YAPAY ZEKANIN ŞİRKET YÖNETİMİNE OLASI KATKILARININ KURUMSAL YÖNETİM KAPSAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ

Yıl 2025, Cilt: 33 Sayı: 2, 877 - 911, 30.06.2025

İrem Tore

https://doi.org/10.15337/suhfd.1497198

Öz

Teknoloji alanındaki hızlı ilerleme, yapay zekanın anonim şirketlerde kullanımını her geçen gün arttırmaktadır. Bununla birlikte şirketler hukuku da yapay zeka teknolojilerinden etkilenen bir alan haline gelmektedir. Yapay zeka ve şirketler hukuku arasındaki ilişkinin birçok farklı boyutu bulunmaktadır. Ancak bu çalışma sadece şirket yönetimi açısından yapay zekanın kurumsal yönetime olası katkısını değerlendirecektir.
Borsada işlem gören anonim şirketlerin en büyük sorunlarından biri, sahiplik ve kontrolün ayrılması sonucunda yöneticiler ile hissedarlar arasındaki çıkar çatışması sonucu ortaya çıkan vekalet sorunudur. Vekalet sorunu, kurumsal yönetimin çözmeye çalıştığı en önemli sorundur. İnsan doğası gereği kendi çıkarları doğrultusunda kararlar alma eğilimindedir. Bu nedenle vekilin karar alırken asilin menfaatleri doğrultusunda hareket etmesini sağlamak zor ve maliyetlidir. Yapay zekanın karar alma sürecinde kullanılması, yöneticiler ve hissedarlar arasındaki çıkar çatışmalarını azaltabilir. Ancak hukuki sorunlar, yapay zekanın şirket yönetiminde nasıl kullanılabileceği konusunda hukuki bir değerlendirmeyi gerektirmektedir. Bu çalışmanın sonucu, yapay zekanın bir yönetici veya yönetim kurulu üyelerinin seçiminde nihai karar verici olarak değil, yönetim kurulu asistanı olarak kullanılmasının yasal olduğu ve kurumsal yönetimi destekleyeceği yönündedir.

Anahtar Kelimeler

Yapay zeka , Kurumsal yönetim , Yönetim kurulu , Karar alma , Şirketler hukuku

AN ASSESSMENT OF THE POSSIBLE CONTRIBUTIONS OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE TO CORPORATE MANAGEMENT WITHIN THE SCOPE OF CORPORATE GOVERNANCE

Öz

Rapid progress in the field of technology increases the use of artificial intelligence in joint stock companies day by day. Concomitantly, corporate law is also becoming an area affected by artificial intelligence technologies. The relationship between artificial intelligence and corporate law has many different dimensions. However, this study will only evaluate the possible contribution of artificial intelligence to corporate governance in terms of company management.
One of the biggest problems of listed joint stock companies is the separation of ownership and control which results in agency problem that is conflicts of interest between the managers and shareholders. Agency problem is the most important problem that corporate governance seeks to solve. By nature, human beings tend to make decisions in line with their own interests. Therefore, it is difficult and costly to ensure that the agent acts in line with the principal's interests when making decisions. The use of artificial intelligence in the decision-making process can reduce conflicts of interest between principals and agents. However, legal problems require a legal evaluation of how artificial intelligence can be used in company management. The main conclusion of this study is that artificial intelligence as an assistant of the board, rather than as a director or as the final decision-maker in selection of board members, is lawful and promotes corporate governance.

Anahtar Kelimeler

Artificial intelligence , Corporate governance , Board of directors , Decision making , Corporate law

