TÜRK TİCARET KANUNU AÇISINDAN NAVLUN SÖZLEŞMESİNİN KONUSU OLARAK EŞYA KAVRAMINA İLİŞKİN DEĞERLENDİRMELER

Yıl 2025, Cilt: 33 Sayı: 4, 2253 - 2285, 31.12.2025

Tuğba Çiftçi

https://doi.org/10.15337/suhfd.1676599

Öz

Türk Ticaret Kanunu (TTK)’nda deniz ticareti sözleşmelerinden biri olarak düzenlenen navlun sözleşmesi, navlun karşılığında eşyanın deniz yolu ile taşınmasına ilişkin sözleşmedir. TTK’de navlun sözleşmesi yolculuk çarteri sözleşmesi ve kırkambar sözleşmesi olarak iki şekilde düzenlenmiş ancak sözleşmenin konusunu oluşturan eşyanın tanımı yapılmamış veya özellikleri belirtilmemiştir. Bu hususta Türk Medeni Kanunu (TMK)’na da atıf yapılmamıştır. Bu durum bazı eşyaların navlun sözleşmesinin konusu olup olmayacağı veya TTK’nin navlun sözleşmesine ilişkin madde hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağına ilişkin tartışmalara neden olmuştur. Öğretide navlun sözleşmesi ile taşınabilecek eşyalara ilişkin değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışmada navlun sözleşmesinin konusu olabilecek eşyalar, yer yer TMK ile karşılaştırma yapılarak ve öğretideki görüşler değerlendirilerek ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

Navlun Sözleşmesi , Yolculuk Çarteri Sözleşmesi , Kırkambar Sözleşmesi , Eşya , Yük

EVALUATIONS ON THE CONCEPT OF GOODS AS THE SUBJECT OF A CONTRACT OF AFFREIGHTMENT IN TERMS OF THE TURKISH COMMERCIAL CODE

Öz

The contract of affreightment which is regulated as one of the maritime trade contracts in the Turkish Commercial Code (TCC), is a contract relating to the carriage of goods by sea in return for freight. In the TCC, the contract of affreightment is regulated in two types: a voyage charter contract and a contract of carriage of goods, however the goods which are the subject of the contract are not defined or the characteristics of the goods are not specified. There is also no reference to the Turkish Civil Code in this regard. This situation has led to discussions on whether some goods can be subject of a contract of affreightment and whether the provisions of the TCC regarding the contract of affreightment will be applied to these goods. In the doctrine, evaluations have been made regarding the goods that can be carried under a contract of affreightment. In this study, the goods that can be the subject of a contract of affreightment are discussed by making a comparison with the Turkish Civil Code and evaluating the opinions in the doctrine.

Anahtar Kelimeler

Contract of Affreightment , Voyage Charter Contract , Contract of Carriage of Goods , Cargo , Goods

