LIMITATION OF THE RIGHT OF ACCESS TO COURT IN THE CONTEXT OF LEGAL REMEDIES IN ADMINISTRATIVE JURISDICTION

Öz

Judicial review before independent courts, a key element of the rule of law, is possible only through the proper fulfillment of the right to a fair trial. This right concerns the fairness of the process rather than the outcome. To this end, individuals must first be able to bring their disputes before a court, as a fair trial presupposes access to one. The right of access to a court is defined as this ability and constitutes a prerequisite for the right to a fair trial. Not being absolute, it may only be limited by law proportionately and for a legitimate purpose. This study examines the limitation of the right of access to court in administrative jurisdiction within the framework of legal remedies, analyzing the relationship between the right of access to court and the right to appeal, and evaluating time limits, monetary thresholds and the finality of judicial decisions.

Anahtar Kelimeler

• Right of Access to Court
• Right to Appeal
• Rule of Law
• Right to a Fair Trial
• Right to Legal Remedies

İdari Yargıda Kanun Yollarına Başvuru Çerçevesinde Mahkemeye Erişim Hakkının Sınırlandırılması

Öz

Hukuk devletinin unsurlarından biri olan yargısal denetim, adil yargılanma hakkının gereklerinin yerine getirilmesiyle mümkün olur. Bu hak, yargılama sonucunda elde edilen kararın niteliğinden ziyade, yargılama sürecinin adil ve hakkaniyete uygun şekilde gerçekleştirilmesini güvence altına alır. Adil yargılanma hakkının güvencelerinin yerine getirilebilmesi için öncelikle kişilerin, tarafı oldukları uyuşmazlıkları mahkeme önüne taşıyabilmeleri gerekir. Zira mahkeme tarafından incelenmeyen bir uyuşmazlık bakımından “adil” bir yargılanmadan söz edilemez. Mahkemeye erişim hakkı, kişilerin tarafı oldukları uyuşmazlıkları mahkeme önüne taşıyabilme olanağını ifade eder ve adil yargılanma hakkına bir ön koşul teşkil eder. Bununla birlikte mahkemeye erişim hakkı, mutlak bir hak değildir. Anayasa’nın 13. maddesi uyarınca bu hak, meşru bir amaçla ve ölçülü biçimde yalnızca kanunla sınırlandırılabilir. Çalışma, idari yargıda mahkemeye erişim hakkının sınırlandırılmasını kanun yollarına başvuru ekseninde ele almaktadır. Bu çerçevede, mahkemeye erişim hakkıyla hükmün denetlenmesini talep etme hakkı arasındaki ilişki incelenmekte; ayrıca kanun yoluna başvuru süreleri, parasal sınırlar ve yargı kararlarının kesin olarak nitelendirilmesi meseleleri değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Mahkemeye Erişim Hakkı
• Hükmün Denetlenmesini Talep Etme Hakkı
• Hukuk Devleti
• Adil Yargılanma Hakkı
• Hak Arama Hürriyeti

Kaynakça

1. AKYILMAZ, Bahtiyar/ SEZGİNER, Murat/ KAYA, Cemil: Türk İdare Hukuku, 17. Baskı, Ankara 2023.
2. ALSTON, Philip/ BUSTELO, Maro/ HEENAN, James: The EU and Human Rights, 1. Baskı, New York 1999.
3. AYDIN, Alper: “Mahkemeye Erişim Hakkı Işığında Vergi Mahkemelerinde Dava Açma Süreleri”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, S.34, 2018, 537-585.
4. CHEVALLIER, Jacques: Hukuk Devleti, 1. Baskı, Ankara 2010.
5. ÇAPTUĞ DİLEK, Mehpare: “Güncel Değişiklikler Işığında İdari Yargıda Olağan Kanun Yollarına Başvuru İçin Öngörülen Parasal Sınır Kriterinin Değerlendirilmesi”, Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.19, S.222, 2024, 989-1017.
6. ÇAYAN, Gökhan: “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi Kararları Işığında Mahkemeye Erişim Hakkı”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, S.28, 2016, 235-272.
7. ÇELİK, Abdullah: Adil Yargılanma Hakkı Rehberi, 1. Baskı, Ankara 2014. DOĞAN, İlhan: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde Adil Yargılanma Hakkı “6.Madde”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Diyarbakır 2008.
8. EKİNCİ, Ahmet: “Anayasa Mahkemesi’nin Bireysel Başvuru Kararlarında Mahkemeye Erişim Hakkı”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.18, S.3, 2014, 821-848.

