WILLS EXECUTED BY DIGITAL MEANS IN THE CONTEXT OF THE FORMAL REQUIREMENTS FOR WILLS

Öz

As a result of technological advancements and the increasing replacement of paper and pen by digital tools, the need to adapt to technology has also emerged in the field of testamentary dispositions, as in many other areas of law. This study examines the transformative impact of digitalization on legal transactions within the context of inheritance law and focuses on the validity of wills executed in digital environments. In this regard, the study evaluates whether wills created through digital devices such as tablets, smartphones, and computers—including written wills, electronically written and signed wills, as well as audio-visual wills—can be regarded as valid de lege lata, and whether the recognition of such forms of wills should be accepted de lege ferenda. Within this framework, the current legal situation in Turkish law and possible reform approaches are analysed through a comparative perspective. The main objective of the article is to demonstrate how the traditional protective functions of the formal requirements prescribed for testamentary dispositions can be preserved in a digital environment.

Anahtar Kelimeler

• TESTAMENTARY DISPOSITION
• HOLOGRAPHIC WILL
• ORAL WILL
• DIGITAL WILL
• FORM OF WILL

VASİYETNAMELER İÇİN ÖNGÖRÜLEN ŞEKİL ŞARTLARI BAĞLAMINDA DİJİTAL ARAÇLARLA DÜZENLENEN VASİYETNAMELER

Öz

Teknolojinin gelişmesi ve dijital araçların kağıt ve kalemin yerini giderek daha fazla alması neticesinde, birçok alanda olduğu gibi ölüme bağlı tasarruflarda da teknolojiye uyum sağlama ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Bu çalışma, dijitalleşmenin hukuki işlemler üzerindeki dönüştürücü etkisini miras hukuku bağlamında ele almakta ve dijital ortamda yapılan vasiyetnamelerin geçerliliği meselesine odaklanmaktadır. Çalışmada, tablet, akıllı telefon, bilgisayar vb. gibi dijital araçlar kullanılarak yapılan yazılı, elektronik yazı ve imzalı, görüntülü ve/veya sesli vasiyetnamelerin de lege lata geçerli sayılıp sayılmayacağı ve böyle bir vasiyetname şeklinin de lege ferenda kabul edilmesinin gerekip gerekmediği değerlendirilmektedir. Bu kapsamda, Türk hukukundaki mevcut durum ve olası reform yaklaşımları karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Makalenin temel amacı, ölüme bağlı tasarruflar için öngörülen şekil kurallarının geleneksel koruyucu işlevlerinin, dijital ortamda nasıl sürdürülebileceğini ortaya koymaktır.

Anahtar Kelimeler

• ÖLÜME BAĞLI TASARRUF
• VASİYETNAMENİN ŞEKLİ
• EL YAZILI VASİYETNAME
• SÖZLÜ VASİYET
• DİJİTAL VASİYETNAME

Kaynakça

1. ABT, Daniel/BLATTNER, Julia: Handkommentar zum Schweizer Privatrecht, Band 2: Erbrecht, Art. 457-640 ZGB, (Ruth Arnet/ Peter Breitschmid/Alexandra Jungo (Hrsg.)), 4. Auflage, Zürich 2023.
2. AKKANAT, Halil: “El Yazısı İle Vasiyetnamede Vasiyetname Metninin Özellikleri”, Prof. Dr. Hayri Domaniç’e 80. Yaş Günü Armağanı, Cilt II, İstanbul 2001, s. 799-815.
3. ANTALYA, Gökhan/SAĞLAM, İpek: Miras Hukuku, 5. Baskı, C. III, Ankara 2021.
4. AYAN, Mehmet: Miras Hukuku, 9. Baskı, Ankara 2016.
5. AYİTER, Nûşin/KILIÇOĞLU, Ahmet: Miras Hukuku, 3. Baskı, Ankara 1993.
6. BAUMANN, Wolfgang: J. von Staudingers Kommentar zum Bürgerlichen Gesetzbuch: Staudinger BGB– Buch 5: Erbrecht: §§ 2229–2302 (Errichtung und Aufhebung eines Testaments, Gemeinschaftliches Testament, Erbvertrag), (Baumann Wolfgang/Raff Thomas/Baldus Christian (Hrsg.)), 2022.
7. BREITSCHMID, Peter: “Erbrecht 2073 – Wie wird das «neue» Erbrecht aussehen, wenn es etwas älter ist?”, ZSR, Band 142, Heft 4, 2023, s. 285-305. (Erbrecht 2073)
8. BREITSCHMID, Peter: “Testament und Erbvertrag – Formprobleme”, Gesammelte Schriften aus Anlass seines 60. Geburtstages, In praeteritum non vivitur, (Annasofia Kamp/Raphael Kobler/Bettina Lienhard/Michael Lüdi/Mülle Remo (Hrsg.)), Zürich 2014, s. 273-316. (Formprobleme)

