KİŞİYİ HÜRRİYETİNDEN YOKSUN KILMA SUÇUNUN CİNSEL AMAÇLA İŞLENMESİ (TCK M. 109/5)

Öz

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun cinsel amaçla işlenmesi, TCK m. 109/5’te cezayı ağırlaştıran bir neden olarak öngörülmüştür. “Cinsel amaç” ile ne anlaşılması gerektiği, “evlenme maksadı”nın “cinsel amaç” kavramına dahil olup olmadığı hususları öteden beri tartışılmaktadır. Bugün için bunların aynı anlama gelmediği, evlenme maksadının cinsel amacı içermediği -uygulama aksi yönde olsa bile- düşünülebilir. Ne var ki bir çocuğun evlenmek maksadıyla kaçırılması durumunda da failin cinsel amacının bulunmadığı söylenebilir mi? Üstelik çocuğun evlenmek veya kaçmak konusunda bir de rızası varsa, bu husus ceza sorumluluğu bakımından nasıl değerlendirilmelidir? Cinsel istismar ve reşit olmayanla cinsel ilişki suçlarında öngörülen yaş aralıkları, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun cinsel amaçla işlenmesi yönünden nasıl ele alınmalıdır? Bu makalenin amacı tüm bu sorulara birer cevap bulmaya çalışarak kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun cinsel amaçla işlenmesi hâlinde ortaya çıkan bazı hukuki sorunlara dikkat çekmek ve konuya ilişkin bazı çözüm önerileri sunmaktır.

Anahtar Kelimeler

• Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma
• Cinsel amaç
• Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar
• Evlenme maksadıyla kaçırma
• Çocuğun rızasının geçerliliği

COMMITTING THE CRIME OF DEPRIVATION OF LIBERTY FOR SEXUAL PURPOSE (TPC ART. 109/5)

Öz

Committing the crime of deprivation of liberty for sexual purpose is foreseen as a reason aggravating the penalty in Article 109/5 of the TPC. What should be understood by “sexual purpose” and whether “intention to marry” is included in the concept of “sexual purpose” has been discussed for a long time. Today, it may be thought that these do not mean the same thing - even if the practice is in the opposite direction. However, in the case of abduction of a child for the purpose of marriage, can it be said that the perpetrator does not have a sexual purpose? Furthermore, if the child consents to marriage or elopement, how should this be evaluated in terms of criminal responsibility? How should age ranges in sexual offenses be handled in terms of Article 109/5? The purpose of this article is to draw attention to all these legal issues.

Anahtar Kelimeler

• Deprivation of liberty
• Sexual purpose
• Crimes against sexual inviolability
• Abduction for the purpose of marriage
• Validity of consent of the child

Kaynakça

1. AKBULUT, Berrin: Ceza Hukuku Genel Hükümler, 9. Baskı, Ankara 2022.
2. AKBULUT, Berrin: “Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlarda Rızanın Niteliği”, Ceza Hukuku Dergisi, S. 40, Y. 14, 2019, s. 265-288. (Cinsel Dokunulmazlığa Karşı).
3. AKSOY İPEKÇİOĞLU, Pervin: “Türk Ceza Kanunu’nda Bileşik Suç”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 61 (1), 2012, s. 43-67.
4. ALACAKAPTAN, Uğur: Suçun Unsurları, Ankara 1975. ANTOLISEI, Francesco: Manuale di Diritto Penale, Parte Speciale-I, Milano 2016.
5. ARTUK, M. Emin/GÖKCEN, Ahmet/ALŞAHİN, M. Emin/ÇAKIR, Kerim: Ceza Hukuku Özel Hükümler, 20. Baskı, Ankara 2022.
6. ARTUK, Mehmet Emin/YENİDÜNYA, Caner: “Türk Ceza Hukukunda Kız, Kadın ve Erkek Kaçırma Suçları, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, S. 54, 2004, s. 105-137.
7. AYDIN, Devrim: “Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu”, Suç ve Ceza Dergisi, C. 14, S. 4, 2021, s. 705-756.
8. BAYRAKTAR, Köksal/KESKİN KİZİROĞLU, Serap/YILDIZ, Ali Kemal/ZAFER, Hamide/AKSOY RETORNAZ,