9. ERGUN, Muhammed Kürşad: Türk Anayasa Hukukunda Mahkemeye Erişim Hakkı, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara 2020.
10. ERGÜN, Tevfik Burak: “Adil Yargılanma Hakkı Çerçevesinde İdari Yargılama Hukukunda İvedi Yargılama Usulü”, Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.3, S.1, 2021, 192-223.
11. GERARDS, Janneke H/ GLAS, Lize R: “Access to justice in the European Convention on Human Rights system”, Netherlands Quarterly of Human Rights, C.35, S.1, 2017, 11-30.
12. GÖÇGÜN, Muhammed: “Hükmün Denetlenmesini Talep Etme Hakkı Açısından İdare ve Bölge İdare Mahkemelerinde Birden Çok Hâkimin Reddi”, Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.11, S.1, 2025, 163-184.
13. GÖLCÜKLÜ, Feyyaz: “Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde ‘Adil Yargılama’”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, İlhan Öztrak’a Armağan, C.49, S.01, 1994, 199-234.
14. GÖRGÜLÜ ERGENÇ, Funda: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi Kararları Işığında Mahkemeye Erişim Hakkı, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli 2021.
15. GÖZLER, Kemal: İdare Hukuku (C.II), 3. Baskı, Bursa 2019.
16. GÖZÜBÜYÜK, A.Şeref/ GÖLCÜKLÜ, Feyyaz: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Uygulaması, 9. Baskı, Ankara 2011.
17. GÖZÜBÜYÜK, A. Şeref/ TAN, Turgut: İdare Hukuku (C.I), 14. Baskı, Ankara 2021. GÜNDAY, Metin: İdare Hukuku, 11. Baskı, Ankara 2017.
18. GÜNDAY, Metin: İdari Yargılama Hukuku, 3. Baskı, Ankara 2024.
19. GÜNDÜZ, F. Ebru/ GÜNDÜZ, Hakan: “Anayasa Mahkemesi Kararlarında Hükmün Denetlenmesini Talep Etme Hakkı”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, S.49, 2021, 1-28.
20. GÜVEZ, Adem: “İdari Yargılama Hukukunda Tanık Delili”, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.29, S.3, 2021, 2087-2130.
21. HAYRULLAHOĞLU, Betül: “Mahkemeye Erişim Hakkı Bağlamında Vergi Uyuşmazlıklarının İncelenmesi”, Vergi Sorunları Dergisi, C.45, S.402, 2022, 101-115.
22. İNANÇ, Mehmet: İdari Yargılama Hukukunda İptal Davaları Bakımından Mahkemeye Erişim Hakkı, 1. Baskı, Ankara 2025. (Mahkemeye Erişim Hakkı)
23. İNANÇ, Mehmet: “Anayasa Mahkemesinin Hükmün Denetlenmesini Talep Hakkına İlişkin Norm Denetimi Kararlarının İdari Yargı Alanında Doğurduğu Etkiler Üzerine Bir Değerlendirme”, Anayasa Yargısı, C.42, S.2, 2025, 1301-1336. (Hükmün Denetlenmesini Talep Hakkı)
24. İNCEOĞLU, Sibel: Adil Yargılanma Hakkı (Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru El Kitapları Serisi-4), 1. Baskı, Ankara 2018.
25. KAPLAN, Gürsel: “İdari Yargılama Hukukunda Sözlülük Usulü ve Tanık Dinlenebilmesi Hakkında Kısa Bir Değerlendirme”, İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.13, S.1, 2014, 3346.
26. KAPLAN, Gürsel: İdari Yargılama Hukuku, 9. Baskı, Bursa 2023. (İdari Yargılama)
27. KAPLAN, Onur: “İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi 6. Maddesi Çerçevesinde Duruşmada Hazır Bulunma Hakkının İrdelenmesi”, Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.13, S.163-164, 2016, 233-273.
28. KARAKUŞ IŞIK, Zehra: “İdari Yargıda Olağan Kanun Yollarına Getirilen Kanuni Sınırlar ve Kanuni Sınırların Anayasaya Aykırılığı”, Ankara Hacı Bayram Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.28, S.2, 2024, 545- 588.
