GREV OYLAMASINA İLİŞKİN TÜRK İŞ HUKUKUNDAKİ DÜZENLEMELERİN ULUSLARARASI ÇALIŞMA ÖRGÜTÜ BELGELERİNE UYGUNLUĞUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ

Yıl 2025, Cilt: 33 Sayı: 2, 1351 - 1399, 30.06.2025

Muharrem Emre Ulusoy

https://doi.org/10.15337/suhfd.1694392

Öz

Grev hakkı, Türk hukukunda Anayasal olarak koruma altına alınan temel bir haktır. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nda grev kararı alma yetkisi işçi sendikasına tanınmıştır. Ancak Kanun’da işyerindeki işçilere grev oylaması yoluyla grevi engelleme imkânı da tanınmıştır. Böylece belirli sayıda işçinin talep etmesi halinde işyerinde grev oylaması yapılacaktır. Oylamaya katılanların salt çoğunluğunun iradesi yönünde grevin uygulanıp uygulanmayacağı belirlenecektir. Bunun sebebi, grevin sosyal ve ekonomik başta olmak üzere etkileriyle işçilerin yüzleşecek olmasıdır. Grevin, işçiler tarafından engellenmesi, doğrudan uygulanan demokratik esaslara uygun bir yol olarak görülmektedir. Fakat grev oylamasına ilişkin usul ve esasların, grev hakkının özüne aykırı ve bu hakkın kullanılmasını zorlaştırıcı nitelikte olmaması önemlidir. Grev oylaması bakımından 6356 sayılı Kanunda yer alan düzenlemelerin değerlendirilmesinde, Uluslararası Çalışma Örgütü Belgelerinden ve Örgüt’ün Denetim Organlarının kararlarından da yararlanılması gerekir.

Anahtar Kelimeler

Grev , Sendika , İşçi , Grev Oylaması , İşyeri

EVALUATION OF THE COMPLIANCE OF THE REGULATIONS IN TURKISH LABOR LAW ON STRIKE BALLOT WITH THE INTERNATIONAL LABOR ORGANIZATION DOCUMENTS

Öz

The right to strike is a fundamental right under Turkish law and protected by the Constitution. According to Law No. 6356 on Trade Unions and Collective Bar-gaining Agreements, the trade union has the authority to decide to strike. Howev-er, the Law also allows employees at the workplace to prevent a strike through a strike ballot. Thus, if a specific number of employees request it, a strike ballot will be held at the workplace. The will of the absolute majority of those voting will determine whether or not to go on strike. This is because the strike affects em-ployees the most, socially and economically. The prevention of strikes by em-ployees is compatible with democratic principles. However, it is important that the procedures and principles regarding strike balloting do not contradict the spirit of the right to strike. When evaluating the provisions of Law No. 6356 con-cerning strike ballot, it is imperative to utilize the documents of the International Labor Organization and the decisions from its supervisory bodies.

