TÜRK CEZA HUKUKUNDA UYUŞTURUCU VE UYARICI MADDE KULLANMA SUÇU VE SUÇA İLİŞKİN CEZANIN İNFAZI

Öz

Uyuşturucu ve uyarıcı maddeler bağımlılık yapıcı ve sarhoş edici özelliklere sahiptir. Son veriler, bu maddelerin kullanımının dünyada ve Türkiye'de son yıllarda artış gösterdiğini ortaya koymaktadır. Türkiye'nin de aralarında bulunduğu ülkeler, bu sorunu ele almak için ulusal düzenlemeleri uygulamaya koymuş ve uluslararası sözleşmelere taraf olmuştur. Türkiye, Türk Ceza Kanunu’nda uyuşturucu suçlarına yönelik olarak farklı hareketleri suç olarak düzenlemiş ve ağır yaptırım öngörmüştür. Çalışmada, TCK 191. maddede düzenlenen uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanma seçimlik hareketi incelenmiştir. Uyuşturucu ve uyarıcı maddelerin karmaşık yapısına dikkat çekilmiş, bireyler ve toplum üzerindeki etkileri incelenmiştir. Söz konusu suçun cezası iki yıldan beş yıla hapis cezasıdır. Ancak erteleme ile tedavi ve rehabilitasyon kurumlarının uygulanması, esas uygulama olarak kabul edilmiştir. Ancak çalışmada, uyuşturucu kullanımı ile mücadelede halk sağlığı tedbirleriyle eğitim ve destek hizmetlerinin öne çıkması gerektiği tartışılmıştır. Ayrıca, uyuşturucu ve uyarıcı madde suçlarının engellenmesinde, organize suç ve terör suçlarıyla mücadele kritik önem arz etmekte olduğu ifade edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Uyuşturucu ve uyarıcı madde
• Uyuşturucu kullanımı
• Çocuğun korunması
• Rehabilitasyon
• Tedavi

THE OFFENSE OF USING NARCOTICS AND PSYCHOTROPIC SUBSTANCES AND ITS EXECUTION IN TURKISH CRIMINAL LAW

Öz

Narcotics and psychotropic substances are addictive and intoxicating substances. Recent data demonstrates that the use of these substances has been on the rise in recent decades in the world as well as in Turkey. Countries, including Turkey, have implemented national regulations to address this issue and become signatories to international conventions. Turkey has criminalized different acts of drug offenses in the Turkish Penal Code and imposed severe sanctions. This study focuses on the act of drug use, which is one of the alternative acts constituting the offense defined in Article 191 of the TPC. The penalty for the offense is imprisonment from two to five years. However, suspension and the implementation of treatment and rehabilitation institutions are accepted as the basis for this offense. However, it is argued in the study that public health measures, education, and support services should come into force in the fight against drug use instead of criminal law tools. It is also stated that the fight against organized offense and terrorism has critical importance in the prevention of narcotics and psychotropic substances offenses.

Anahtar Kelimeler

• Narcotics and psychotropic substances
• Drug use
• Protection of the child
• Rehabilitation
• Treatment.

Kaynakça

1. AKKAYA, Çetin: Uyuşturucu ve Uyarıcı Madde Suçları, 2. baskı, Ankara 2013.
2. ARTUK, M. Emin/ GÖKCEN, Ahmet/ ALŞAHİN, M. Emin / ÇAKIR Kerim: Ceza Hukuku Genel Hükümler, 13. Baskı, Ankara 2019. ATEŞ, Neslihan: Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanma Suçu, İstanbul 2019.
3. BACAKSIZ, Pınar: “Cezalandırma ve Topluma Yeniden Kazandırma”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi
4. Dergisi, Prof. Dr. Hakan PEKCANITEZ’e Armağan, Y. 2014, C. 16, p. 4917-4941.
5. BAHAR, Atalay: “Uyuşturucu Madde Kullanımının Nedenleri ve Bağımlılık Oluşum Sürecinde İletişimsel Yaklaşımların Rolü ve Önemi: Polis Kayıtları Üzerinden Olgusal Bir İnceleme”, Istanbul University Journal of Communication Sciences, Y. 2018, S. 55, p. 1-36.
6. BAYRAKTAR, Köksal: “Uyuşturucu Maddeler ve Suç Siyaseti”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, Y. 1985, 51(1-4), p. 45 - 64.
7. CARTER, Adrian / HALL, Wayne: “Ethical Issues in the Treatment of Drug Dependence”, Comprehensive Addictive Behaviors and Disorders, Y. 2013, Vol. 3, p. 611-620.
8. CENTEL, Nur: “Uyuşturucu Madde Kullanma ve Bulundurma Suçu”, Prof. Dr. Nuri Çelik’e Armağan Cilt I, Beta, İstanbul 2001, p. 147-179. ÇETİN, Soner Hamza: “Kullanmak İçin Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Satın Almak, Kabul Etmek, Bulundurmak ya da Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanmak Suçu (TCK m.191)”, Ankara Üni. Hukuk Fak. Dergisi, Y. 2016, C. 65 (4), p. 1353-1480.