29. KESKİN, Bayram: “İdari Yargılamada Makul Süre Kavramının Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları Işığında İncelenmesi”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.9, S.2, 2018, 391-414.
30. KIRAN, Aleyna: “Mahkemeye Erişim Hakkının Anayasa Mahkemesi Kararları Ekseninde İncelenmesi”, Trabzon Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.3, S.1, 2025, 1-44.
31. KIZILCIKLI, Burçin: İdari Yargılama Hukukunda Adil Yargılanma Hakkı, 1. Baskı, İstanbul 2023.
32. KOÇAK, Nazım Taha/ İBİŞ, Recep: “Vergi Yargılamasında Adil Yargılanma Hakkı”, Terazi Hukuk Dergisi, C.9, S.98, 2014, 69-77.
33. SERTTAŞ, Seher: “Mahkemeye Erişim Hakkı Bağlamında Türk İdari Yargılama Hukukunda Dava Açma Süresi”, Antalya Bilim Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.8, S.15, 2020, 75-103.
34. SEVİNÇ, Ekin: “İdari Yargılama Hukukunda Kanun Yoluna Başvuru Hakkının Anayasal Güvenceye Sahip Olması Bakımından Ele Alınması”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.XXIV, S.3, 2020, 421-445.
35. SÖYLER, Yasin/ YILMAZ, Muhammet: “Temyiz Kanun Yolunda Uygulanan Parasal Sınırın Her Yıl Artırılmasının Görülmekte Olan İdari Davalara Etkisi”, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.29, S.3, 2021, 2131-2168.
36. TAŞDELEN, Okan: “Çelişkili Yargı Kararlarının Adil Yargılanma Hakkı Bağlamında Değerlendirilmesi”, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, S.7, 2016, 987-1024.
37. UÇAR AKBULUT, Seda: İHAM ve Anayasa Mahkemesi Uygulamaları Işığında Türk İdari Yargılama Hukukunda Mahkemeye Erişim Hakkı Aracı Olarak Dava Dilekçesi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Bilgi Üniversitesi Lisansüstü Programlar Enstitüsü, İstanbul 2019.
38. ULUSOY, Ali D: Türk İdare Hukuku, 7. Baskı, Ankara 2024. ULUSOY, Ali D: “İdari Yargı’da Temyiz Parasal Sınırı Hakkındaki Anayasa Mahkemesi İptal Kararının Değerlendirilmesi”, T.C. Danıştay Dergisi, S.157, 2024, 9-34. (Temyiz Parasal Sınırı)
39. USTA, Özlem: “İdari Yargıda Temyiz Kanun Yoluna İlişkin Parasal Sınır Şartı ve Anayasa Mahkemesinin İptal Kararının Değerlendirilmesi”, Başkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.10, S.1, 2024, 247-286.
40. YILDIZ, Hilal: “Mahkemeye Erişim Hakkı Kapsamında İdari Yargıda Parasal Sınırların Değerlendirilmesi”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, S.168, 2023, 199-226.
41. YILMAZ, Serdar: “İdari Yargıda “Parasal Sınırlar”ın Konu ve Zaman Bakımından Uygulanması Sorunu”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.72, S.4, 2023, 1905-2006.
42. YILMAZ ÖZEL, Nurcan: Adil Yargılanma Hakkı Kriterlerinin Türk İdari Yargılama Hukuku Açısından Muhtemel ve Gerçekleşen Etkileri, 1. Baskı, İstanbul 2016.
43. Anayasa Mahkemesi, 21.06.1991, E.1991/1, K.1991/16, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 18.01.2025).
44. Anayasa Mahkemesi, 01.11.2012, E.2010/83, K.2012/169, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 16.01.2025).
45. Anayasa Mahkemesi, 13.11.2014, E.2013/95, K.2014/176, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 17.01.2025).
46. Anayasa Mahkemesi, 14.01.2015, E.2014/164, K.2015/12, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 19.01.2025).
47. Anayasa Mahkemesi, 14.05.2015, E.2014/177, K.2015/49, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 22.01.2025).
48. Anayasa Mahkemesi, 08/10/2015, E.2015/36, K.2015/87, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 21.01.2025).