Kaynakça

• Akçaal, Mehmet: Eşya Hukuku, 4. Baskı, Ankara 2024.
• Akıncı, Sami: Deniz Hukuku Navlun Mukaveleleri, İstanbul 1968.
• Akipek, Jale/Akıntürk, Turgut/Ateş, Derya: Eşya Hukuku, 2. Baskı, İstanbul 2018.
• Aksoy Dursun, Sanem: Eşya Kavramı, İstanbul 2012.
• Aksoy, Sami: Taşıma Hukukunda Fiili Taşıyıcı, İstanbul 2015.
• Antalya, O. Gökhan: Marmara Hukuk Yorumu Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt: V/1, 1, Antalya, O. Gökhan (Editör), 2. Baskı, Ankara 2019 (Çalışmada “Borçlar Hukuku” olarak kısaltılmış-tır).
• Antalya, O. Gökhan: Marmara Hukuk Yorumu Eşya Hukuku, Cilt IV/1, Antalya, O. Gökhan (Editör), 4. Baskı,
• Ankara 2021 (Ça-lışmada “Eşya Hukuku” olarak kısaltılmıştır).
• Ataergin, Vehbi S.: “Powership’s Identity and MARPOL Convention Application”, Journal of Shipping and Ocean Engineering, C. 5, 2015, s. 203-218.
• Atamer, Kerim: Deniz Ticareti Hukuku -I-, İstanbul 2017.
• Aydın, Doğan Can: Deniz Yoluyla Konteyner Taşımacılığında Taşıya-nın Hukuki Sorumluluğu ve Sorumluluğun Sigortalanması, İs-tanbul 2025.
• Aytekin, Metin Uğur: Taşıyanın Navlun Sözleşmesinden Doğan Hak-ları ve Teminatları, Ankara 2019.
• Bican, Buğrahan: Denizde Yük Taşımacılığında Konteyner Kaynaklı Zararlardan Doğan Sorumluluk, 2. Baskı, Ankara 2024.
• Cumalıoğlu, Emre: Kırkambar Sözleşmesi, Ankara 2011.
• Çağa, Tahir/Kender, Râyegan: Deniz Ticareti Hukuku II, 8. Baskı, İs-tanbul 2006.
• Çetingil, Ergon A.: Türk Hukukunda Deniz Yoluyla Yolcu ve Bagaj Taşıma Sözleşmesi ve Sigorta, Sorumluluk ve Sigorta Hukuku Bakımından İkinci Taşımacılık Sempozyumu (25.01.1985), Ankara 1985, s. 133-162.
• Demir, İsmail: Deniz Ticareti Hukuku Ders Kitabı, 2. Baskı, Ankara 2023.
• Eren, Fikret: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 29. Baskı, Ankara 2024.
• Esener, Turhan/Güven, Kudret: Eşya Hukuku, 9. Baskı, Ankara 2024.
• Güden, Faysal: Taşıyanın Sorumsuzluk Halleri, İstanbul 2017.
• http://lexpera.com.tr (Erişim Tarihi: 26.08.2025).
• https://sozluk.gov.tr/ (Erişim tarihi 02.02.2025).
• https://uncitral.un.org/sites/uncitral.un.org/files/media-documents/uncitral/en/rotterdam-rules-e.pdf (Erişim Tarihi: 08.04.2025).
• https://uncitral.un.org/sites/uncitral.un.org/files/media-documents/uncitral/en/hamburg_rules_e.pdf (Erişim Tarihi: 08.04.2025).
• https://www.bimco.org/contractual-affairs/bimco-contracts/contracts/gencon-2022/ (Erişim Tarihi: 30.03.2025).
• https://www.gesetze-im-internet.de/bgb/ (Erişim Tarihi: 31.08.2025).
• https://www.gesetze-im-internet.de/hgb/ (Erişim Tarihi: 02.04.2025).
• https://www.karadenizholding.com/grup-sirketleri-powership (Erişim Tarihi: 10.08.2025).
• https://www.mevzuat.gov.tr/ (Kanun ve Yönetmelikler için yararla-nılmıştır) (Erişim Tarihi: 08.04.2025).
• Kaner, İnci Deniz: Deniz Ticareti Hukuku I-II, 5. Baskı, İstanbul 2024.
• Kara, Hacı: Deniz Hukuku Denizcilik Fakülteleri İçin, İstanbul 2020.
• Kara, Hacı: Deniz Ticareti Hukuku, 3. Baskı, İstanbul 2025.
• Karakadılar, İbrahim Sarper: “Kuru Dökme Yük Taşımacılığı Piyasa-sının Geleceğine Dair Öngörüler”. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, C. 24, S. 43, 2022, 634-654.
• Kayıhan, Şaban: Deniz Ticareti Hukuku (Maritime Law), 4. Baskı, İstanbul 2024. Kılıçoğlu, Ahmet M.: Eşya Hukuku, 2. Bası, Ankara 2024.