9. BREITSCHMID, Peter: Basler Kommentar zum Schweizerischen Zivilgesetzbuch II, Art. 457–977 ZGB und Art. 1–61 SchlT ZGB, (Thomas Geiser/Stephan Wolf (Hrsg.)), 7. Auflage, Basel 2023. (BSK ZGB II)
10. BREITSCHMID, Peter/EGGEL, Martin/EITEL, Paul/FANKHAUSER, Roland/GEISER, Thomas/JUNGO, Alexandra: Erbrecht, 4. Auflage, Zürcih 2023.
11. ÇABRİ, Sezer: Miras Hukuku Şerhi (TMK m. 495-574) C. I, İstanbul 2018.
12. CONTI, Yann: “Le testament électronique: état des lieux et réflexions prospectives”, Le droit face à la révolution 4.0, (Jean-Philippe Dunand/Anne-Sylvie Dupont/Pascal Mahon (Hrsg.)), Zürich 2019, s. 173-202.
13. CRAWFORD, Bridget J.: “Blockchain Wills”, Indiana Law Journal, Vol. 95, Iss. 3, 2020, s. 735-787.
14. DORJEE-GOOD, Andrea/DARDEL, Daniela: Handkommentar zum Schweizer Privatrecht, Band 2 Erbrecht, Art. 457-640 ZGB, (Ruth Arnet/ Peter Breitschmid/Alexandra Jungo (Hrsg.)), 4. Auflage, Zürich 2023. (CHK-Handkomm.)
15. DRUEY, Jean-Nicolas: Grundriss des Erbrechts, 5. Auflage, Bern 2002.
16. DURAL, Mustafa: El Yazısı ile Vasiyetname, İstanbul 1967.
17. DURAL, Mustafa/ÖZ, Turgut: Türk Özel Hukuku C. IV, Miras Hukuku, 13. Baskı, İstanbul 2019.
18. EREN, Fikret/YÜCER AKTÜRK, İpek: Türk Miras Hukuku, 2. Baskı, Ankara 2019.
19. ERGÜNE, Mehmet Serkan: Vasiyetnamenin Yorumu, İstanbul 2011.
20. ERSÖZ, Oğuz: Dijital Tereke Kavramı ve Miras Hukukundaki Sorunları, İstanbul 2024.
21. ERTUĞRUL, Meltem: “Doğal Afet Yaratan Depremlerin Miras Hukuku’na İlişkin Sonuçları”, İzmir Barosu Dergisi, C. 88, Sy. 3, 2023, s. 1-52.
22. FINK, Simon: Testieren 2.0 – Eine Untersuchung zur Zulässigkeit und Notwendigkeit eines digitalen Testamentes, Hamburg 2024.
23. GÖNEN, Doruk: El Yazılı Vasiyetname, İstanbul 2007.
24. GRUNDMANN, Stefan: “Favor Testamenti: Zu Formfreiheit und Formzwang bei privatschriftlichen Testamenten”, AcP, 187. Band, Heft 4/5, 1987, s. 429-476.
25. GÜZEL KILIÇ, Pınar: “Sözlü Vasiyetnamenin Şekli ve Özellikle Son Arzuların Tanıklara Anlatılması”, BUHFD, C. 21, Sy. 230, 2026, s. 183-215.
26. HARVARD LAW REVIEW: Developments in the Law- More Data, More Problems, Chapter Four: “What is an «Electronic Will»,” Harvard Law Review, Vol. 131, Iss. 6, 2018, s. 1790-1811.
27. HERGENRÖDER, Cyril H.: “Testieren 2.0: Errichtung eines digitalen eigenhändigen Testaments mittels Touch- oder Smartpen?”, ZEV 1, 2018, s. 7-11.
28. İBİŞ, Funda: “Elektronik Araçlarla Yapılan Sözlü Vasiyetname ve Yorumu”, DEÜHFD C. 26, Sy. 2, 2024, s. 1809-1848.