49. Anayasa Mahkemesi, 16.03.2016, E.2016/19, K. 2016/17, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 11.01.2025).
50. Anayasa Mahkemesi, 14.07.2016, E.2016/29, K.2016/134, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 18.02.2025).
51. Anayasa Mahkemesi, 14.07.2016, E.2016/37, K.2016/135, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 15.02.2025).
52. Anayasa Mahkemesi, 14.06.2017, E.2017/24, K.2017/112, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 10.01.2025).
53. Anayasa Mahkemesi, 13.12.2017, E.2016/14, K.2017/170, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 14.02.2025).
54. Anayasa Mahkemesi, 05.07.2018, E.2017/20, K.2018/75, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 23.01.2025).
55. Anayasa Mahkemesi, 27.12.2018, E.2018/71, K.2018/118, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 23.02.2025).
56. Anayasa Mahkemesi, 01.10.2020, E.2020/21, K.2020/53, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 21.01.2025).
57. Anayasa Mahkemesi, 30.06.2022, E.2021/20, K.2022/84, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 05.02.2025).
58. Anayasa Mahkemesi, 20.07.2022, E.2022/48, K.2022/93, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 04.02.2025).
59. Anayasa Mahkemesi, 16.02.2023, E.2022/104, K.2023/28, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 18.01.2025).
60. Anayasa Mahkemesi, 16.02.2023, E.2022/135, K.2023/30, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 03.01.2025).
61. Anayasa Mahkemesi, 26.07.2023, E.2023/36, K.2023/142, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 11.01.2025).
62. Anayasa Mahkemesi, 26.10.2023, E.2023/81, K.2023/184, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 19.02.2025).
63. Anayasa Mahkemesi, 24.09.2024, E.2024/78, K.2024/164, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 19.02.2025).
64. Anayasa Mahkemesi, 11.02.2025, E.2025/39, K.2025/35, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 10.03.2025).
65. Anayasa Mahkemesi, 27.03.2025, E.2024/189, K.2025/83, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 22.01.2026).
66. Anayasa Mahkemesi, Remzi Durmaz Başvurusu, 02.10.2013, 2013/1718, par.27, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 13.01.2025).
67. Anayasa Mahkemesi, Kâmil Koç Başvurusu, 07.11.2013, 2012/660, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 11.01.2025).
68. Anayasa Mahkemesi, Aktif Elektrik Müh. İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. Başvurusu, 26.06.2014, 2012/855, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 14.02.2025).
69. Anayasa Mahkemesi, Yaşar Çoban Başvurusu, 25.07.2017, 2014/6673, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 23.02.2025).
70. Anayasa Mahkemesi, Ertuğrul Dalbaş Başvurusu, 25.10.2017, 2014/7805, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 16.01.2025).
71. Anayasa Mahkemesi, Ahmet Yıldırım Başvurusu, 20.09.2017, 2014/18135, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 23.02.2025).
72. Anayasa Mahkemesi, Filiz Fırat Başvurusu, 05.12.2017, 2014/10305, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 18.02.2025).
73. Anayasa Mahkemesi, Ayhan Kılıçoğlu Başvurusu, 24.01.2018, 2014/14426, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 02.02.2025).
74. Anayasa Mahkemesi, Songül Akça ve diğerleri Başvurusu, 19.07.2018, 2015/2401, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 05.01.2025).