Kaynakça

• ALKAN, Altaş: “Yapay Zekânın Şirket Yönetiminde Yer Almasına İlişkin Değerlendirmeler”, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 31(3), 2023, 1357-1380.
• AYINLA, Benjamin Samson/ AMOO, Olukunle Oladipupo/, ATA-DOGA, Akoh/ ABRAHAMS, Temitayo Oluwaseun/ OSA-SONA, Femi/ FARAYOLA, Oluwatoyin Ajoke: “Ethical AI in Practice: Balancing Technological Advancements with Hu-man Values”, International Journal of Science and Research Archive, 11(1), 2024, 1311-1326.
• BAK, Başak: “Medeni Hukuk Açısından Yapay Zekânın Hukuki Statü-sü ve Yapay Zekâ Kullanımından Doğan Hukuki Sorumlu-luk”, 9 Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2018, 211-232.
• BERLE, Adolf A./ MEANS, Gardiner, The Modern Corporation and Private Property, New York, 1932.
• BURGESS, Andrew, The Executive Guide to AI How to Indetify and Implement Applications for AI in Your Organization, Palgrave Macmillian, 2018.
• CHESTERMAN, Simon: “Artificial Intelligence and the Limits of Legal Personality”, 69(4) International and Comparative Law Quar-terly, 2020, 819-844.
• DÖNMEZ CANSEVEN, Zeynep, Yapay Zekânın Anonim Şirketin Yö-netim Kurulunda Yer Alması ve Bu Durumun Hukuki Sorum-luluğa Etkisi, 1st Edition, On İki Levha, 2021.
• DRUCKER, Peter F.: “The Manager and the Moron” McKinsey Quar-terly, 3(4), 1967, 42–52.
• ELGENDY, Nada /ELRAGAL, Ahmed: “Big Data Analytics in Support of the Decision-Making Process”, 100 Procedia Computer Sci-ence, 2016, 1071-1084.
• ELMAS, Çetin: Yapay Zekâ Uygulamaları, Seçkin Yayınları, Ankara, 2018.
• EMİNOĞLU, Cafer / ÇAKIR, Fatma Betül: “Anonim Ortaklıklarda Tüzel Kişilerin Yönetim Kurulu Üyesi Seçilmesi ve Kamu Tü-zel Kişilerinin Yönetim Kuruluna Temsilci Ataması” 28 Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2014, 277-297.
• ERCAN, Cannur: “Robotların Fiillerinden Doğan Hukuki Sorumluluk, Sözleşme Dışı Sorumluluk Hallerinde Çözüm Önerileri”, 40 Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2019, 19-51.
• EREL, Işıl/STERN, Léa H./TAN, Chenhao/ WEİSBACH, Michael S.: “Selecting Directors Using Machine Learning” 34 The Review of Financial Studies, 2021, 3226–3264.
• EROĞLU, Muzaffer/KARATEPE KAYA, Meltem: “Impact of Artificial Intelligence on Corporate Board Diversity Policies and Regula-tions”, 23 European Business Organization Law Review, 2022, 541-572.
• ERSOY, Çağlar, Robotlar Yapay Zekâ ve Hukuk, 4. Edition, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2019.
• GÖZÜBÜYÜK, Barış: “Yapay Zekâ Algoritmalarının Anonim Ortak-lıkların Kurumsal Yönetimine Sağlayabileceği Olası Katkılar”, 11(2) Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2021, 1184-1212.
• GÜÇLÜTÜRK, Osman Gazi: “Anonim Şirket Yönetiminde Yapay Zekânın Kullanılması ve Sorumluluğa Etkisi” in KARAGÖZ, Havva/ ÖZCANLI, F. Beril/ PALANDUZ, Seda (Editors) Tü-zel Kişilik Penceresinden Anonim Ortaklık Sempozyumu, MEF Üniversitesi Hukuk Fakültesi, 20-22 Temmuz 2020, 1st Edi-tion, On İki Levha Yayıncılık, 2021.
• GÜNER, Cemil: “Yapay Zekânın Verdiği Zarardan Doğan Sözleşme Dışı Sorumluluğa Uygulanacak Hukuk” 15 Uyuşmazlık Mah-kemesi Dergisi, 2020, 229-272.
• HANSMAN, Henry / KRAAKMAN, Reinier: “The Essential Role of Organizational Law” 110(3) Yale Law Journal, 2000, 387-440.