Anahtar Kelimeler

Strike , Trade Union , Employee , Strike Ballot , Workplace

Kaynakça

• AKTAY Ahmet Nizamettin, Toplu İş Hukuku, B.2, Ankara 2019.
• AKYİĞİT Ercan, Toplu İş Hukuku, B.5, Ankara, 2024.
• ALPAGUT Gülsevil, 6356 sayılı Kanunun Avrupa Konseyi, AB ve ILO Normlarına Uyumu Açısından Değerlendirilmesi, İş Hu-kukunda Güncel Sorunlar (3), Kadir Has Üniversitesi, Semi-ner 22 Aralık 2012, İstanbul: Kadir Has Üniversitesi. 113-149.
• ALPAGUT Gülsevil, 6356 Sayılı Yasa’nın Toplu İş Sözleşmesi ve Toplu İş Uyuşmazlıklarına İlişkin Hükümlerinin Değerlendirilmesi-Uluslararası Normlara Uyum, Legal iş Hukuku ve Sosyal Gü-venlik Hukuku Dergisi, 2012, C.9, S. 35, 24-55. (Değerlendir-me)
• ARICI Kadir, Türk İş Hukuku-II Toplu İş İlişkileri Hukuku, B.1, Anka-ra, 2022.
• AVCI Mustafa, 6356 Sayılı Kanun’un Grev Oylaması Konusunda Ge-tirdiği Değişiklikler ve Olası Uygulama Sorunları, Sicil İş Hu-kuku Dergisi, 2013, S. 30, 87-92.
• AYDEMİR Murteza, Türk Hukukunda ve Mukayeseli Hukukta Grev Hakkı ve Lokavtın Sınırları, İstanbul 2001.
• BELLACE Janice, The ILO and The Right to Strike, International La-bour Review, vol. 153, N.1, 2014, 29-70.
• BOISSON DE CHAZOURNES Laurence, The ILO and International Judicial Mechanisms: a Story of Control and Trust. In: ILO 100 - Law for Social Justice. George P. Politakis, Tomi Kohi-yama, Thomas Lieby (Ed.). Geneva : International Labour Of-fice, 2019, 186–216.
• BORZAGA Matteo/SALOMONE Riccardo, Challenging The Right To Strike Or Attacking The Ilos Monitoring System?, The Possible Consequences Of Recent Employers Claims On The Enforce-ment Perspectives Of International Labour Standards, SIS Working Paper No 2015-4, November 2015, 1-16.
• BRİONE Patrick/ZAİDİ Khadijah, Strikes and Minimum Services Laws in Europe, House of Commons Research Briefing, March 2023. https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-9751/
• CENTEL Tankut, Grev Yasak ve Sınırlamalarına Topluca Bakış, TİSK Akademi, 2013/I, C. VIII, S. 15, 6-22. (Sınırlama)
• CENTEL Tankut, Yasal Greve Müdahalede Grev Oylaması Uygulama-sı, TİSK Akademi, 2014/I, C. IX, S. 16, 6-24. (Oylama)
• CREİGHTON Breen/ MCCRYSTAL Shae, Strike Ballots and the Law in Comparative Perspective, Sydney Law School Legal Studies Research Paper No. 17/81 September 2017. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm? abstract_id=3039166 (ET.03.02.2025)
• ÇELİK Nuri/CANİKLİOĞLU Nurşen/CANBOLAT Ta-lat/ÖZKARACA Ercüment, İş Hukuku, B.36, İstanbul 2023.
• ÇİFTER Algun, Grev Oylaması, Prof. Dr. Kenan Tunçomağ’a Arma-ğan, İstanbul 1997, s. 76-100. DEMİR Fevzi, Grev Oylamasının Önemi ve Uygulaması, Sicil İş Hu-kuku Dergisi, 2011, S. 22 121-137.
• DEMİR Fevzi, En Son Yargıtay Kararları Işığında İş Hukuku ve Uygu-laması, İzmir, 2018. (Uygulama) DEMİRCİOĞLU Murat A., Hukuki Yönden Grev ve Lokavt, İstanbul 2025.
• DUKES Ruth/KOUNTOURİS Nicola, Pre-strike Ballots, Picketing and Protest: Banning Industrial Action by the Back Door?, In-dustrial Law Journal, Vol. 45, No. 3, September 2016, 337-362.
• EKMEKÇİ Ömer/YİĞİT Esra, Toplu İş Hukuku, B.6, İstanbul 2024.
• ERKANLI Betül, Türk İş Hukukunda Grev Oylaması, D.E.Ü. Hukuk Fakültesi Dergisi, Prof. Dr. Şeref ERTAŞ’a Armağan, C. 19, Özel Sayı-2017, 2209-2250.
• EWİNG Keith D., Myth and Reality of the Right to Strike as a 'Fun-damental Labour Right, The International Journal of Compa-rative Labour Law and Industrial Relations, Vol. 29, Issue 2, 2013 145-165.
• FREY Diane, Conflict over Conflict: The Right to Strike in Internatio-nal Law, Global Labour Journal, 2017, 8(1), 17- 31. GARCÍA Jorge Andrés Leyton, The Right To Strike As A Fundamental Human Right: Recognition And Limitations In International Law, Revista Chilena de Derecho, vol. 44, no. 3, 2017, pp.781-804.
• GERNIGON Bernard/ODERO Alberto/GUIDO Horacio, ILO Prin-ciples Concerning The Right To Strike, First Published in The International Labour Review, Vol. 137, N.4, 1998.
• GÖKTAŞ Seracettin/YILMAZ Gökhan, 6356 Sayılı Sendikalar ve Top-lu İş Sözleşmesi Kanunu Şerhi, B.2, Ankara 2024.
• GÜLER Şerafettin, Grev Oylaması Yolu İle Yüksek Hakem Kuruluna Başvurma, Çimento İşveren Dergisi, Kasım- Aralık 2008, 24-42 (Yüksek Hakem Kurulu).
• GÜLER Şerafettin, Türk İş Hukukunda Grev Oylaması, Mess Mercek Dergisi, S. 69, Ocak 2013, 128-145 (Grev Oylaması).
• HOVARY Claire La, Showdown at the ILO? A Historical Perspective on the Employers’ Group’s 2012 Challenge to
• the Right to Strike, Industrial Law Journal, Vol. 42, No. 4, December 2013, 338-368.
