Muvazaanın Müeyyidesi Meselesi

Yıl 2025, Cilt: 33 Sayı: 4, 2449 - 2476, 31.12.2025

Fırat Korkmaz

https://doi.org/10.15337/suhfd.1451062

Öz

Muvazaa pratik hayatta sıklıkla görülen, özel hukukta önemli yeri olan çift taraflı bir irade beyan uyuşmazlığı türüdür. Ancak muvazaalı sözleşmelerin müeyyidesinin ne olduğu konusunda fikir birliği yoktur. Muvazaanın müeyyidesinin yokluk mu kesin hükümsüzlük mü olduğu konusunda tartışmalar mevcuttur. Türk Borçlar Kanunu’nda muvazaa hakkında kendisine has bir kesin hükümsüzlük düzenlendiğini söyleyenler de vardır. Konunun çözüme kavuşturulmasında en temelde hem kanundaki düzenlemeler hem de iradelerin yorumlanmasına ilişkin doktrindeki görüşler ele alınmıştır. Türk Borçlar Kanunundaki muvazaa ile ilgili maddeler çok açık olmayıp ortaya atılan tüm bu görüşleri destekler mahiyette olduğu için kanunun muhtelif hükümlerinin lafız ve ruh olarak değerlendirilmesine makalede özel bir önem verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Muvazaa , Muvazaanın Müeyyidesi , İrade Beyan Uyuşmazlığı , Yokluk , Kesin Hükümsüzlük

Teşekkür

Süreçte emeği olan herkese teşekkür ederim.