• HELVACI, Mehmet: “Yönetim Kurulu Üyelerinin Hukuki Sorumlulu-ğunda Farklılaştırılmış Teselsül” 2 Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2023, 77-96.
• HOSSEİN JARRAHİ, Mohammad: “Artificial Intelligence and the Fu-ture of Work: Human-AI Symbiosis in Organizational Deci-sion Making”, 61(4) Business Horizons, 2018, 577-586.
• JENSEN, Michael C. / MECKLING, William H.: “Theory of the Firm: Managerial Behaviour, Agency Costs and Ownership Structu-re”, 3(4) Journal of Financial Economics, 1976, 305-360.
• KARATEPE KAYA, Meltem: “Yapay Zekânın Şirket Yönetimine Olası Katkılarının Türk Şirketler Hukuku Kapsamında Değerlendi-rilmesi ve Yapay Zekânın Hukuki Statüsünün Belirlenmesinde Şirketler Hukukundan Çıkarılabilecek Dersler”, 25(3) Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2021, 69-106.
• KOÇ, Himmet: “Anonim Şirket Yönetim Kurulu Üyelerinin Farklılaştı-rılmış Teselsül İlkesi Uyarınca Sorumluluklarına Genel Bir Ba-kış” 3 Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergi-si, 2020, 62-82.
• KRAAKMAN, Reinier/ ARMOUR, John/ DAVIES, Paul/ ENRIQUES, Luca/ HANSMANN, Henry/ HERTIG, Gerard/ HOPT, Klaus/ KANDA, Hideki/ PARGENDLER, Mariana/ RINGE, Wolf-Georg/ ROCK, Edward (Editors), The Anatomy of Corporate Law: A Comparative and Functional Approach, 3rd edition, Oxford University Press, 2017.
• KUO, Susan S./ MEANS, Benjamin: “Corporate Social Responsibility after Disaster Corporate Social Responsibility after Disaster”, Washington University Law Review, 89(5), 2012, 974-1016.
• KURELJUSIC, Marko/KARGER, Eric: “Forecasting in Financial Ac-counting with Artificial Intelligence-A Systematic Literature Review and Future Research Agenda”, Journal of Applied Ac-counting Research, 25(1), 2023, 81-104.
• KÜÇÜK, Emin Seyyid: “Yapay Zekâ Varlıklarının Hukuki Statüsü Üzerine Disiplinler Arası Bir Muhakeme”, Bilişim Hukuku Dergisi, 6(1), 2024, 198-269.
• LI, He/ YAZDI, Mohammad; Advanced Decision-Making Neutrosop-hic Fuzzy Evidence-Based Best–Worst Method in LI, He/YAZDI, Mohammad (Editors), Advanced Decision-Making Methods and Applications in System Safety and Reliability Problems: Approaches, Case Studies, Multi-Criteria Decision- Making, Multi-Objective Decision-Making, Fuzzy Risk-Based Models, Springer International Publishing: Cham, Switzer-land, 2022, 153–184.
• MANNE, Henry: “Our Two Corporation Systems: Law and Econo-mics”, 53(2) Virginia Law Review, 1967, 259-284.
• MCCARTHY, John: What is Artificial Intelligence?, Stanford University, 2007, http://www-formal.stanford.edu/jmc/whatisai.pdf (Ac-cessed on 29.05. 2024).
• MEIRYANI, Meiryani / ANDINI, Vidhiya/ FAHLEVI, Mochammad/ YADIATI, Winwin/ PURNOMO, Agung/ PRAJENA, Gre-dion: “Analysis of Accounting Information Systems Based on Artificial Intelligence on Fraudulent Financial Reporting Trends in Indonesia”, Proceedings of the 2022 4th Internatio-nal Conference on E-Business and E-Commerce Engineering, 2022, p. 83-93. DOI: 10.1145/3589860.3589871.
• MERRIAM-WEBSTER DİCTİONARY https://www.merriam-webster.com/dictionary/intelligence MORCK, Randall K., A History of Corporate Governance Around the World: The World Family Business Groups to Professional Managers, University of Chicago Press, 2005.