75. Anayasa Mahkemesi, İsmail Arpacı Başvurusu (2), 02.06.2020, 2017/18654, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 16.01.2025).
76. Anayasa Mahkemesi, Marka Madeni Yağ Sanayi Ticaret Ltd. Şti. Başvurusu, 20.10.2020, 2018/20215, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 08.01.2025).
77. Anayasa Mahkemesi, Sınırlı Sorumlu Torbalı Metropolis Şehiriçi Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi Başvurusu, 24.02.2021, 2018/8951, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 06.01.2025).
78. Anayasa Mahkemesi, Umut Öztürk Başvurusu, 29.09.2021, 2017/37079, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 04.01.2025).
79. Anayasa Mahkemesi, Ümit Durak Özdemir Başvurusu, 24.01.2024, 2019/30047, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 12.01.2025).
80. Anayasa Mahkemesi, Tolga Güner Başvurusu, 24.10.2024, 2021/15546, (T.C. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, Erişim Tarihi: 11.01.2025).
81. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Ashingdane v. Birleşik Krallık, 8225/78, (HUDOC, Erişim Tarihi: 20.02.2025).
82. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Bakan v. Türkiye, 50939/99, (HUDOC, Erişim Tarihi: 24.02.2025).
83. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Bayar ve Gürbüz v. Türkiye, 37569/06, (HUDOC, Erişim Tarihi: 08.01.2025).
84. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, BĚLEŠ ve diğerleri v. Çek Cumhuriyeti, 47273/99, (HUDOC, Erişim Tarihi: 09.01.2025).
85. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, De Geouffre de la Pradelle v. Fransa, 12964/87, (HUDOC, Erişim Tarihi: 16.01.2025).
86. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Efstathiou ve diğerleri v. Yunanistan, 36998/02, (HUDOC, Erişim Tarihi: 14.01.2025).
87. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Eşim v. Türkiye, 59601/09, (HUDOC, Erişim Tarihi: 08.02.2025).
88. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Geffre v. Fransa, 51307/99, (HUDOC, Erişim Tarihi: 09.02.2025).
89. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Golder v. Birleşik Krallık, 4451/70, (HUDOC, Erişim Tarihi: 10.02.2025).
90. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Osu v. İtalya, 36534/97, (HUDOC, Erişim Tarihi: 06.02.2025).
91. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Stanev v. Bulgaristan, 36760/06, (HUDOC, Erişim Tarihi: 19.01.2025).
92. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Stubbings ve diğerleri v. Birleşik Krallık, 22083/93, (HUDOC, Erişim Tarihi: 16.01.2025).
93. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Walchli v. Fransa, 35787/03, (HUDOC, Erişim Tarihi: 14.02.2025).
94. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Zubac v. Hırvatistan, 40160/12, (HUDOC, Erişim Tarihi: 14.02.2025).
95. Danıştay, 10. D, 07.07.2021, E.2021/3219, K.2021/3900, (Lexpera, Erişim Tarihi: 11.02.2025).
96. Danıştay, 8.D, 23.03.2022, E.2021/2114, K.2022/1978, (Lexpera, Erişim Tarihi: 17.02.2026).
97. Danıştay, 13. D, 19.04.2022, E.2022/1818, K.2022/1702, (Lexpera, Erişim Tarihi: 11.02.2025).
98. Danıştay, 8. D, 09.12.2022, E.2021/2423, K.2022/7502, (Lexpera, Erişim Tarihi: 12.02.2025).
99. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi, 9. İDD, 06.07.2020, E.2020/682, K.2020/656, (Lexpera, Erişim Tarihi: 13.02.2025).