9. Eylem/AKYÜREK, Güçlü/SINAR, Hasan/EVİK, Ali Hakan/ALTUNÇ, Sinan/AYTEKİN İNCEOĞLU, Asuman/ERMAN,
10. Barış/EROĞLU, Fulya: Özel Ceza Hukuku, C. III, İstanbul 2018.
11. BEKRİ, M. Nedim: Kişiyi Özgürlüğünden Yoksun Kılma Suçu, Ankara 2024.
12. BOZDOĞAN AKBULUT, Berrin: “Kaçırma ve Alıkoyma Suçları”, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 8, S. 1-2, 2000, s. 313-351.
13. CADOPPI, A./VENEZIANI, P.: Manuale di Diritto Penale, Parte Generale e Parte Speciale, Terza Edizione, CEDAM, 2007.
14. CENTEL, Nur: “Yeni Türk Ceza Yasası ve Kadın”, s. 1-16 (https://nurcentel.com/makaleler/yenitckvekadin.pdf, Erişim Tarihi: 27.01.2025).
15. CİHAN, Erol: “Kişisel Özgürlüğü Sınırlama Cürmü (Hürriyeti Tahdit) (TCK m. 179)”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C. 41, S. 1-2, 1975, s. 47-69.
16. DAURY-FAUVEAU, Morgane/ROBERT, Jacques-Henri: Droit Pénal Spécial, Livres 2 et 3 du Code Pénal: Infractions Contre Les Personnes et Les Biens, puf, 2010.
17. DELPINO, Luigi: Diritto Penale Parte Speciale, XV Edizione, SIMONE, 2006.
18. DEMİRBAŞ, Timur: Ceza Hukuku Genel Hükümler, 19. Baskı, Ankara 2024.
19. DEMİREL, Muhammed: “Evi Terk Eden Çocuğu Evlenmek Amacıyla Yanında Tutan Kişinin Fiiline İlişkin Yargıtay Ceza Genel Kurulu Kararının Değerlendirilmesi”, Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. XIII, S. 2, 2018, s. 289-313.
20. DEMİREL, Muhammed: “Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. XXIV, S. 4, 2020, s. 489-553. (Kişiyi Hürriyetinden).
21. DÖNMEZER, Sulhi/ERMAN, Sahir: Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku, C. II, İstanbul 1978.
22. DREYER, Emmanuel: Droit Pénal Spécial, Ellipses, 2008.
23. DÜLGER, Murat Volkan: Ceza Hukuku Genel Hükümler, 2. Baskı, Ankara 2023.
24. EKİCİ ŞAHİN, Meral: Ceza Hukukunda Rıza, İstanbul 2012.
25. EREM, Faruk: Ümanist Doktrin Açısından Türk Ceza Hukuku, C. I, Ankara 1976.
26. GÜLŞEN, Recep: “Çocukların Kaçırılması ve Alıkonması Suçu (TCK m. 234)”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C. LXXI, S. 1, 2013, s. 589-606.
27. HAFIZOĞULLARI, Zeki/ÖZEN, Muharrem: Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, Kişilere Karşı Suçlar, 8. Baskı, Ankara 2022.
28. İÇEL, Kayıhan/ÖZGENÇ, İzzet/SÖZÜER, Adem/MAHMUTOĞLU, Fatih S./ÜNVER, Yener: Suç Teorisi, 2. Kitap, İstanbul 1999.
29. İÇER, Zafer: “Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçunda Etkin Pişmanlık”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi- Hukuk Araştırmaları Dergisi, Prof. Dr. Bülent TAHİROĞLU'na Armağan, s. 773-792. KAFES, Veli: Kişiyi Özgürlüğünden Yoksun Kılma Suçu, İstanbul 2020.
30. KARAASLAN, Reşit: “Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçunun Cinsel Amaçla İşlenmesi”, Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 4, S. 1, 2018, s. 1-20.
31. KATOĞLU, Tuğrul: Kesintisiz Suç (Mütemadi Suç), Ankara 2022.
32. KAYA, Musa: Kesintisiz (Mütemadi) Suç, Ankara 2024.
33. KESKİN KİZİROĞLU, Serap: “Kişiyi Özgürlüğünden Yoksun Kılma Suçu”, C. 1, Prof. Dr. Feridun Yenisey’e Armağan, 2014, s. 421-448.