29. İMRE, Zahit/ERMAN, Hasan: Miras Hukuku, 6. Baskı, İstanbul 2006.
30. İNAN, Ali Naim/ERTAŞ, Şeref/ALBAŞ: Hakan, Miras Hukuku, 12. Baskı, Ankara 2024.
31. JEITZINER, Roland: Basler Kommentar zum Schweizerischen Zivilgesetzbuch II, Art. 457–977 ZGB und Art. 1–61 SchlT ZGB, (Thomas Geiser/Stephan Wolf (Hrsg.)), 7. Auflage, Basel 2023.
32. KESER BERBER, Leyla: Biyometrik İmza ve Türk Borçlar Kanunu’ndaki Yazılı Şekil Şartı ile Hukuk Muhakemeleri Kanunundaki İmza Açısından Yeri, Ankara 2019.
33. KILIÇOĞLU YILMAZ, Kumru: “Resmi Vasiyetname”, TBBD, Sy. 133, 2017, s. 369-392.
34. KOCAYUSUFPAŞAOĞLU, Necip: Miras Hukuku, 3. Baskı, İstanbul 1987.
35. KOSTKIEWICZ, Jolanta Kren: OR Kommentar, Kommentar zum Schweizerischen Obligationenrecht, (Jolanta Kren Kostkiewicz/Stephan Wolf/Marc Amstutz/Roland Fankhauser (Hrsg.)), 4. Auflage, Zürich 2023.
36. KOYUNCU, Ferhat: Sözlü Vasiyetname, Ankara 2014.
37. KROIß, Ludwig: “Die Formwirksamkeit letztwilliger privatschriftlicher Verfügungen und Möglichkeiten des digitalen Testierens”, ZErb 6, 2024, s. 201-205.
38. KURŞAT, Zekeriya: “Yazılı Şekil Şartının Unsuru Olan İmzanın Elektronik Ekrana Atılmasının Etkisi”, İÜHFM, C. 75, Sy. 1, 2017, s. 413-430.
39. KUT, Ahmet/BAUER, Christoph: Obligationenrecht – Allgemeine Bestimmungen – Art. 1–183 OR, (Yeşim M. Atamer/Andreas Furrer (Hrsg.)), 4. Auflage, Zürich/Basel/Genf 2023.
40. KÜNZLE, Hans Reiner: ““Digitaler Nachlass nach schweizerischem Recht”, Successio, Heft Nr. 01, 2015, s. 39-54.
41. KÜNZLE, Hans Reiner, “Der Umgang des Willensvollstreckers mit dem digitalen Testament und Nachlass”, Spuren im Erbrecht – Festschrift für Paul Eitel, (Jörg Schmid / Regina Aebi-Müller / Peter Breitschmid / Barbara Graham-Siegenthaler / Alexandra Jungo,(Hrsg.)), Zürich 2022, s. 407-422.
42. LÖTSCHER, Cordula: “Erbrecht und Digitalisierung”, ZSR, Band 142, Heft 4, 2023, s. 323-352.
43. LÖTSCHER, Cordula/CHEVALLEY, Cyrill A. H.: “Das digitale Testament”, successio, Heft Nr. 03, 2025, s. 184-198.
44. MÜLLER, Christoph: Berner Kommentar zum Schweizerischen Privatrecht, Obligationenrecht, Allgemeine Bestimmungen, Art. 1–18 OR mit allgemeiner Einleitung in das Schweizerische Obligationenrecht, Bern 2018. (BK OR)
45. ORUÇ, Murat: “Electronic Will”, İÜHFM C., 76, Sy. 1, 2018, s. 205-219.
46. OĞUZMAN, M. Kemal: Miras Hukuku, 6. Baskı, İstanbul 1995.
47. ÖZCAN, Cem: “El Yazılı Vasiyetnamede İmzanın Yeri Hakkında Bir İsviçre Federal Mahkemesi Kararının Değerlendirilmesi”, TBBD, Sy. 175, 2024, s. 283-302.