• Kıygı, Osman Nazım: Hukuk ve Ekonomi Terimleri Sözlüğü, II Al-manca-Türkçe, München 1999.
• Merkt, Hanno: Beck'sche Kurz-Kommentare Band 9: Hopt/Handelsgesetzbuch, 44. Auflage, München 2025.
• Oğuzman, M. Kemal/Öz, Turgut: Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt-1, 22. Bası, İstanbul 2024.
• Oğuzman, M. Kemal/Seliçi, Özer/Oktay-Özdemir, Saibe: Eşya Huku-ku, 26. Bası, İstanbul 2024.
• Okay, Sami: Deniz Ticareti Hukuku II, 2. Bası, İstanbul 1971.
• Öcal, Muharrem: Fiili Taşıyanın Sorumluluğu, Ankara 2024.
• Özen, Mustafa: Deniz Yoluyla Eşya (Yük/Mal) Taşımalarında Taşıya-nın Sorumluluk ve Sorumsuzluk Durumları, Ankara 2024.
• Özgenç, Zeynep: Milletlerarası Özel Hukukta Navlun Sözleşmesi, Ya-yınlanmamış Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bi-limler Enstitüsü, İstanbul 2014.
• Pamik, Murat/Bayraktar, Murat/Konur, Olgun/Nuran, Mustafa: “A Revelatory Case Study for the Emergence of Powerships: The Floating Power Plant Innovation for Rural Electrification”, Transactions On Maritime Science, C. 11, S. 1, 2022, s. 54-66.
• Paschke, Marian: Handelsgesetzbuch (Herausgegeben von Oetker, Hartmut), 8. Auflage, München 2024.
• Pötschke, Jan-Erik: Münchener Kommentar zum Handelsgesetzbuch (Herausgegeben von Drescher,
• Ingo/Fleischer, Hol-ger/Schmidt, Karsten), 5. Auflage 2023.
• Reuschle, Fabian: Handelsgesetzbuch (Ebenroth/Boujong) Band 2 (Herausgegeben von Joost, Detlev/Strohn, Lutz/Poelzig, Dör-te/Sander, Volter), 5. Auflage, München 2024.
• Sarı, Aydın: “Proje Yük Taşımacılığında Yol İzin Belgeleri ve Kuralla-rı”, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, C. 30, S. 3, 2016, s. 545-551.
• Seven, Vural: Taşıyanın Yüke Özen Borcunun İhlalinden (Yük Zıya ve Hasarından) Doğan Sorumluluğu, Ankara 2003.
• Sirmen, A. Lâle: Eşya Hukuku, 12. Baskı, Ankara 2025.
• Sözer, Bülent, Gemi Geminin Mütemmim Cüzü ile Teferruatı ve Bun-ların Finansal Kiralama Sözleşmesi ile Temini Halinde Ortaya Çıkabilecek Sorunlar, İstanbul 2010 (Çalışmada “Gemi” ola-rak kısaltılmıştır).
• Sözer, Bülent: Deniz Ticareti Hukuku (Ders Kitabı) Cilt 1, 6. Bası, İs-tanbul 2022. Steuerwald, Karl: Almanca Türkçe Sözlük, İstanbul 1998.
• Sunal Erguvan, Sevgi: Deniz Yolu ile Yük Taşıma Ücreti (Navlun), İstanbul 2007.
• Süzel, Cüneyt: Navlun Sözleşmesinden Doğan Sorumluluğun Sınır-landırılması, İstanbul 2021.
• Şeker, Hakan: Taşıyanın Navlun Sözleşmesinden Sorumluluğu, An-kara 2020.
• T.C. Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı: Ulaştırma Denizci-lik ve Haberleşme Terimleri Sözlüğü, 2. Baskı, Ankara 2012, s. 43, (https://www.uab.gov.tr/uploads/pages/kutuphane/a9ed7795d6e394d- 5ea04166a902a.pdf (Erişim Tarihi: 24.03.2024).
• Tekin, Safa Murat: Navlun Sözleşmesinde Taşıyanın Sorumluluğu, İstanbul 2017.
• Topsoy, Fevzi: Deniz Ticareti Hukuku I, İstanbul 2020.
• Türken, Şafak: 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’na Göre Deniz Taşı-macılığında Taşıyanın Eşyanın Zıyaı, Hasarı ya da Geç Tesli-minden Doğan Sorumluluğu, Ankara 2019.
• Ünal, Mehmet/Başpınar, Veysel: Şeklî Eşya Hukuku, 12. Baskı, Ankara 2021.
• Ünlütepe, Mustafa: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Ankara 2021. Yazıcıoğlu, Emine: Kender-Çetingil Deniz Ticareti Hukuku, 17. Bası, İstanbul 2022.
• Zeyneloğlu, Ahmet: Taşıma Hukuku, Ankara 1993.