• INTERNATIONAL LABOUR OFFICE, “Final Report of the Triparti-te Meeting on the Freedom of Association and Protection of the Right to Organise Convention, 1948 (No. 87), in Relation To The Right To Strike And The Modalities And Practices Of Strike Action At National Level”, 2015. https://www.ilo.org/meetings-and- events/tripartite-meeting-freedom-association-and-protection-right-organise (ET. 04.04.2025)
• INTERNATIONAL LABOUR OFFICE, “Freedom of Association: Digest of decisions and principles of the Freedom of Associa-tion Committee of the Governing Body of the ILO (Fifth (revi-sed edition)”, 2006. (ILO, Digest) https://www.ilo.org/publications/freedom-association-digest-decisions-and-principles-freedom-association (ET. 01.03.2025)
• INTERNATIONAL LABOUR OFFICE, Freedom of Association: Compilation of decisions of the Committee on Freedom of As-sociation, 6th edition, 2018. (ILO, 2018) https://www.ilo.org/publications/freedom-association-compilation-decisions-committee-freedom-association-pdf (ET. 01.03.2025) INTERNATİONAL LABOUR CONFERENCE, Freedom of associa-tion and collective bargaining. General Survey of the reports on the Freedom of Association and Protection of the Right to Organise Convention, 1948 (No. 87), and the Right to Organi-se and Collective Bargaining Convention, 1949 (No. 98). Re-port III (Part 4B), 81st Session, 1994. https://labordoc.ilo.org/discovery/fulldisplay?vid=41ILO_INST:41ILO_V1&search_scope=ALL_ILO&tab=Everything&docid=alma993005643402676&lang=en&context=L (ET.01.03.2025)
• INTERNATİONAL LABOUR CONFERENCE, Report of the Com-mittee of Experts on the Application of Conventions and Re-commendations, (articles 19, 22 and 35 of the Constitution) Report III (Part A)113th Session, 2025. (ILO, 2025). https://www.ilo.org/sites/default/files/2025-02/Report%20III%28A%29-2025- %5BNORMES-241219-002%5D-EN_0.pdf (ET. 02.03.2025)
• INTERNATİONAL LABOUR CONFERENCE, Report of the Com-mittee of Experts on the Application of Conventions and Re-commendations, (articles 19, 22 and 35 of the Constitution) Report III (Part A) 99th Session, 2010. (ILO, 2010) https://www.ilo.org/international-labour-conference/99th-session-international-labour-conference (ET. 02.03.2025)
• INTERNATİONAL LABOUR OFFİCE, 380th Report of the Commit-tee on Freedom of Association, 2016. https://labordoc.ilo.org/discovery/fulldisplay/alma994940393202676/41ILO_INST:41ILO_V2 (ET. 03.04.2025)
• KABAKÇI Mahmut, 2822 Sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’na Göre Toplu Pazarlık Sürecinde Ortaya Çıkan Uyuşmazlıkların Çözüm Aracı Olarak Grev ve Lokavt, İstan-bul 2004.
• KÖSE Sevda, ILO’da “Grev Krizi” ve Uluslararası Adalet Divanı Sü-reci, Çalışma ve Toplum, C.3, S.82. 927-962.
• NARMANLIOĞLU Ünal, Grev, Ankara 1990 (Grev)
• NARMANLIOĞLU Ünal, İş Hukuku II Toplu İş İlişkileri, B.2, İstanbul 2013. (Toplu İş)
• NOVİTZ Tonia A., UK regulation of strike ballots and notices–Moving beyond ‘democracy’?, Australian Journal of Labour Law, Vol.29, No.2, 2016, 226-242. OĞUZMAN Kemal, Hukuki Yönden İşçi-İşveren İlişkileri, B.4, İstan-bul 1987.
• ÖZKARACA Ercüment/ÜNAL Canan, Dava Şartı Arabuluculuk Hü-kümlerinin Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu Açısın-dan Uygulanması, Sicil İş Hukuku Dergisi, S.42, 2019, 16-41
• REGENBOGEN Sonia, The International Labour Organization And Freedom Of Association: Does Freedom Of Association Inclu-de The Right To Strike. Canadian Labour & Employment Law Jo-urnal, 16, 2011, 383–417.
• REİSOĞLU Seza, Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu Şerhi, Ankara 1986.
• SUR Melda, İş Hukuku Toplu İlişkiler, B.11, Ankara, 2024.
• SUR Melda, Lokavtın Meşruluğu ve Sınırları, Fransız Hukuku Örneği, Münir Ekonomi Armağanı, Ankara 1993, 349-368
• SÜMER Haluk Hadi, İş Hukuku Uygulamaları, B.8, Ankara 2024.
• ŞAHLANAN Fevzi, Toplu İş Hukuku, B.1, İstanbul 2020.
• TAŞKENT Savaş, Grev Hakkı ve Sorunları, Çalışma Hayatının Gün-cel Sorunları, İstanbul 1987.
• TUNCAY Aziz Can/SAVAŞ KUTSAL Burcu/BOZKURT GÜM-RÜKÇÜOĞLU Yeliz, Toplu İş Hukuku, B.9, İstanbul 2025.
• ULUCAN Devrim, Greve Katılan İşçilerin Salt Çoğunluğunun Greve Hayır Demesi İle Grevin Uygulanmaması, İHU., TSGLK.22, No.3, 1977, 1-3.
• ULUCAN Devrim, Kanuni Grev Kararı ve Sonuçları, Çalışma ve Top-lum Dergisi, 2013, S. 4, 275-288.
• WISSKIRCHEN Alfred, The Standard-Setting And Monitoring Acti-vity Of The ILO: Legal Questions And Practical Experience, International Labour Review, Vol. 144, Issue 3, 2005, 253-289.
• VOGT Jeffrey S, The Right to Strike and the International Labour Or-ganisation (ILO), King's Law Journal, 27/1, 2016, 110-131.