34. KOCA, Mahmut/ÜZÜLMEZ, İlhan: Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, 8. Baskı, Ankara 2022.
35. KUNTER, Nurullah: Suçun Maddî Unsurları Nazariyesi, İstanbul 1954.
36. MANTOVANI, Ferrando: Diritto Penale, Parte Generale, Nona Edizione, CEDAM, 2015.
37. MANTOVANI, Ferrando: Diritto Penale, Parte Speciale I, Delitti Contro La Persona, Padova 2005. (Parte Speciale I).
38. MEMİŞ, Pınar: “Reşit Olmayanla Cinsel İlişki (TCK m. 104)”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 65 (4), 2016, s. 2083-2100.
39. ÖNDER, Ayhan: “Mütemadi Suç”, Journal of Istanbul University Law Faculty, 29 (1-2), s. 75-120. (Mütemadi Suç).
40. ÖNDER, Ayhan: Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, İstanbul 1994. (Özel Hükümler).
41. ÖZBEK, Veli Özer/DOĞAN, Koray/BACAKSIZ, Pınar: Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, 19. Baskı, Ankara 2024.
42. ÖZEN, Mustafa: Öğreti ve Uygulama Işığında Ceza Hukuku Özel Hükümler-I, Ankara 2023.
43. ÖZGENÇ, İzzet: Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, Ankara 2024.
44. PRADEL, Jean/DANTI-JUAN, Michel: Droit Pénal Special, Droit Commun-Droit des Affaires, Paris 2010.
45. SOYASLAN, Doğan: Ceza Hukuku Özel Hükümler, 13. Baskı, Ankara 2020.
46. TANER, Fahri Gökçen: Türk Ceza Hukukunda Cinsel Özgürlüğe Karşı Suçlar, 3. Baskı, Ankara 2023.
47. TANERİ, Gökhan: Hürriyete Karşı Suçlar, Ankara 2020.
48. TEMİZ GÜL, Yağmur: Israrlı Takip Suçu, Ankara 2023.
49. TEZCAN, Durmuş/ERDEM, Mustafa Ruhan/ÖNOK, R. Murat: Teorik ve Pratik Ceza Özel Hukuku, 22. Baskı, Ankara 2024.
50. TOROSLU, Nevzat/TOROSLU, Haluk: Ceza Hukuku Özel Kısım, Ankara 2021.
51. ÜZÜLMEZ, İlhan: “Yeni Türk Ceza Kanununda Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. XI, S. 1,2, 2007, s. 1183-1210.
52. YENERER ÇAKMUT, Özlem: “Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu (TCK m. 109)”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Prof. Dr. Nur CENTEL’e Armağan, C. 19, S. 2, 2013, s. 587-602.
53. YERDELEN, Erdal: “Mütemadi (Kesintisiz) Suç”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Y. 5, S. 18, 2014, s. 113-152. İNTERNET KAYNAKLARI
54. https://www.lexpera.com.tr/mevzuat/kanunlar/turk-ceza-kanunu-765, (Erişim Tarihi: 26.01.2025).
55. Yargıtay CGK, 13/20/2020, E. 2017/827, K. 2020/100, (https://www.lexpera.com.tr/ictihat/yargitay/ceza-genel- kurulu-e-2017-827-k-2020-100-t-13-2-2020, Erişim Tarihi: 20.01.2025).
56. Yargıtay CGK, 20.09.2022, E. 2022/313, K. 2022/564, (https://www.lexpera.com.tr/ictihat/yargitay/ceza-genel- kurulu-e-2022-313-k-2022-564-t-20-9-2022, Erişim Tarihi: 25.01.2025).
57. YARGITAY 14. CD, E. 2011/22366, K. 2013/10721, (WWW.LEXPERA.COM.TR, ERİŞİM TARİHİ: 31.01.2025).
58. YARGITAY 14. CD, 10.12.2013, E. 2012/1322, K. 2013/13004, (WWW.LEXPERA.COM.TR, ERİŞİM TARİHİ: 31.01.2025).
59. YARGITAY 14. CD, 20.11.2013, E. 2011/23002, K. 2013/11800, (WWW.LEXPERA.COM.TR, ERİŞİM TARİHİ: 31.01.2025).
