Türkiye’de HTS Verilerinin Hukuki Sorunları ve Dijital Delil Zinciri Güvenliğindeki Zafiyetler

Öz

HTS (Geçmiş İletişim Kayıtları Sorgulaması) verileri, dijital çağda suç soruşturmaları ve adli süreçlerde önemli bir delil türü haline gelmiştir. Telefon görüşmeleri, internet kullanımı ve konum bilgilerini içeren bu veriler, suçların aydınlatılmasında kritik rol oynar. Ancak Türkiye’de bu verilerin toplanması ve kullanımı süreçlerinde ciddi hukuki ve teknik sorunlar bulunmaktadır. Hukuka aykırı yöntemlerle toplanan HTS verileri, mahremiyet ihlallerine ve adil yargılanma hakkının (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi-AİHS, madde 6) ihlaline yol açabilir. Ayrıca, dijital delil zincirinin korunmaması, adaletin sağlanmasını engelleyip masum bireylerin mağduriyetine neden olabilir. Bu çalışmada HTS verilerinin adli süreçlerdeki kullanımına ilişkin sorunlar ve çözüm önerileri ele alınmıştır. Öneriler arasında, verilerin yalnızca yan delil olarak kullanılması, bağımsız denetim mekanizmalarının oluşturulması ve verilerin hukuka uygun şekilde toplanması yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler

• HTS Verileri
• Adil Yargılanma Hakkı
• Hukuki Dijital Delil
• Dijital Delil Zinciri
• Dijital Delil Denetimi
• Manipülasyon

LEGAL ISSUES OF HTS DATA İN TÜRKİYE AND VULNERABİLİTİES İN THE SECURİTY OF THE DİGİTAL EVİDENCE CHAİN

Öz

HTS (Historical Traffic Search) data has become a crucial form of evidence in criminal investigations and judicial processes in the digital age. This data, which includes phone calls, internet usage, and location information, plays a critical role in uncovering crimes. However, in Turkey, there are significant legal and technical issues regarding the collection and use of this data. HTS data collected through unlawful methods can lead to violations of privacy and the right to a fair trial (Article 6 of the European Convention on Human Rights - ECHR). Furthermore, the failure to protect the digital evidence chain can hinder justice and result in the victimization of innocent individuals. This study addresses the problems and solutions related to the use of HTS data in judicial processes. The proposed solutions include using the data only as supporting evidence, establishing independent oversight mechanisms and ensuring the data is collected lawfully.

Anahtar Kelimeler

• HTS data
• Right to a Fair Trial
• Legal Digital Evidence
• Digital Chain of Cus-tody
• Digital Evidence Oversight
• Manipulation

Kaynakça

1. Anayasa Mahkemesi (AYM). (2017). 2016/13010 Başvuru Numaralı Karar. Kararlar Bilgi Bankası.
2. Anayasa Mahkemesi (AYM). (2023, Ekim 8). Telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin tespitine ilişkin kayıtların elde edilme yöntemi itibarıyla adil yargılanma hakkının ihlal edilmediği [Basın duyurusu]. https://anayasa.gov.tr/tr/haberler/bireysel-basvuru-basin-duyurulari/telekomunikasyon-yoluyla-yapilan-iletisimin-tespitine-iliskin-kayitlarin-elde-edilme-yontemi-itibariyla-adil-yargilanma-hakkinin-ihlal-edilmedigi/
3. Anayasa Mahkemesi (AYM). (2024). MASAK'ın Bilgi İsteme Yetkisine İlişkin İptal Kararı (2021/28 Esas, 2024/11 Karar). Resmî Gazete, 32509, 3 Nisan 2024.
4. Anayasa Mahkemesi (AYM). (2026). Bilgisayarlarda, Bilgisayar Prog-ramlarında ve Kütüklerinde Arama, Kopyalama ve Elkoymaya İlişkin İptal Kararı (2023/128 Esas, 2026/36 Karar). Resmî Gazete, 33264, 25 Mayıs 2026.
5. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM). (2015). Zakharov / Rusya Davası.
6. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM). (2020-a). Schrems II, C-311/18, Karar Tarihi: 16 Temmuz 2020. https://curia.europa.eu
7. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM). (2020-b). La Quadrature du Net and Others v Premier ministre and Others, C-511/18, C-512/18, C-520/18, Karar Tarihi: 6 Ekim 2020. https://curia.europa.eu
8. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS), Roma, 4 Kasım 1950.