• MÖSLEIN, Florian, (Çeviren: Çınar, Sevda Bora): “Yönetim Kurulu Toplantı Odasındaki Robotlar: Yapay Zekâ ve Şirketler Huku-ku”, 79(2) İstanbul Hukuk Mecmuası, 699-728.
• MÖSLEIN, Florian: Robots in the Boardroom: Artificial Intelligence and Corporate Law, BARFIELD, Woodrow/ PAGALLO, Ugo (Editors) Research Handbook on the Law of Artificial Intelle-gence, 1st edition, Edward Publishing Limited, 2018.
• NewVantage Partners Releases 2020 Big Data and AI Executive Sur-vey, BUSINESSWIRE https://www.businesswire.com/news/home/20200106005280/en/New Vantage-Partners-Releases-2020-Big-Data-and-AI-Executive-Survey (Accessed on 29.05.2024).
• NİLSSON, Nils J., The Quest for Artificial Intelligence: A History of Ideas and Achievements, Cambridge University Press 2013.
• OECD, G20/OECD Principles of Corporate Governance < https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2015/11/g20-oecd-principles-of-corporate-governance_g1g56c3d/9789264236882-en.pdf#page=47.20> Accessed on 20.02.2025).
• OSASONA,Femi/ AMOO, Olukunle Oladipupo /ATADOGA, Akoh/ ABRAHAMS, Temitayo Oluwaseun/ FARAYOLA, Oluwato-yin Ajoke/ AYINLA, Benjamin Samson: “Reviewing the Ethi-cal Implications of AI in Decision Making Processes”, Interna-tional Journal of Management & Entrepreneurship Research, 6(2), 2024, 322-335.
• ÖZBAY, Ümit Vefa: “Dijital Peculium Kavramı”, 70 (3) Ankara Üni-versitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2021, 867-898.
• ÖZDEMIR, Semih Sırrı: İş Adamı Kararı İlkesi (Business Judgment Rule) ve Türk Hukukunda Uygulanabilirliği, İstanbul, On İki Levha Yayıncılık, 1. Baskı, 2017.
• PASLI, Ali: “Kurumsal Yönetim’ in HELVACI, Mehmet/ ÖZSOY, Ah-met/ SÖNMEZ, Numan Sabit/ UZEL, Necdet (Editors) Türk Ticaret Kanunu Ekseninde Sermaye Piyasası Hukuku Toplantı Serisi (Tebliğler ve Tartışmalar), On iki Levha Yayıncılık, İs-tanbul 2019, 225-236.
• PENG, Yixuan/ AHMAD, Sayed Fayaz/ AHMAD, Ahmad Y. Bani/ AL SHAIKH, M. Shaikh/ DAOUD, M. Khalaf/ALHAMDI, F. M. Husein: “Riding the Waves of Artificial Intelligence in Advan-cing Accounting and Its Implications for Sustainable Deve-lopment Goals”, Sustainability, 15(19), 2023, 14165.
• PETRİN, Martin: “Corporate Management in the Age of AI”, 3 Co-lumbia Business Law Review, 2019, 965-1030.
• Preamble of Turkish Commercial Code No.6102,
• RAHMAN, Ashfaq: “AI Revolution: Shaping Industries Through Arti-ficial Intelligence and Machine Learning”, Journal Environ-mental Sciences and Technology, 2(1), 2023, 93-105.
• RANE, Nitin: “Role and Challenges of ChatGPT and Similar Generati-ve Artificial Intelligence in Finance and Accounting”, Studies in Economics and Business Relations, 15(1), 2024, 11-23.
• RAO, Anand: “AI: Everywhere and Nowhere (Part 1)”, Insurance Thought Leadershıp (June 2, 2016), http://insurancethoughtleadership.com/ai-everywhere-and-nowhere-part-1/ SALES, Lord: “Algorithms, Artificial Intelligence and the Law”, 25 Judicial Review, 2020, 46-66.
• SHAPOVALOVA, Alla/ KUZMENKO, Olena/ POLISHCHUK, Oleh/ LARIKOVA, Tetyana/ MYRONCHUK, Zoriana: “Moderniza-tion of The National Accounting and Auditing System Using Digital Transformation Tools”, Financial and Credit Activity: Problems of Theory and Practice, 4(51), 2023, 33-52.