60. YARGITAY 14. CD, 14.11.2013, E. 2011/15689, K. 2013/11514, (WWW.LEXPERA.COM.TR, ERİŞİM TARİHİ: 31.01.2025). YARGITAY 14. CD, 25.10.2013, E. 2011/17960, K. 2013/10649, (WWW.LEXPERA.COM.TR, ERİŞİM TARİHİ: 31.01.2025).
61. YARGITAY 8. CD, 25.5.2022, E. 2019/8739, K. 2022/7781, (HTTPS://WWW.LEXPERA.COM.TR/İCTİHAT/YARGİTAY/8- CEZA-DAİRESİ-E-2019-8739-K-2022-7781-T-25-5-2022, ERİŞİM TARİHİ: 26.01.2025).
62. YARGITAY 14. CD, 30.10.2013, E. 2011/22366, K. 2013/10721, (HTTPS://WWW.LEXPERA.COM.TR/İCTİHAT/YARGİTAY/14- CEZA-DAİRESİ-E-2011-22366-K-2013-10721-T-30-10-2013, ERİŞİM TARİHİ: 31.01.2025).
63. YARGITAY CGK, 06.10.2015, E. 2013/778, K. 2015/306, (HTTPS://WWW.LEXPERA.COM.TR/İCTİHAT/YARGİTAY/CEZA- GENEL-KURULU- E-2013-778-K-2015-306-T-6-10-2015, ERİŞİM TARİHİ: 26.01.2025).
64. YARGITAY CGK, 06.10.2015, E. 2013/778, K. 2015/306, (HTTPS://WWW.LEXPERA.COM.TR/İCTİHAT/YARGİTAY/CEZA- GENEL-KURULU-E-2013-778-K-2015-306-T-6-10-2015, ERİŞİM TARİHİ: 26.01.2025).
65. YARGITAY 8. CD, 29.2.2024, E. 2021/17704, K. 2024/1943, (HTTPS://WWW.LEXPERA.COM.TR/İCTİHAT/YARGİTAY/8- CEZA-DAİRESİ-E-2021-17704-K-2024-1943-T-29-2-2024, ERİŞİM TARİHİ: 26.01.2025).
66. Yargıtay CGK, 17.2.2015, E. 2014/307, K. 2015/8, (https://www.lexpera.com.tr/ictihat/yargitay/ceza-genel- kurulu-e-2014-307-k-2015-8-t-17-2-2015, Erişim Tarihi: 27.01.2025).
67. YARGITAY CGK, 5.2.2013, E. 2012/1409, K. 2013/37, (HTTPS://WWW.LEXPERA.COM.TR/İCTİHAT/YARGİTAY/CEZA- GENEL-KURULU-E-2012-1409-K-2013-37-T-5-2-2013, ERİŞİM TARİHİ: 31.01.2025).
68. YARGITAY 8. CD, 21.5.2024, E. 2024/17494, K. 2024/4386, (HTTPS://WWW.LEXPERA.COM.TR/İCTİHAT/YARGİTAY/8- CEZA-DAİRESİ-E-2024-17494-K-2024-4386-T-21-5-2024, ERİŞİM TARİHİ: 31.01.2025).
69. Yargıtay 8. CD, 13.12.2021, E. 2019/5122, K. 2021/22630, (https://karararama.yargitay.gov.tr/, Erişim Tarihi: 01.02.2025).
70. Yargıtay 9. CD, 1.12.2021, E. 2021/1791, K. 2021/9530, (https://www.lexpera.com.tr/ictihat/yargitay/9-ceza- dairesi-e-2021-1791-k-2021-9530-t-1-12-2021, Erişim Tarihi: 01.02.2025).
71. Yargıtay 14. CD, 3.10.2019, E. 2019/544, K. 2019/11294, (https://www.lexpera.com.tr/ictihat/yargitay/14-ceza- dairesi-e-2019-544-k-2019-11294-t-3-10-2019, Erişim Tarihi: 01.02.2025).
72. Yargıtay 14. CD, 17.9.2019, E. 2019/711, K. 2019/10881, (https://www.lexpera.com.tr/ictihat/yargitay/14-ceza- dairesi-e-2019-711-k-2019-10881-t-17-9-2019, Erişim Tarihi: 01.02.2025). Yargıtay 9. CD, 26.5.2022, E. 2021/23712, K. 2022/5020, (https://www.lexpera.com.tr/ictihat/yargitay/9-ceza- dairesi-e-2021-23712-k-2022-5020-t-26-5-2022, Erişim Tarihi: 01.02.2025).
73. YARGITAY 9. CD, 4.7.2024, E. 2021/12369 K. 2024/6804, (HTTPS://WWW.LEXPERA.COM.TR/İCTİHAT/YARGİTAY/9- CEZA-DAİRESİ-E-2021-12369-K-2024-6804-T-4-7-2024, ERİŞİM TARİHİ: 09.02.205).
74. Yargıtay 14. CD, 11.02.2014, E. 2012/3923, K. 2014/1429, (karşı oy yazısı), (https://karararama.yargitay.gov.tr/, Erişim Tarihi: 01.02.2025).
75. Yargıtay 14. CD, 08.06.2017, E. 2014/8275, K. 2017/3203, (https://karararama.yargitay.gov.tr/, Erişim Tarihi: 09.02.2025).