9. BADIYE, Ashish; KAPOOR, Neeti; MENEZES, Ritesh G. Chain of custody. In: StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing, 2023.
10. BAŞLAR, Yusuf : Ceza Muhakemesinde İspat. Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, 2022, 12.2: 1383-1399.
11. BOGA, Betül Gamze : Ceza muhakemesinde kişisel verilerin korunması, Master's Thesis, Necmettin Erbakan University (Turkey), 2021.
12. BRENNER, Susan W: Cybercrime: criminal threats from cyberspace, Bloomsbury Publishing ,USA, 2010.
13. CARRIER, Brian. File system forensic analysis, Addison-Wesley Professional, 2005.
14. CASEY, Eoghan. Digital evidence and computer crime: Forensic science, computers, and the internet, Academic press, 2011.
15. CJEU. (2014). Digital Rights Ireland Ltd v Minister for Communications, Marine and Natural Resources and Others (C-293/12 and C-594/12). https://curia.europa.eu
16. CJEU. (2020-a). Data Protection Commissioner v Facebook Ireland and Maximillian Schrems (Schrems II) (C-311/18). https://curia.europa.eu
17. CJEU. (2020-b). La Quadrature du Net and Others v Premier ministre and Others (Joined Cases C-511/18, C-512/18 and C-520/18). https://curia.europa.eu
18. Council of Europe: European Convention on Human Rights, Rome, 4 November 1950.
19. DEMİRYÜREK, Zeynep: Medeni yargılama hukukunda hukuka aykırı şekilde elde edilen delillerin geçerliliği ve kullanılması, Yüksek Lisans Tezi, Başkent Üniversitesi, 2021.
20. DÜLGER, Murat Volkan: İnsan hakları ve temel hak ve özgürlükler bağlamında kişisel verilerin korunması. İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2018, 5.1: 71-144.
21. EGEMENOĞLU, Alaaddin: Hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delillerin yargılamada kullanılamayacağı ve adil yargılanma hakkı üzerindeki etkisi. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2025, 10.1:93-119.
22. ERDEM, Mustafa Ruhan: Adil yargılanma hakkı ve ceza muhakemesinde delillerin değerlendirilmesi, Ankara 2015.
23. European Court of Human Rights. (2013). Guide on Article 6 of the European Convention on Human Rights: Right to a fair trial.
24. European Court of Human Rights. (1950). European Convention on Human Rights, Article 6: Right to a Fair Trial. Retrieved from https://www.echr.coe.int.
25. European Union (EU). (2016). General Data Protection Regulation (GDPR), Regulation (EU) 2016/679. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32016R0679
26. European Union (EU). (2002). Directive 2002/58/EC on Privacy and Electronic Communications (ePrivacy Directive). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32002L0058
27. GANDŽALOVÁ, Daniela : The importance of taking evidence as part of the court proceedings, Legestic, 2024, 2: 7-15.
28. KUNTER, Nurullah/YENİSEY, Feridun/NUHOĞLU, Ayşe: Ceza Mu-hakemesi Hukuku, İstanbul 2016.
29. LIE, Su/SMART Nigel P: Security and privacy in digital evidence pro-cessing, International Journal of Information Security, 74-89,2012.
30. MANJIKIAN, Mary. Cybersecurity ethics: an introduction. Routledge, 2017.
31. MASON, Stephen/SENG, Daniel. Electronic Evidence and Electronic Signatures. University of London Press, 2021.
32. NOFER, Michael/GOMBER, Peter/HINZ, Oliver/SCHIERECK, Dirk: Blockchain, Business & information systems engineering, 2017, 59: 183-187.
33. ÖZTÜRK, Bahri/TEZCAN, Durmuş/ERDEM, Mustafa Ruhan: Dijital Ceza Muhakemesi Hukuku, 3. Baskı, Ankara 2024.
34. RICHARDS, Neil: Intellectual privacy: Rethinking civil liberties in the digital age, Oxford University Press, 2015.
35. ROTENBERG, Marc/SCOTT, Jeramie/HORWITZ, Julia : Privacy in the modern age: The search for solutions, New Press, The, 2015.
36. SINGER, Peter Warren/FRIEDMAN, Allan: Cybersecurity and Cyberwar: What Everyone Needs to Know, Oxford University Press, 2013.
37. ŞEN, Ersan: İstihbarat raporlarının delil değeri. Hukuki Haber, Erişim Linki: https://www.hukukihaber.net/istihbarat-raporlarinin-delil-degeri, (2019, November 19)
38. T.C. Cumhurbaşkanlığı (TCCB) (2024). Mevzuat. https://www.mevzuat.gov.tr
39. TERLINDEN, Marie: Right to Fair Trial: Practical Guide to the Article Case-Law of the European Court of Human Rights. Revue Belge de Droit International Belgian Review of International Law, 569-570, 2021.
40. WHITMAN, Michael E/HERBERT J, Mattord: Principles of information security, Thomson Course Technology, Boston 2009.
41. Yargıtay 10. Ceza Dairesi. (2022). 2021/20045 E., 2022/4522 K. sayılı karar.
42. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi. (2021). 2021/2985 E., 2021/3792 K. sayılı karar.
43. Yargıtay 20. Ceza Dairesi. (2016). 2015/1663 E., 2016/271 K. sayılı karar.
44. Yargıtay Ceza Genel Kurulu (YCGK). (2015). 2013/406 E., 2015/185 K. sayılı karar.
45. ZYSKIND, Guy/OZ, Nathan. "Decentralizing privacy: Using blockchain to protect personal data." 2015 IEEE security and privacy workshops. IEEE, 2015.