıdır. İşyerinde alkol tüketimi veya uyuşturucu madde tesiri altında olma hem işçinin kendi iş güvenliğini hem de diğer işçilerin veya işçinin muhatap olabileceği üçüncü kişilerin sağlığını ve güvenliğini tehlikeye atabilir. İşte bu sebeple işverenin iş sağlığı ve güvenliğini meşru amaca yönelik ölçülü olması kaydıyla ve sadece tehlikeli işlerde çalışan işçilerden alkol ve uyuşturucu testi isteyebileceği kanaatimizce kabul edilmelidir. Test sonucu ortaya çıkan işçinin sağlığına ilişkin kişisel verilerinin de Kişisel Verilerin Koruması Kanunu uyarınca işlenmesi gerekir. Bununla birlikte, iş sözleşmesinin kurulması aşamasında işçiden alkol testi istenmesi meşru bir amaç olmadığından işçinin özel yaşamına saygı hakkına ölçüsüz bir müdahale teşkil edecektir. İşe giriş aşamasında istenecek uyuşturucu testleri bakımından ise iş niteliği gereği iş sağlığı ve güvenliği bakımından gerekli olması halinde bu testlerin yapılması hukuka aykırı olmayacaktır. Hem işe giriş hem iş ilişkisinin devamı süresince işçiden istenecek alkol ve uyuşturucu testlerinde işveren işçinin kişilik haklarını zedeleyecek müdahalelerden kaçınmak ve onurunun kırılmaması için gerekli önemleri almakla yükümlüdür.