Kaynakça

• ADAY, Nejat: Taşınmaz Mülkiyetinin Naklinde Muvazaa, Kazancı Kitap Tic. Aş., İstanbul 1992.
• AKINCI, Şahin: Borçlar Hukuku Bilgisi, Sayram Yayınları, 13. Baskı, Konya 2022.
• AKKÖK, Semih: Türk Hukukunda Miras Bırakanın Muvazaalı işlemleri ve Buna Bağlanan Hukuki Sonuçlar, On İki Levha Yayıncılık, 1. Baskı, İstanbul 2020.
• ANTALYA, Gökhan: Borçlar Kanunu Genel Hükümler Cilt I, Beta Ya-yıncılık, 2. Baskı, İstanbul 2013. ATAMULU, İsmail: Türk Borçlar Hukukunda Muvazaa, Adalet Yayıne-vi, Ankara 2017.
• BECKER, H.: Kommentar zum Schweizerisches Zivilgesetzbuch Obliga-tionenrecht 1. Abteilung Allgemeine Bestimmungen Art 1-183, Erscheinungsweise der zweiten Auflage von 1945, Bern 1945.
• BROX, Hans/ WALKER: Wolf-Dietrich, Academia Iuris Lehrbücher Der Rechtswissenschaft Allgemeiner Teil des BGB, 40., neu bearbei-tete Auflage, München 2016.
• BRUDERMÜLLER, Gerd/ ERMÜLLER, Gerd/ ELLENBERGER, Jürgen/ GOTZ, Isabel/ GRÜNEBERG, Christian/ HERRLER, Sebastian/ SPRAU, Hartwig, THORN, Karsten,/ WEIDENKAFF, Walter/ WEIDLICH, Dietmar/ WİCKE, Harumut: Beck’sche Kurz Kommentare Bürgerliches Gesetzbuch, Palandt, 76. Auflage, München 2017.
• ÇETİNEL, Tunahan: Alacaklılara Zarar Verme Kastıyla Yapılan Tasar-ruflar Bağlamında Tasarrufun İptali Ve Muvazaa Davaları, Yet-kin Yayınları, Ankara 2020.
• DEMİRCİOĞLU, Huriye Reyhan: Güven Esası Uyarınca Sözleşme Görüşmelerindeki Kusurlu Davranıştan Doğan Sorumluluk (Culpa In Contrahendo Sorumluluğu), Yetkin Yayınları, Ankara 2009.
• DEMİRSATAN, Barış: “İrade Beyanlarının Yorumlanması Bakımından Muvazaa”, Marmara Üniversitesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, C.26, S.2, Aralık 2020, s. 1220-1241.
• DÖNDÜREN, Hamdi, Fâsit, https://sorularlaislamiyet.com/kaynak/fasit, 22.11.2020. EFENDİ, Ali Haydar/ ERTURHAN, Sabri: “Muvazaa ve İstiğlâl”, İslâm Hukuku Araştırmaları Dergisi, S.5, 2005, s. 267-296.
• EREN, Fikret: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Yetkin Yayınları, 19. Baskı, Ankara 2015.
• EROĞLU, Orhan: Açıklamalı-İçtihatlı Tasarrufun İptali Davaları ile Muvazaa Davaları ve Karşılaştırılması, Seçkin Yayıncılık, Birinci Baskı, 2019 Ankara.
• ESENER, Turhan: Türk Hususî Hukukunda Muvazaalı Muameleler, Fakülteler Matbaası, İstanbul 1956, s.49. FEYZİOĞLU, Feyzi Necmeddin: Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt I, Fakülteler Matbaası, Yenilenmiş ve Genişletilmiş 2. Bası, İstan-bul 1976.
• GUHL, Theo: Das Schweizerische Obligationenrecht Mit Einscluß Des Handels- Wechsel- Und Versicherungsvertragsrechtes, Dritte verbesserte und ergänzte Auflage, Zürich 1944.
• İNAN, Ali Naim/ YÜCEL, Özge: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Seçkin Yayıncılık, 4. Baskı, Ankara 2014. İPEK, Habibe: “İslâm Hukukunda ‘Hezl’ Kavramı ve Türk Hukukunda-ki Görünümü”, Ağrı İslâmi İlimler Dergisi, 10, 2022, s.123-141.
• JAVİER, Francisco, Are Simulated contracts null and void?, https://www.ilpabogados.com/en/are-simulated-contracts-null-and-void/, 22.11.2020.
• KALLEK, Cengiz, Telcie, TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/telcie, 22.11.2020.
• APAYDIN, Yunus H., Hezl, TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/hezl--fikih, 15.07.2023 KOCAYUSUFPAŞAOĞLU, Necip: Borçlar Hukuku Genel Bölüm Birinci Cilt Borçlar Hukukuna Giriş Hukukî İşlem Sözleşme, Filiz Kita-bevi, 5. Basıdan Tıpkı 6. Bası, İstanbul 2014.
• KILIÇOĞLU, Ahmet: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Turhan Kitabevi, Genişletilmiş 17. Bası, Ankara 2013. LARENZ, Karl/WOLF, Manfred: Allgemeiner Teil des Bürgerlichen Rechts, 9. Auflage, München 2004 OĞUZ, Arzu: “Muvazaa Kuramının Iustinianustan Günümüz Modern Kanunlaştırma Hareketlerine Kadar Gelişim Çizgisi”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.VL, S.1, 1996.
• OĞUZMAN, M.Kemal/ BARLAS, Nami: Medeni Hukuk Giriş Kaynaklar Temel Kavramlar, Vedat Kitapçılık,22. Bası, İstanbul 2016.
• OĞUZMAN, Kemal/ ÖZ, Turgut: Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt-1, Vedat Kitapçılık, Gözden Geçirilmiş 11. Bası, İstanbul 2013.
• OĞUZMAN, M.Kemal; SELİÇİ Özer; OKTAY-ÖZDEMİR, Saibe: Eşya Hukuku, Filiz Kitabevi, Yenilenmiş ve Mevzuata Uyarlanmış 17. Baskı, İstanbul 2014.
• ÖZKAYA, Eraslan: Açıklamalı-İçtihatlı İnançlı İşlem ve Muvazaa Dava-ları, Seçkin Yayıncılık, Güncellenmiş 9. Baskı, Ankara 2022.
• ÖĞÜZ, Tufan/ ERGÜNE, Serkan/ ERİŞGİN, Nuri: Borçlar Hukuku, Anadolu Üniversitesi Yayınları, 2. Baskı, Ankara 2013.
• REİSOĞLU, Safa: Türk Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Beta Yayıncılık, 1.7.2012’de yürürlüğe giren Yeni Türk Borçlar Kanunu’na Göre Hazırlanmış Yirmi Dördüncü Bası, İstanbul 2013.
• SANCHEZ, Francisco Lopez/ BORRAS Antonia Gautier: Supreme Co-urt of the United States, October Term 1930, No.423, Petitio-ner’s Reply Brief, Nelson Gammans, Solicitor for Petitioner, 2 Rector Street, New York City, s.4. SERT SÜTÇÜ, Selin: Miras Bırakanın Muvazaalı Hukuki İşlemleri ve Sonuçları, Seçkin Yayıncılık, Birinci Baskı, Ankara 2018.
• TEKİNAY, Selahattin Sulhi: Borçlar Hukuku Cilt I/2, Fakülkteler Matbaası, Yeniden Gözden Geçirilmiş ve Genişletilmiş Beşinci Bası, İstanbul 1985.
• YAVUZ, Nihat: Uygulama ve Öğretide Muvazaa İnanlı İşlem Nam-ı Müstear ve Kanuna Karşı Hile Davaları, Salmat Basım Yayın Ambalaj, En son içtihatlarla Birlikte Gözden Geçirilmiş 4. Baskı, Ankara 2015.
• YÜCER AKTÜRK, İpek: “Hısımlar Arası Satış Sözleşmeleri Ve Muvazaa”, Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. X, S. 2, 2015, s. 37-51.