9. DEMİRBAŞ, Timur: İnfaz Hukuku, 9. Baskı, Ankara 2023.
10. DEMİRBAŞ, Timur: “Cezaevlerinde Yeniden Sosyalleştirme (Tretman) Sorunları”, p. 391-408, (https://hukuk.deu.edu.tr/wp-content/uploads/2020/01/T.Demirbas-5.pdf, date of access: 28.02.2025).
11. Dictionary of the Turkish Language Institution, (https://sozluk.gov.tr/, date of access: 10.03.2023). Directorate General for Criminal Records and Statistics, “Justice Statistics 2014” (https://adlisicil.adalet.gov.tr/Resimler/SayfaDokuman/2082019114148Adalet_ist_2014.pdf date of access: 29.03.2023).
12. Directorate General for Criminal Records and Statistics, “Justice Statistics 2021” (https://adlisicil.adalet.gov.tr/Resimler/SayfaDokuman/9092022143819adalet_ist-2021.pdf, date of access: 29.03.2023).
13. Directorate General for Criminal Records and Statistics, “Justice Statistics 2022” (https://adlisicil.adalet.gov.tr/Resimler/SayfaDokuman/29032023141410adalet_ist-2022cal%C4%B1sma100ka pakl%C4%B1.pdf, date of access: 29.03.2023). DÖNMEZER, Sulhi: “Uyuşturucu ve Tutku Yaratıcı Maddeler Konusuna Sosyo – Politik Yaklaşım”, İÜHFM, Y. 1981, S. 45(1-4), p. 1015 - 1043.
14. DÖNMEZER, Sulhi: “Hukuk ve Uyuşturucu, Alışkanlık Yaratıcı Maddeler (Kriminolojik Yaklaşım)”, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası (Prof. Dr. S. F. Ülgener’e Armağan), Y. 1987, S. 43, p. 458-465.
15. DURSUN, Selman: “Türk Ceza Hukukunda Uyuşturucu veya Uyarıcı Maddelerin Kullanımına Dair Düzenlemelerin Gelişimi: Suç Olmaktan Çıkarma ve Diversiyon (Cezalandırmadan Sapma) Eğilimleri”, Adalet İstanbul Dergisi, Y. 2019, S. 6(13), p. 70-73.
16. Emniyet Genel Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Başkanlığı, Türkiye Uyuşturucu Raporu Eğilimler ve Gelişmeler, Ankara 2024.
17. ERMAN, Sahir / ÖZEK, Çetin: Ceza Hukuku Özel Bölüm Kamunun Selametine Karşı İşlenen Suçlar, İstanbul 1995.
18. European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction, “EU Drug Market: Cocaine” (https://www.emcdda.europa.eu/publications/eu-drug-markets/cocaine_en#section3 date of access: 31.03.2023).
19. FAZEL, Seena/ BAINS, Parveen / DOLL, Helen: “Substance Abuse and Dependence in Prisoners: A Systematic Review”, Addiction, Vol. 101, Issue 2, February 2006, p. 181-191.
20. GÜNAL, Yılmaz: Uyuşturucu Madde Suçları, Ankara 1976.
21. GÜNGÖR, Şener / KINACI, Ali: (Öğreti ve Uygulama Boyutu ile) Uyuşturucu ve Psikotrop Maddelerle İlgili Suçlar, Ankara 2001.
22. HAKERİ, Hakan: Ceza Hukuku Genel Hükümler, 26. Baskı, Ankara 2022.
23. International Centre for the Prevention of Offense, “Prevention of Drug-Related Offense Report” (https://cipc- icpc.org/wp-content/uploads/2019/08/Pressrelease_drug_ENG_.pdf date of access: 20.04.2023).
24. ISRAELSSON, Magnus / NORDLÖF, Kerstin / GERDNER, Arne: “European Laws on Compulsory Commitment to Care of Persons Suffering from Substance Use Disorders or Misuse Problems– A Comparative Review from A Human and Civil Rights Perspective”, Substance Abuse Treatment, Prevention, and Policy, Y. 2015, 10:34, p. 1-12.