• SUN, T. Quan /MEDAGLIA, Rony: “Mapping the Challenges of Arti-ficial Intelligence in the Public Sector: Evidence from Public Healthcare”, Government Information Quarterly, 36(2), 2019, 368-383.
• SURDEN, Harry: “Artificial Intelligence and Law: An Overview”, 35 Georgia State University Law Review, 2019, 1306-1337.
• TANDIONO, Rosaline: “The Impact of Artificial Intelligence on Acco-unting Education: A Review of Literature”, E3S Web of Confe-rences, 426, 2023, DOI: 10.1051/e3sconf/202342602016.
• THE REPUBLIC OF TÜRKİYE, The Presidency of Strategy and Bud-get, The Twelfth Development Plan (2024-2028) <https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/12/On-Ikinci-Kalkinma-Plani_2024-2028_11122023.pdf> (Accessed on 22.02.2025).
• TIRON-TUDOR, Adriana/ DONTU, Adelina Nicoleta/ BRESFELEAN, Vasile Paul: “Emerging Technologies’ Contribution to the Digi-tal Transformation in Accountancy Firms”, Electronics, 11(22), 2022, 3818-3837.
• TURKISH COMMERCIAL CODE No.6102, Official Gazette Da-te: 14/2/2011 <https://www.mevzuat.gov.tr/anasayfa/MevzuatFihristDetayIframe? MevzuatTur=1&MevzuatNo=6102&MevzuatTertip=5>
• UNITED NATIONS, Department of Economic and Social Affairs, Sus-tainable Development Goals, https://sdgs.un.org/goals (Acces-sed on 22.02.2025)
• ÜNLÜ, Ufuk: “Anonim Şirketlerde Sorumluluk Doğuran Davranışlar ve Farklılaştırılmış Teselsül” 13 Terazi Hukuk Dergisi, 2018, 126-131.
• WİLE, Rob, A Venture Capital Firm Just Named an Algorithm to its Board of Directors, Business Insider, 13 May 2014, <http://www.businessinsider.com/vital-named-to-board-2014-5?IR=T> (Accessed on 29.05.2024).
• YAZDI, Mohammad/ZAREI, Esmaeil/ADUMENE, Si-dum/BEHESHTI, Amin: “Navigating the Power of Artificial Intelligence in Risk Management: A Comparative Analysis”, Safety, 10(2), 2024, 42-90.
• YENİCE CEYLAN, Özge: “Yapay Zekânın Hukuki Statüsünün Değer-lendirilmesi”, Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 10(1), 2024, 35-52.
• YILMAZ, Atınç/ KAYA, Umut: Derin Öğrenme, KODLAB, İstanbul, 2020.
• YURTOĞLU, Burçin B.: “Ownership, Control and Performance of Turkish Listed Firms”, 27 Emprica Journal of Applied Econo-mics and Economic Policy, 2000, 193-222.
• YÜNLÜ, Semih: “Current Developments on Artificial Intelligence and Liability for Robot Caused Damages”, 26 Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2019, 189-213.
• ZHANG, Chao/LI, Xinglin/ QI, Yuzhu/ HE, Yitong/ NIU, Jingwei/ XU, Yiyi/ ZHANG, Jiaying: “A Comparative Study on the Exami-nation System of CPA in the AI Development Background Ta-ke China, Australia, the United States, the United Kingdom, Japan, and Germany as Examples”, E3S Web of Conferences, 233, 2021, DOI:10.1051/E3SCONF/202123301162.
• ZHAO, Jingchen: “Artificial Intelligence and Corporate Decisions: Fan-tasy, Reality or Destiny”, 71(4) Catholic University Law Re-view, 2022, 663-698.
• ZOLFAGHARIFARD, Ellie, Would You Take Orders From A Robot? An Artificial Intelligence Becomes the World’s First Company Director, Daily Mail, 19 May 2014, <http://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article2632920/Would-orders-ROBOT-Artificial-intelligence-world-s-company-director-Japan.html> (Accessed on 29.05.2024).