48. ÖZTAN, Bilge: Miras Hukuku, 7. Baskı, Ankara 2016.
49. SAVAŞ, Abdurrahman: “İnternet Ortamında Yapılan Tek Taraflı Hukukî İşlemler ve Özellikle Elektronik Vasiyetname”, SÜHFD C. 15, Sy. 2, 2007, s. 51-91.
50. SANDERS, Anne/GÖLDNER, Kevin: “Das Tablet- Testament”, ErbR Heft 5, 2020, s. 335-337.
51. SCHOLZ, Philipp: “Digitales Testieren, Zur Verwendung digitaler Technologien beim eigenhändigen und Nottestament de lege lata et ferenda”, AcP, 219. Band, Heft 1, 2019, s. 100-137.
52. SCHWENZER, Ingeborg/FOUNTOULAKİS, Christiana: Basler Kommentar zum Schweizerischen Obligationenrecht I, Art. 1–529 OR, (Corinne Widmer Lüchinger/David Oser (Hrsg.)), 7. Auflage, Basel 2020.
53. SEROZAN, Rona/ENGİN, Baki İlkay: Miras Hukuku, 9. Baskı, Ankara 2024.
54. ŞENOCAK, Zarife: “Dijital İmza Ve Dijital İmzanın Borçlar Kanunu Hükümleri Açısından Ele Alınması”, AÜHFD C. 50, Sy. 2, 2001, s. 97-135.
55. TAŞATAN, Caner: “Vasiyetname Lehine Yorum İlkesi ve Bu İlkenin Türk Medeni Kanunu’na Yansımaları”, DEUHFD, C. 23, Sy. 1, 2021, s. 571-605.
56. TUOR, Peter/SCHNYDER, Bernhard/SCHMID, Jörg/JUNGO, Alexandra: Das Schweizerische Zivilgesetzbuch, 14. Auflage, Zürich/Basel/Genf 2015.
57. TÜRK, Burak: Resmi Vasiyetnamenin Düzenlenmesi ve Geçersizlik Halleri, Ankara 2024.
58. TÜRKMEN, Ahmet: “Dijital Vasiyetname ve Vasiyetlerin Şekle Uygunluğunun Türk Pozitif Hukuku Bakımından Değerlendirilmesi”, GSÜHFD, C. 19, Sy. 2, 2020, s. 1239-1320.
59. VOIT, Wolfgang: Testament und Erbvertrag, (Reimann Wolfgang/Bengel Manfred/Dietz Florian (Hrsg.)) 7. Auflage, Köln 2020.
60. WEIMAR, Peter: Berner Kommentar zum Schweizerischen Privatrecht, Schweizerisches Zivilgesetzbuch, Band III: Das Erbrecht, 1. Abteilung: Die Erben, 1. Teilband: Die Verfügungen von Todes wegen, 1.Teil: Die Verfügungsfähigkeit, Die Verfügungsfreiheit, Die Verfügungsarten, Die Verfügungsformen (Art. 457–516 ZGB), Bern 2009. (BK-ZGB)
61. WICKI-BIRCHLER, David/DOBEC, Marco: “Unterschreiben von Verträgen im digitalen Raum”, AJP 3, 2023, s. 278-285.
62. WOLF, Stephan/HRUBESCH-MILLAUER, Stephanie: Schweizerisches Erbrecht, 3. Auflage, Bern 2024. YILDIRIM, Abdülkerim: “Sözlü Vasiyetname”, TAAD, C. 5, Sy. 16, 2014, s. 209-227.
63. ZALUCKI, Mariusz: “A Video-Testament on the Possibilities of Audiovideo Format for Disposition of Property Upon Death”, Istorie, Cultura, Cetatenie in Uniunea Europeana 1, 2019, s. 131-142.