25. İŞTEN, Ü. İnanç: “Kullanmak için Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Satın Almak, Kabul Etmek veya Bulundurmak ya da Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanmak (TCK m. 191)”, Ünver, Yener / Öz, Kerem, (Editors), Uyuşturucu ile Mücadelede Hukuk Sempozyumu, Ankara 2018, p. 79-91. KOCA, Mahmut / ÜZÜLMEZ, İlhan: Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 15. Baskı, Ankara 2022.
26. KOCA, Mahmut / ÜZÜLMEZ, İlhan: Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, 9. Baskı, Ankara 2023.
27. ÖLMEZ, Gökhan / ÜNAL, Osman Gazi / KARABULAT, Efe Can / KAYA BOZOK, Funda, İnfaz Hukuku, Özgenç, İzzet / Şahin, Cumhur, (Editors), 7. Bası, Ankara 2024.
28. ÖZBEK, Veli Özer/ DOĞAN, Koray/ BACAKSIZ, Pınar: Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, 11. Baskı, Ankara 2022.
29. ÖZBEK, Veli Özer: İnfaz Hukuku, 19. Baskı, Ankara 2024.
30. ÖZGENÇ, İzzet: Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 17. Baskı, Ankara 2021.
31. Substance Abuse and Mental Health Services Administration, “Treatment for Stimulant Use Disorders, Treatment Improvement Protocol 33”, (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK576541/pdf/ Bookshelf _NBK576541.pdf, date of access: 24.07.2023).
32. TEZCAN, Durmuş: “Uyuşturucu Maddelerin Yasa Dışı Ticaretini Önleyici Tedbirler” TİD, Y. 1987, C. 59, p. 39-62.
33. TEZCAN, Durmuş/ ERDEM, M. Ruhan/ ÖNOK, Murat: Teorik ve Pratik Ceza Özel Hukuku 20. Baskı, Ankara 2022.
34. United Nations, “World Drug Report 2022”, https://www.unodc.org/res/wdr2022 /MS/WDR22_Booklet_2.pdf, date of access: 31.03.2023).
35. United Nations, World Drug Report 2021, (https://digitallibrary.un.org/record/3931425, date of access: 31.03.2023).
36. United Nations, “Drug Control, Offense Prevention and Criminal Justice: A Human Rights Perspective”, 2010, (https://www.unodc.org/documents date of access: 25.09.2023).
37. ÜMİT, Ceyda: “Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanmak, Kullanmak İçin Kabul Etmek, Satın Almak, Bulundurmak Suçunun Muhakemesi”, HKÜHFD, Y. 2023, Vol. 13, I. 25, p. 149-203.
38. ÜNVER, Yener: “Aktuelle Rechtsprechung im türkischen Betäubungsmittelstrafrecht”, Uyuşturucu ve Uyarıcı Maddeler ve Ceza Hukuku (Alman ve Türk Ceza Hukukuna İlişkin Araştırmalar), Ankara 2019, p. 111-130.
39. ÜNVER, Yener: Ceza Hukukuyla Korunması Amaçlanan Hukuksal Değer, Ankara 2003.
40. YAŞAR, Yusuf: Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti Suçları (TCK m. 188-m. 192), 3. Baskı, Ankara 2019.
41. YILDIZ, Ali Kemal: “Korunan Hukuksal Değer Bağlamında, Kullanmak İçin Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Satın Almak, Kabul Etmek veya Bulundurmak ya da Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanmak Suçunun Değerlendirilmesi”, Sözüer, Adem, (Editor), Ceza Hukuku ve Sağlık Perspektifinden Uyuşturucu Sorunu, İstanbul 2019, p. 218-221. YOKUŞ SEVÜK, Handan: Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanılmasına İlişkin Suçlar, Ankara 2007.
42. ZAFER, Hamide: Ceza Hukuku Genel Hükümler TCK m. 1-75, 6. Baskı, İstanbul 2016.
43. https://narkotik.pol.tr/kurumlar/narkotik.pol.tr/TUB%C4%B0M/Ulusal%20Yay%C4%B1nlar/NARKOLOG-2023- PROFIL-ANALIZI.pdf, 18, (date of access: 28.02.2025).
44. (https://khgmsaglikhizmetleridb.saglik.gov.tr/TR,55469/2015-11-denetimli-serbestlik-tedavi-hizmetleri.html, date of access: 07.03.2025).